Duitse Oorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Duitse Oorlog
Onderdeel van de oorlogen van de Duitse eenwording
Slag van Königgrätz, door Georg Bleibtreu.
Slag van Königgrätz, door Georg Bleibtreu.
Datum 1866
Locatie Europa: Duitsland, Bohemen, Italië, Adriatische Zee
Resultaat Pruisisch-Italiaanse overwinning
Casus belli Conflict over het bestuur van Sleeswijk-Holstein
Territoriale
veranderingen
Hannover, Hessen-Kassel, Nassau, Frankfort naar Pruisen
Lombardije-Venetië naar Italië
Strijdende partijen
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk
Flag of Bavaria (lozengy).svg Beieren
Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg Saksen
Flagge Königreich Württemberg.svg Württemberg
Flagge Großherzogtum Baden (1891–1918).svg Baden
Flagge Preußen - Provinz Hannover.svg Hannover
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg Hessen-Darmstadt
Flag of Hesse.svg Hessen-Kassel
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg Reuss-Greiz
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saksen-Meiningen
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Schaumburg-Lippe
Flagge der Freien Stadt Frankfurt.png Frankfurt
Flag of Herzogtum Nassau.png Nassau
Flag of Prussia 1892-1918.svg Pruisen
Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg Italië
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Schwerin
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Strelitz
Flagge des Herzogtums Oldenburg.png Oldenburg
Flagge Herzogtum Anhalt.svg Anhalt
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg Brunswijk
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saksen-Altenburg
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg Saksen-Coburg en Gotha
VlagLauenburg.png Lauenburg
Flagge Fürstentum Lippe.svg Lippe
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Schwarzburg-Sondershausen
Flag of Germany.svg Waldeck-Pyrmont
Flag of Bremen (middle arms).svg Bremen
Flag of Hamburg.svg Hamburg
Flag of the Free City of Lübeck.svg Lübeck
Commandanten
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Albrecht van Oostenrijk-Teschen Flag of Prussia 1892-1918.svg Albrecht von Roon
Flag of Prussia 1892-1918.svg Helmuth von Moltke
Troepensterkte
600,000 Oostenrijkers en Duitse bondgenoten 500,000 Pruisen en Duitse bondgenoten
300,000 Italianen
Verliezen
71,000 doden 37,000 gewonden of doden (Duitsers en Italianen)

De Duitse Oorlog (in Duitsland ook bekend als de Zevenweekse Oorlog, de Eenmakingsoorlog, de Duits-Duitse Oorlog, de Duitse Burgeroorlog, de Oostenrijks-Pruisische Oorlog of de Broederoorlog) was een oorlog die in 1866 uitgevochten werd tussen de Duitse Bond onder leiding van het keizerrijk Oostenrijk en zijn Duitse bondgenoten aan de ene zijde en het koninkrijk Pruisen met zijn Duitse bondgenoten en Italië aan de andere zijde, hetgeen resulteerde in de Pruisische overheersing over de Duitse staten. In het Risorgimento heet deze oorlog de Derde Onafhankelijkheidsoorlog.

Het belangrijkste resultaat van de oorlog was een machtsverschuiving tussen de Duitse staten weg van de Oostenrijkse en naar de Pruisische hegemonie, en het zette aan tot de eenwording van alle Noord-Duitse staten in een Klein-Duitse richting dat Oostenrijk uitsloot. Het zag de ontbinding van de Duitse Bond en zijn gedeeltelijke vervanging ervan door een Noord-Duitse Bond die Oostenrijk en de Zuid-Duitse staten uitsloot. De oorlog resulteerde ook in de Italiaanse annexatie van de Oostenrijkse provincie Venetië.

