Alexander II van Rusland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Alexander II
1818-1881
Zar Alexander II.jpg
Tsaar van Rusland
Periode 1855-1881
Voorganger Nicolaas I
Opvolger Alexander III
Vader Nicolaas I van Rusland
Moeder Alexandra Fjodorovna
Dynastie Romanov-Holstein-Gottorp

Alexander II Nikolajevitsj van Rusland (Russisch: Александр II Николаевич; Aleksandr II Nikolajevitsj) (Moskou, 29 april 1818 — Sint-Petersburg, 13 maart 1881), uit het Huis Romanov, was tsaar van Rusland van 1855 tot 1881. Hij was koning van Polen tot 1867 waarna het werd geannexeerd door het Keizerrijk Rusland. Hij was ook groothertog van Finland. Voor de Domkerk van Helsinki in Finland staat op het het Senaatsplein een standbeeld van Alexander II. Het werd onthuld in 1894, dertien jaar na de dood van Alexander, als dank aan hem.

Inhoud

[bewerken] Jonge jaren

Hij werd in 1818 geboren als eerst geboren kind en zoon van grootvorst Nicolaas Pavlovitsj van Rusland en grootvorstin Alexandra Fjodorovna. Zijn moeder werd geboren als prinses Charlotte van Pruisen de oudste dochter van koning Frederik Willem III van Pruisen en koningin Louise van Mecklenburg-Strelitz. De moeder van Charlotte was een zeer populaire koningin, maar stierf zeer jong in 1810. Zijn grootouders aan vaderskant waren tsaar Paul I van Rusland en diens vrouw tsarina Maria Fjodorovna, eigenlijk Sophia Dorothea Augusta Louisa van Württemberg. Alexander had drie jongere zusjes: grootvorstin Maria (1819-1876) zij huwde Maximiliaan van Leuchtenberg, grootvorstin Olga (1822-1892) de koningin van Württemberg door haar huwelijk met koning Karel I en grootvorstin Alexandra (1825-1844) zij huwde Frederik van Hessen-Kassel. Hij had ook drie jongere broers: grootvorst Constantijn (1827-1892) die huwde Alexandra van Saksen-Altenburg, grootvorst Nicolaas (1831-1891) die huwde Alexandra van Oldenburg en grootvorst Michaël (1832-1909) die huwde met Cecilia van Baden.

Toen Alexander werd geboren was zijn oom, tsaar Alexander I van Rusland, aan de macht. In 1825 stierf Alexander I plotseling en werd in eerste instantie grootvorst Constantijn Pavlovitsj de nieuwe tsaar. Constantijn weigerde echter de troon en toen werd Alexanders vader, grootvorst Nicolaas, de nieuwe tsaar als Nicolaas I. Alexander werd toen de nieuwe erfgenaam voor de Russische troon en kreeg de titel Tsarevitsj.

In zijn periode als vrijgezelle man maakte hij een reis naar Engeland waar hij zijn een jaar jongere nicht, koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk, ontmoette. Alexander was een korte periode erg verliefd op haar, en wilde zelfs met haar trouwen. Uiteindelijk trad Victoria in het huwelijk met de Duitse prins Albert van Saksen-Coburg en Gotha in februari 1840, een jaar later zou Alexander zelf trouwen. Op 16 april 1841 trad hij in het huwelijk met prinses Marie van Hessen-Darmstadt in Sint-Petersburg. Na het huwelijk nam prinses Marie de naam Marie Alexandrovna van Rusland aan. Marie was de dochter van groothertog Lodewijk II van Hessen-Darmstadt en diens vrouw Wilhelmina Louise van Baden. Uit het huwelijk werden zes zonen en twee dochters geboren.

[bewerken] Heerschappij

Tsaar Alexander II van Rusland, geschilderd door Konstantin Makovski

Tsaar Nikolaj I stierf op 2 maart 1855 Alexander werd daardoor de nieuwe Tsaar van Rusland en groothertog van Finland. Het eerste jaar van zijn regering was hij zeer druk met de door zijn vader gestarte Krimoorlog. Deze oorlog werd in 1856 beëindigd met de Vrede van Parijs, wat het verliezen van de oorlog door Rusland betekende. Hij kwam aan veler wens tot hervormingen tegemoet: hij verleende in 1856 gratie aan de decembristen en schafte in 1861 de lijfeigenschap van de boeren af waardoor hij in Rusland bekend staat als de "bevrijder van Rusland". Dit was echter vooral uit economische overwegingen gedaan. Alexander wilde namelijk een grote klasse onafhankelijke en zelfstandige boeren creëren en daarnaast een groep mensen die zou kunnen instaan voor de industriële behoeftes die Rusland had. Ook voerde hij een zeker gemeentelijk en gewestelijk zelfbestuur in door instelling van de zemstvo's, al werden die enkel toegelaten in de centrale delen van het land omdat Alexander vreesde dat ze de separatistische ideeën in de grensgebieden zouden versterken. Daarnaast verbeterde hij de rechtspraak, matigde de perscensuur en verkortte in 1859 de dienstplicht in het leger van 25 jaar tot 15 jaar.

