Krimoorlog
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
De Krimoorlog was een onderdeel van de Russisch-Turkse oorlogen en duurde van 1853 tot 1856.
De Turken kregen steun tegen de Russen van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, en - wat verlaat - Savoye en het Koninkrijk Sardinië, waar de Italiaanse nationalist Camillo Benso di Cavour aandacht wilde vestigen op het naar eenheid strevende Italië. De strijd speelde zich vooral af op en rond het schiereiland van de Krim.
Inhoud |
[bewerken] De aanleiding
Rusland had een geschil met de Turkse sultan over het beschermheerschap van een aantal Heilige Plaatsen in Palestina en viel Moldavië en Walachije binnen. In 1853 leidde dat tot oorlog tussen de sultan en de tsaar.
Frankrijk had hier tevens aandeel in, doordat tsaar Nicolaas I de Franse keizer Napoleon III beledigde en zijn keizerschap betwijfelde. Het was dus niet alleen een oorlog van militaire belangen, maar ook een van prestige.
In november 1853 vernietigde een Russische vloot onder admiraal Pavel Nachimov de Turkse vloot bij Sinope. Daarop kreeg het Ottomaanse Rijk op 28 maart 1854 steun van de Britten en de Fransen die beducht waren voor Russische invloed in de Middellandse Zee. Ook het Keizerrijk Oostenrijk dreigde aan de oorlog deel te nemen en daarop trok de tsaar zijn troepen uit de bezette gebieden terug, die prompt (augustus) door de Oostenrijkers overgenomen werden. Het toenmalige koninkrijk Sardinië besloot in januari 1855 ook deel te nemen.
[bewerken] De oorlog
Hoewel de aanleiding van de oorlog inmiddels niet meer bestond, vielen de bondgenoten de Krim aan en belegerden Sebastopol, de voornaamste haven van de Russische vloot in de Zwarte Zee. In september 1855 werd de stad na zware strijd ingenomen.
Na de troonsbestijging van Alexander II van Rusland begonnen vredesonderhandelingen die uiteindelijk tot de Vrede van Parijs zouden leiden (1856).
De Krimoorlog is ook bekend vanwege de rol van Florence Nightingale die de gevaren van het slagveld trotseerde om de soldaten medische hulp te bieden. In deze tijd was dat -zeker voor een vrouw- een ongehoorde zaak. Dit was tevens de eerste oorlog waarin oorlogscorrespondenten gebruik maakten van de telegraaf, waardoor het 'thuisfront' veel sneller op de hoogte kon worden gebracht van de ontwikkelingen op het slagveld dan ooit tevoren.
Tijdens deze oorlog werd tijdens de Slag bij Balaklava de beroemde Charge van de Lichte Brigade uitgevoerd, in de krijgsgeschiedenis een voorbeeld van nutteloze moed en zelfopoffering; de Engelse dichter Alfred Tennyson schreef er een klassiek geworden gedicht over.
Het aantal doden en gewonden was zeer groot. De legers werden slecht gehuisvest en was nauwelijks aandacht voor lazeretten en hygiëne. Zo konden er meer mannen aan tyfus en cholera sterven dan aan hun verwondingen al waren ook lichte verwondingen, door het gebrek aan organisatie en medische zorg, maar al te vaak dodelijk.
De Krimoorlog is ook bekend als de 9e Russisch-Turkse oorlog. De oorlog had als neveneffect dat tsaar Alexander II, de bergbevolking in de Noordelijke Kaukasus (die de Turken had gesteund in de hoop de Russen te kunnen verdrijven uit hun gebied) probeerde te onderdrukken.
De tsaar drong deze bergvolkeren een keuze op: of vertrekken uit de berggebieden naar de vlakten rond de Koeban-rivier, ten noordwesten van de Kaukasus, of emigratie naar het Ottomaanse Rijk.