Voorgeschiedenis[bewerken]

Nadat Napoleon Bonaparte in 1806 een einde had gemaakt aan het Heilige Roomse Rijk, werd in 1815 door het Congres van Wenen de Duitse Bond gevormd. Dit was een statenbond die min of meer het oude grondgebied van het Heilige Roomse Rijk omvatte. Binnen de Duitse Bond waren twee lidstaten dominant; Oostenrijk en Pruisen. Binnen de Duitse Bond is het vaak tot onenigheid gekomen tussen de twee dominerende lidstaten en de spanningen namen alleen maar toe nadat Otto von Bismarck in 1862 kanselier van Pruisen werd. Al van in het begin was Bismarck een voorstander van een verenigd Duitsland onder leiding van Pruisen, waarbij de staten eigenlijk voor een groot deel onafhankelijk bleven.

In 1864 brak een oorlog uit tussen de Duitse Bond en Denemarken om de hertogdommen Sleeswijk en Holstein. Deze Duits-Deense Oorlog werd gewonnen door de Duitse Bond, maar leidde vervolgens tot onenigheid tussen Pruisen en Oostenrijk over het bestuur van Sleeswijk en Holstein. Uiteindelijk werd door Bismarck een conflict uitgelokt dat leidde tot een oorlogsverklaring van Oostenrijk aan Pruisen.

Prins Frederik Karel van Pruisen commandeert zijn troepen in de Slag bij Königgrätz

Verloop van de Oorlog[bewerken]

Een groot deel van de Duitse staten stond in deze oorlog aan de kant van Oostenrijk. Enkele noordelijke Duitse staten en Italië vochten mee aan de kant van Pruisen. Door de alliantie met Pruisen aan te gaan hoopte de jonge Italiaanse eenheidsstaat op verwerving van Italiaanssprekende gebieden die nog onder Oostenrijkse heerschappij vielen.

Het zwaartepunt van de campagne lag in Bohemen. De Pruisische opperbevelhebber Helmuth von Moltke had de oorlog goed voorbereid en koos voor een directe aanval op Oostenrijk. Het Pruisische leger werd snel gemobiliseerd en trok Bohemen binnen. De twee legers ontmoetten elkaar in de Slag bij Königgrätz. Het Oostenrijkse leger vormde geen partij voor het gedisciplineerde Pruisische leger dat over geavanceerder wapentuig beschikte. Von Moltkes kennis van de Krimoorlog met het creatief aanwenden van spoorverbindingen droeg bij tot de overwinning. Na een verpletterende nederlaag geleden te hebben begon Oostenrijk al snel onderhandelingen voor vrede.

De overige deelstaten die aan Oostenrijkse kant vochten speelden verder een minder belangrijke rol in de strijd, en werden uiteindelijk allemaal door Pruisen overwonnen. Oostenrijk wist nog het Italiaanse leger te verslaan in de Slag bij Custoza en de Zeeslag bij Lissa, maar moest naar aanleiding van de nederlaag tegen Pruisen toch Venetië afstaan aan Italië. Om revanchegevoelens bij de Oostenrijkers te voorkomen, eiste Pruisen zelf geen gebiedsafstand van Oostenrijk.

Gevolgen van de oorlog[bewerken]

Om inmenging van Rusland of Frankrijk in het conflict met Oostenrijk te voorkomen was Bismarck ook gebaat bij een snelle vrede met Oostenrijk. De onderhandelingen leidden op 23 augustus 1866 tot het Verdrag van Praag waarbij de Duitse Bond werd ontbonden en tot de annexatie door Pruisen van Sleeswijk-Holstein, Hannover, Hessen-Kassel, Nassau en Frankfort. In 1867 werd door Pruisen de Noord-Duitse Bond opgericht die uit alle Duitse staten behalve het groothertogdom Baden, de koninkrijken Beieren en Württemberg, het keizerrijk Oostenrijk en het vorstendom Liechtenstein bestond en voorafging aan het Duitse Keizerrijk van 1871.

Deense soldaten in de Slag bij Dybbøl Skanse (1864)
Sleeswijk-Holsteinse kwestie
Betwiste gebieden
Sleeswijk · Holstein · Lauenburg
Oorlogen
1e Duits-Deense Oorlog (1848-1851) · 2e Duits-Deense Oorlog (1864) · Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog (1866)
Vredes en verdragen
Conventie van Londen (1852) · Vrede van Wenen (1864) · Verdrag van Gastein (1865) · Verdrag van Praag (1866)