Hij voerde ook hervormingen door in het onderwijs. Dank zij hem werden er in de jaren zestig van de 19e eeuw nieuwe universiteiten opgericht. Ondanks de hervormingen die hij in 1864 in het lager onderwijs en middelbaar onderwijs doorvoert, blijft het analfabetisme in Rusland relatief hoog (ca. 80%). Tussen 1867 en 1869 voerde hij kerkelijke hervormingen door. De opleiding van de clerus werd verbeterd en het overschot aan priesters werd teruggedrongen. De tsaar-bevrijder maakte een einde aan de willekeur van de bureaucratie en de politie. Zo veranderde hij Rusland geleidelijk van een politiestaat in een rechtsstaat naar Europees model.

Na de tweede Poolse opstand in 1863, die hij hardhandig liet neerslaan, werd zijn politiek behoudender. Tijdens zijn regeringsperiode kende Rusland een aanzienlijke gebiedsuitbreiding, met name in Azië. De tsaar bedwong de opstandige stammen op de Kaukasus. De toenemende aanslagen van de nihilisten beantwoordde Alexander met harde politiemaatregelen. Tegelijk echter liet hij een soort constitutie met vertegenwoordiging van de zemstvo's bij de regering ontwerpen. De dag waarop hij dit plan had goedgekeurd, werd hij na zes mislukte aanslagen het slachtoffer van een bomaanslag door de revolutionaire Narodnaja Volja en overleed. Zijn beleid was min of meer tegenstrijdig, waardoor de conservatieven hem te liberaal vonden, terwijl de liberalen hem te conservatief vonden. Hij werd opgevolgd door zijn meer behoudsgezinde zoon Alexander III.

[bewerken] Huwelijken en kinderen

Tsaar Alexander II huwde tweemaal:

[bewerken] Eerste huwelijk

Alexander was sinds 1841 gehuwd met Marie van Hessen-Darmstadt (Maria Aleksandrovna), (officieel) dochter van Lodewijk II van Hessen-Darmstadt. Uit het huwelijk werden acht kinderen geboren:

[bewerken] Tweede huwelijk

Alexander had tijdens zijn huwelijk vele maîtresses en werd vader van zeven buitenechtelijke kinderen. Op 6 juli 1880, nog geen maand na de dood van tsarina Marie Alexandrovna op 8 juni trad Alexander II voor een tweede keer in het huwelijk. Deze keer met zijn maîtresse Catharina Dolgorukaja. Met haar had hij al vier kinderen: George (1872-1913), Olga (1874-1925), Boris (1876 - 1876) en Catharina (1878-1959).

Op 13 september 1855 werd Alexander II tot Grootkruis in de Militaire Willems-Orde benoemd. Koning Willem III benoemde in een het hetzelfde besluit ook Keizer Napoleon III tot Ridder-Grootkruis. De beide keizers waren vijanden in de Krimoorlog en Nederland was neutraal.

[bewerken] Galerij

Alexander II geportretteerd als peuter samen met zijn moeder, tsarina Alexandra Fjodorovna, en zijn zusje grootvorstin Maria Nikolajevna.

De vrouw van Alexander II, Marie Alexandrovna - prinses Marie van Hessen-Darmstadt, jongste dochter van Lodewijk II van Hessen-Darmstadt.

Alexander II met zijn tweede zoon, tsarevitsj Alexander, en zijn vrouw tsarina Marie Alexandrovna.

Het standbeeld van tsaar Alexander II in Helsinki. Op de achtergrond zie je de Domkerk van Helsinki.

[bewerken] Literatuur

  • Edvard Radzinski, (2006) Alexander II, De laatste grote tsaar (vertaling Fred Hendriks), uitg. Balans, 446 blz., ISBN 9050187706
  • David G. Rowley, (2006) Exploring Russia's Past: Narrative, Sources, Images


Tsaren en keizers van Rusland

Ivan IV de Verschrikkelijke · Fjodor I · Boris Godoenov · Fjodor II · Valse Dimitri I · Vasili IV · Wladislaus I · Michaël I · Aleksej I · Fjodor III · Ivan V · Peter I de Grote · Catharina I · Peter II · Anna I · Ivan VI · Elisabeth · Peter III · Catharina II de Grote · Paul I · Alexander I · Nicolaas I · Alexander II · Alexander III · Nicolaas II
Wikimedia Commons
Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_II_van_Rusland"
Persoonlijke instellingen