De moslim bergbevolking koos daarop massaal voor emigratie naar Turkije. Onder andere via het toen door de Russen op de Turken heroverde Toeapse aan de noordkust van de Zwarte Zee, emigreerden tussen 1863 en 1865 naar schatting 500.000 mensen vaak onder dramatische omstandigheden naar Turkije. De tsaar stelde wel geld ter beschikking voor de emigranten, maar de schippers die de migranten vervoerden naar Turkije kregen hiervan het grootste deel, zodat er weinig overbleef.
De snelle emigratie leidde ertoe dat de Russische functionarissen gingen vrezen dat de regio rond de Koeban geheel ontvolkt zou worden. De emigratie werd daarop weer verboden.
De oorlog werd in Frankrijk en Engeland herdacht met medailles zoals de afgebeelde Krim Medaille en tal van monumenten. In Parijs werden sommige van de grote nieuwe boulevards die door Haussmann werden aangelegd naar veldslagen als bij Sebastapol genoemd.
[bewerken] Oorlogvoering
Groot-Brittannië maakte gebruik van zijn maritieme macht om de Russische havens aan de Oostzee en de Zwarte Zee te blokkeren. In het begin van de oorlog versloeg Rusland de Turkse vloot en bezette gebieden aan de noordzijde van de Donau. Dat betekende voor Rusland een westwaartse gebiedsuitbreiding. Deze machtsuitbreiding werd in 1854 alweer ongedaan gemaakt omdat Oostenrijk, zonder oorlogsverklaring, de Russen tot terugtrekking dwong en zelf de controle over dit gebied overnam. De Fransen en Britten landden met een invasieleger op de Krim. Veldslagen leverden geen winnaar op, zodat deze geallieerden besloten tot belegering van de Russische marinehaven Sebastopol. Bijna een jaar verbleven Franse en Britse legers in loopgraven voor de stad.
[bewerken] Economie en oorlog
De Krimoorlog duurde niet lang. Groot-Brittannië en Frankrijk waren in staat om in korte tijd een leger op de been te brengen en te financieren. Beide staten hadden economische motieven om in deze oorlog partij te kiezen voor het Turkse Rijk. Russische machtsuitbreiding in het Zwarte Zeegebied zou de toegang tot de koloniën in gevaar kunnen brengen. Frankrijk, waar al plannen bestonden voor het graven van het Suezkanaal, vreesde voor de positie van het Turkse Rijk als belangrijke handelspartner. Door de korte duur van de oorlog, was er geen zware economische belasting voor de oorlogvoerende staten. De zwakke positie van het Turkse Rijk werd overduidelijk.
[bewerken] Soldaten in de oorlog
De omstandigheden in het Engelse leger waren slecht. Gebrekkige verzorging, slechte bevoorrading, kou en een cholera-epidemie kostten veel soldaten op de Krim het leven. Tot aan het einde van de negentiende eeuw was dit een algemeen verschijnsel. In een oorlog verloren meer mensen hun leven als gevolg van epidemieën dan als direct gevolg van oorlogshandelingen. In het leger bestond, met name bij de Britten, een groot verschil tussen de omstandigheden waarin de soldaten en waarin het officierskorps verkeerden. Officieren konden in adellijke stijl jachtpartijen en diners organiseren, de Britse soldaten hadden gebrek aan alles. In het Franse leger waren de omstandigheden voor de soldaten gunstiger dan bij de Engelsen. De medische voorzieningen voor de soldaten hadden niet geprofiteerd van de reorganisatie van de gezondheidszorg die in de burgermaatschappij op gang was gekomen. Dit gold zeker voor het Britse leger. Nadat de slechte medische verzorging door krantenberichten in Groot-Brittannië bekend werd en tot protesten leidde, reorganiseerde Florence Nightingale, op uitnodiging van het ministerie van oorlog, de medische zorg voor de soldaten. Vooral door te zorgen voor hygiëne en verbetering van de omstandigheden bereikte zij een grote verbetering van de medische verzorging van de soldaten. Haar aanpak stond in het teken van de medische discussies in die tijd. In Groot-Brittannië werd door Florence Nightingale een verpleegstersopleiding gestart en er werd een Medical Army School opgericht. Zij vond, samen met vele, soms pacifistische, medestanders, dat het leger zelf zijn soldaten moest verzorgen en medische bijstand moest verlenen. Dat idee werd niet in elke Europese staat geaccepteerd. Een discussie over regels voor oorlogvoering en de effecten daarvan op het leven van soldaten en burgers ontstond. Al snel werd geconstateerd dat betere zorg voor gewonde dienstplichtige soldaten een gunstig effect had op de publieke opinie.
