Toren van Pisa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
(Scheve) toren van Pisa
(Scheve) toren van Pisa
Uitzicht vanuit de toren
Uitzicht vanuit de toren
Schematische weergave van de toren
Schematische weergave van de toren

De Toren van Pisa is de vrijstaande klokkentoren (een campanile) bij de kathedraal van Pisa (Duomo di Pisa). De toren is een van de onderdelen van de Piazza dei Miracoli. Bouwmeesters waren Gugilmo en Buonanno.

Kort na het begin van de bouw in 1173 begon de toren al over te hellen. Doordat men loodrecht verder bouwde is de toren niet alleen scheef maar ook krom.
De toren is 55,85 meter hoog en het gewicht wordt geschat op 14.453 ton. De huidige helling is ongeveer 10%. De toren heeft 297 treden.

Bouw[bewerken]

De toren werd in drie stappen, over een periode van 200 jaar, opgebouwd. De constructie van de eerste verdiepingen begon op 9 augustus 1173. Na de bouw van de derde verdieping in 1178 ging de toren hellen. Het werken aan de toren lag daarna ongeveer 100 jaar stil, doordat de inwoners van Pisa in oorlog verwikkeld waren met Genua en Florence. Dit gaf de grond tijd om te zetten; als de toren in één keer was afgebouwd, dan was hij zeker omgevallen.

In 1272 werd de bouw hervat door Giovanni di Simone. Toen al merkte men op dat de reeds gebouwde verdiepingen scheef stonden, en er werd dus besloten die scheefheid in de volgende verdiepingen te neutraliseren door aan de ene zijde meer mortel te gebruiken dan aan de andere. De bouw viel opnieuw stil in 1284.

In 1372 werd de toren afgewerkt, met de bouw van de bovenste verdieping. De toren was toen al sterk naar de andere zijde gekanteld, en opnieuw werd besloten dit constructief op te lossen; de bovenste verdieping werd opnieuw recht gebouwd (hier waren ingrijpende wijzigingen voor nodig, zo heeft het opstapje bovenaan aan één zijde drie treden minder dan aan de tegenoverliggende kant).

Galileo demonstreerde in 1609 niet bovenop deze klokkentoren hoe een telescoop werkte, maar op de Campanile in Venetië aan de Venetiaanse Dogen die zijn studie naar de sterren en hemellichamen financierden. Er wordt verder beweerd dat hij voorwerpen van de toren naar beneden liet vallen om de valeigenschappen te bestuderen. Dit is vermoedelijk apocrief.[1]

Reddingsoperatie[bewerken]

Op 25 februari 1964 vroeg de Italiaanse regering om hulp om te zorgen dat de toren niet om zou vallen.

Op 7 januari 1990 werd de toren gesloten uit veiligheidsoverwegingen. Vervolgens werd hij gerestaureerd om de helling te verminderen. Na ruim tien jaar werk werd de toren weer voor het publiek geopend op 15 december 2001.
In augustus 2004 heeft een evaluatie van experts uitgewezen dat de toren de eerstvolgende drie eeuwen niet zal instorten. De toren is opnieuw in veiligheid, stelde professor Carlo Viggiani van de Universiteit van Napels Federico II in de Italiaanse media.

Professor Michele Jamiolkowski, de ingenieur die de renovatiewerken leidde, voegde eraan toe dat de 800 jaar oude toren sinds mei 2008 weer stabiel is. Gedurende de laatste fase van de renovatie, die 28 miljoen euro kostte, hebben de experts de fundamenten van het gebouw versterkt en de toren 44 centimeter rechtop getrokken. De overhelling bedroeg in 1993 vier en halve meter. Nu is die gestabiliseerd op 4 meter. Met de moderne techniek is het wel mogelijk de toren helemaal recht te zetten, maar daar werd van afgezien omdat dat het toerisme geen goed zou doen. De toren heeft weer dezelfde inclinatie als in het jaar 1700.

Klokken[bewerken]

Naam Toon Gewicht Jaar Gieter
Assunta b2 3620 kg 1654 Giovanni Pietro Orlandi
Crocifisso cis3 2462 kg 1818 Gualandi da Prato
San Ranieri dis3 1448 kg 1720 Giovanni Andrea Moreni
Vespruccio e3 1000 kg 1501 Nicola di Jacopo
Dal Pozzo g3 1434 kg 2002 Papale Marinelli di Agnone
Pasquereccia gis3 1014 kg 1262 Lotteringo
Terza b3 300 kg 1473

Trivia[bewerken]

  • Er bestaat een spel, gebaseerd op de Toren van Pisa, waar het de bedoeling is om op een wiebelend torentje zo veel mogelijk poppetjes te plaatsen, zonder dat hij omvalt. Dit spel was tevens een onderdeel uit de finale van Ron's Honeymoonquiz, dat tussen 1987 en 1996 werd uitgezonden.
  • Het NTS-journaal liet op 1 april 1960 het Nederlandse volk weten dat de toren van Pisa zou zijn omgevallen. Het betrof een 1 aprilgrap.
  • Een Nederlandstalige schlager uit het eind van de jaren 50 was Dat torentje van Pisa (tekst: Pi Veriss). Het lied werd uitgevoerd door onder anderen Henk van Montfoort, de Selvera's en Herman Tholen.
  • Het Nederlandse televisieprogramma Pisa (over "alles wat scheef is in Nederland") is genoemd naar de toren.
  • Toeristen maken graag foto's waarbij het lijkt of ze de toren overeind houden - of omduwen.
  • Onder de onvoltooide kerktoren van Acquoy die bijna net zo scheef staat, ligt het graf van C. Pisa

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties