Krim

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Krim (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Krim.
De Krim met rood ten zuiden van Oekraïne
De Krim

De Krim (Krim-Tataars: Qırım, Oekraïens: Крим - Krym, Russisch: Крым - Krym) is een schiereiland in de Zwarte Zee en de Zee van Azov. De oppervlakte is 27.000 km² en in 2001 was het aantal inwoners 2.413.228.[1] Op de Krim ligt de (Autonome) Republiek van de Krim met als hoofdstad Simferopol en de belangrijkste havenplaats is Sebastopol aan de Zwarte Zee, die geen onderdeel is van de Krimrepubliek. De Krim is volgens de internationale gemeenschap onderdeel van Oekraïne [2], maar sinds 16 maart 2014 valt het schiereiland de-facto onder Russisch bestuur. De twee landen erkennen elkaars aanspraak op het gebied niet.

Geografie[bewerken]

De Krim staat in het noordwesten door de Landengte van Perekop in verbinding met Oekraïne. De Straat van Kertsj vormt in het oosten de scheiding met het Russische vasteland. Bij het Schiereiland van Kertsj begint de ruim 100 kilometer lange Schoorwal van Arabat, een zandig schiereiland dat de Zee van Azov scheidt van de Syvasj, een brakke en moerassige lagune.
De Krim bestaat voor het grootste deel uit steppe. In het zuiden bevindt zich het Krimgebergte met een hoogte van 1545 meter. Ten zuidoosten hiervan ligt de kuststrook, die een mediterraan klimaat heeft en bekend is om zijn wijn. Bekend is ook de badplaats Jalta. Andere plaatsen van belang zijn Feodosija, Kertsj, Bachtsjysaraj en Hoerzoef.

Bevolkingsopbouw[bewerken]

Volgens de laatste census van Oekraïne (2001) hebben de Krimrepubliek en Sebastopol samen 2.413.228 inwoners. De bevolkingssamenstelling was als volgt:

De meest gesproken taal is het Russisch dat geldt als lingua franca.

Geschiedenis[bewerken]

De Krim is door een groot aantal volken bewoond geweest. De eerste bij naam bekende bewoners van de Krim waren de Scythen. In de 6e eeuw voor Christus vestigden Grieken zich aan de kust. Hun nederzettingen verenigden zich in het koninkrijk van de Cimmerische Bosporus, dat via het Romeinse Rijk Byzantijns werd. In de 3e eeuw belandden tijdens de grote volksverhuizingen Goten op de Krim, waarvan sporen in taal en cultuur (zie Krim-Goten) tot in de 16e eeuw aantoonbaar zijn.

Het is mogelijk dat met het "Colchis", in de mythe van de Argonauten, de Krim is bedoeld.

In de 7e en 8e eeuw bezet door de Chazaren, werd het later een onderdeel van het Koemanenrijk. Rond 1402 kwam het in bezit van de Gouden Horde die er het kanaat van de Krim vestigden. De hoofdstad was toen Bachtsjysaraj, die later bekend werd door het epische gedicht van Poesjkin De fontein van Bachtsjisaraj.

Betwist door Rusland en Turkije[bewerken]

In 1475 werd dit kanaat een vazal van het Ottomaanse Rijk, dat het in 1774 onder Russisch verzoek onafhankelijkheid verleende, waarna het in 1783 Russisch werd. Vervolgens leveren Rusland en Turkije een eeuw lang slag om het schiereiland; het beruchtste conflict was de Krimoorlog (1853-1856), waarbij Turkije steun kreeg van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk en later ook Piëmont-Sardinië.

De Krim-Tataren[bewerken]

Tussen eind 1917 en januari 1918 bestond er een kortdurende onafhankelijke volksrepubliek van de Krim onder leiding van de Krim-Tataren. De republiek werd in januari ingenomen door de bolsjewieken. Op 18 oktober 1921, na de Russische Burgeroorlog, werd op de Krim de Krimse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek gesticht. Deze viel onder de Russische SFSR.

Aan het begin van de 20e eeuw heeft de Krim ten gevolge van immigratie van vele groepen en emigratie van de Krim-Tataren naar elders (bijvoorbeeld naar de Dobroedzja) een zeer gemengde bevolking. De laatste Krim-Tataren van de Krim werden in mei 1944 op last van Stalin gedeporteerd naar Centraal-Azië, een tragedie die de sürgün wordt genoemd. Sinds 1989 konden zij terugkeren.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Gedurende de Tweede Wereldoorlog was de Krim het toneel van hevige gevechten tussen Duits-Roemeense troepen enerzijds en troepen van het Rode Leger anderzijds. De Duitsers boekten aanvankelijk grote en zwaarbevochten zeges, onder meer rond Kertsj. Het laatste bolwerk van de Sovjets op de Krim was Sebastopol. De belangrijke havenstad viel na ruim acht maanden van belegering in handen van de Duitsers. In het voorjaar van 1944, toen de Duitsers vrijwel over het gehele front moesten terugtrekken, lanceerden de Sovjets een offensief op de Krim. Enige maanden ervoor had het Rode Leger al gebieden in en rondom Kertsj terugveroverd op de Duitsers.

In april 1944 lanceerden de Sovjets een offensief dat vanuit Kertsj naar Sebastopol liep en van de landengte van Perekop naar Sebastopol. Door in het noorden bij Perekop aan te vallen, werd een terugtocht van de Duitsers onmogelijk gemaakt. Al snel trokken de Duitsers zich terug tot de Sebastopol, met de bedoeling er net zo'n vesting van te maken als het Rode Leger eerder had gedaan. Al snel bleek dit niet mogelijk, want de barricades en verdedigingswerken waren nooit hersteld. Op 12 mei 1944, ruim een maand na de start van het Krimoffensief, gaven de laatste Duitse troepen zich over in Sebastopol en was de Krim weer volledig onder controle van de Sovjet-Unie.

De Krimse ASSR werd op 30 juni 1945 omgevormd tot de niet meer autonome Krimse Oblast.

Onderdeel van Oekraïne[bewerken]

Tijdens het bewind van Stalins opvolger Chroesjtsjov, zelf een Oekraïner, werd de Krim in 1954 aan de Oekraïense Socialistische Sovjetrepubliek overgedragen, zogenaamd als een gebaar van vriendschap tussen het Russische en het Oekraïense volk.

Bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 bleef de Krim bij Oekraïne. De oblast werd echter omgevormd tot de Autonome Republiek de Krim.

Er ontstonden tot 1995 steeds opnieuw weer harde conflicten tussen Oekraïne en Rusland. Behalve de opsplitsing van de Zwarte Zeevloot ging het vooral ook om de nationaliteit van het schiereiland. Dankzij het Russisch-Oekraïense vriendschapsverdrag konden de scherpe kanten in de onderlinge verhouding aanzienlijk verzacht worden. Rusland heeft sindsdien een deel van de militaire haven in Sebastopol ten behoeve van zijn Zwarte Zeevloot gepacht. Gespannen onderlinge verhoudingen komen echter nog regelmatig voor en het verloop van de grens door de Straat van Kertsj is ook nog steeds omstreden.

Nuvola single chevron right.svg Zie Krimcrisis voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de nasleep van grootschalige protesten gericht tegen de Oekraïense regering en het afzetten van president Viktor Janoekovytsj hebben Russische troepen (naar Russisch standpunt: 'pro-Russische veiligheidsmilities') in 2014 de Krim ingenomen en onder hun controle geplaatst. Dit wordt de Krimcrisis genoemd. Hierbij heeft ook de premier van de Krimrepubliek het veld moeten ruimen voor de pro-Russische Sergej Aksjonov. Op 16 maart 2014 is in de door pro-Russische partijen gedomineerde Krimrepubliek een referendum georganiseerd met de vraag of men aansluiting wil met de Russische Federatie. Oekraïne erkent echter het referendum niet en beschouwt Sergej Aksjonov en zijn bestuur als illegitiem.

Aansluiting van de Krim bij Rusland[bewerken]

Op 6 maart 2014 heeft het Krimse parlement ingestemd met een decreet dat bepaalt dat de Krim een deel van Rusland wordt.[3] Ter voorbereiding hierop werd op 11 maart een voorwaardelijke onafhankelijkheidsverklaring getekend dat de Krim zich af zou scheiden van Oekraïne indien de bevolking voor aansluiting met Rusland zou kiezen. Op 16 maart 2014 werd een referendum over aansluiting bij Rusland gehouden, waarbij de grote meerderheid van de bevolking voor Rusland stemde. Gezien de samenstelling van de Krimse bevolking (60 % Russisch, 33 % Oekraïens en Krim-Tataars), de opkomst (83 %) en de uitslag (96 % voor), kan men zich afvragen of het referendum eerlijk verlopen is. Oekraïne, de Europese Unie, Japan en de Verenigde Staten erkennen dit referendum niet, omdat zij voorafgaande onderhandelingen met Oekraïne nodig achten, en omdat de Russische militaire aanwezigheid de vrijheid van de stemming zou verstoren.

Op 18 maart 2014 werd officieel bekendgemaakt dat de Republiek van de Krim zich heeft aangesloten bij Rusland.[4] Dit zorgde voor grote woede bij de Oekraïense regering en in het parlement. Op 21 maart 2014 werd de annexatie afgerond.[5]

Portal.svg Portaal Krim
Bronnen, noten en/of referenties