[bewerken] Burgers en oorlog
In Frankrijk was het enthousiasme voor deelname aan de oorlog bij de bevolking niet groot, maar Napoleon III achtte zijn belangen in het Middellandse Zeegebied bedreigd. Keizerlijke plannen overwonnen de burgerlijke aarzeling tegen deze oorlog. In Rusland was het streven van tsaar Nicolaas I naar een positie als beschermheer van de christenen in het Turkse Rijk een belangrijk motief om ten oorlog te trekken. Gebruik van nieuwe communicatiemiddelen maakte het voor vorsten mogelijk zich actiever met de feitelijke oorlogvoering te bemoeien dan voorheen. Groot-Brittannië achtte zijn koloniale belangen bedreigd door de Russische expansie. In deze staat werd de oorlog aanvankelijk gesteund door de bevolking, later niet meer. Het optreden van Florence Nightingale gaf een impuls aan de opkomende vrouwenbeweging in Groot-Brittannië. Vrouwenarbeid in de medische zorg en onderwijs voor meisjes werden mede door de Krimoorlog in de klasse van de burgerij meer en meer geaccepteerd.
[bewerken] Pers en propaganda
In de Engelse pers werd Rusland afgeschilderd als een bolwerk van reactie en conservatisme, tegenover Frankrijk en Groot-Brittannië als verdedigers van het liberale gedachtegoed. De nationalistische steun voor deze oorlog in deze eerste alliantie met Frankrijk sinds de Napoleontisch periode nam echter af toen oorlogscorrespondenten per telegraaf in korte tijd berichtten over de wantoestanden in de loopgraven van Sebastopol. Artikelen in de kranten kregen voor het eerst door fotografie extra kracht. De Britse krant The Times kan beschouwd worden als de eerste krant waarvan een oorlogscorrespondent de gruwelen van de oorlog onverbloemd beschreef. Fotografie ondersteunde de berichtgeving. In Groot-Brittannië werd in 1856 militaire censuur ingesteld om de verslaggeving over de oorlog te controleren.
[bewerken] Gevolgen van de oorlog
De feitelijke oorlogshandelingen vonden plaats tussen september 1854 en november 1855. In 1855 werd door onder meer een troonswisseling in Rusland een Frans vredesinitiatief succesvol. Napoleon III slaagde erin de partijen in Parijs aan tafel te krijgen en in 1856 werd daar de vrede gesloten. Door de overwinning op Rusland werd Frankrijk op het Europese continent de sterkste macht. De Britse zeemacht strekte zich na de Krimoorlog ook uit tot de Zwarte Zee. De Britse regering erkende de noodzaak tot legerhervorming. Rusland verloor met deze vrede zijn op militaire kracht gebaseerde machtspositie in Europa. In deze oorlog bleek het weinig mobiele leger technisch ondermaats, slecht uitgerust en slecht georganiseerd. Tussen Rusland en Oostenrijk werd het conservatief verbond verbroken; beide staten hadden tegenstrijdige belangen op de Balkan. Het zwakke Turkse rijk was na deze oorlog meer en meer afhankelijk van de Europese grote mogendheden. Het gold als de 'zieke man van Europa'. In leidende Turkse kringen werd de discussie over hervorming van het bestuur en het land of de terugkeer naar een zuiver islamitisch bewind aangewakkerd.
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Crimean War van Wikimedia Commons. |
