Hendrik van Mecklenburg-Schwerin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hendrik van Mecklenburg-Schwerin
1876–1934
Prince Henry of Holland.jpg
Prins-gemaal van Nederland
Periode 19011934
Voorganger Emma van Waldeck-Pyrmont
Opvolger Bernhard van Lippe-Biesterfeld
Vader Frederik Frans II van Mecklenburg-Schwerin
Moeder Marie van Schwarzburg-Rudolstadt
Stamboom.png Stamboom

Hendrik Wladimir Albrecht Ernst (Schwerin, 19 april 1876Den Haag, 3 juli 1934), Prins der Nederlanden, Hertog van Mecklenburg, geboren als Heinrich Wladimir Albrecht Ernst hertog van Mecklenburg, was de echtgenoot van koningin Wilhelmina der Nederlanden.

Jeugd[bewerken]

Hij werd geboren als Heinrich, als het vierde kind en de derde zoon van groothertog Frederik Frans II van Mecklenburg-Schwerin en diens derde echtgenote prinses Marie van Schwarzburg-Rudolstadt. Hij had een oudere zus, Elisabeth (1869-1955), die was getrouwd met groothertog Frederik August II van Oldenburg, en twee oudere broers, Frederik Willem (1871-1897, verdronken) en de politicus Adolf Frederik (1873-1969).

Hij had ook oudere halfzusters en vijf oudere halfbroers (twee overleden voor zijn geboorte), onder wie groothertog Frederik Frans III van Mecklenburg-Schwerin (1851-1897) en de hertog-regent Johan Albrecht van Mecklenburg (1857-1920).

Toen Heinrich zeven jaar oud was, overleed zijn vader. Hij bezocht het gymnasium in Dresden en maakte na het behalen van het schooldiploma een reis naar Griekenland, Brits-Indië en Ceylon, waarvan in de plaatselijke krant uitvoerig verslag werd gedaan. In zijn daaropvolgende militaire carrière verkreeg Heinrich de rang van eerste luitenant bij het gardebataljon jagers in Potsdam.

Huwelijk[bewerken]

Huwelijksfoto van Hendrik en Wilhelmina.

Hendrik en Wilhelmina waren familie van elkaar. Tsaar Paul I en diens vrouw Maria Fjodorovna waren hun gemeenschappelijke overgrootouders. Het paar verloofde zich op 16 oktober 1900. De voorbereidingen voor het huwelijk werden overschaduwd door de dood op 5 januari 1901 van Wilhelmina's oom groothertog Karel Alexander van Saksen-Weimar-Eisenach en op 22 januari van de Britse koningin Victoria. Op de huwelijksdag, 7 februari, konden daardoor verscheidene genodigden niet aanwezig zijn.

Hendrik ontving op zijn trouwdag de titel Prins der Nederlanden met het predicaat Koninklijke Hoogheid, maar niet de door de Mecklenburgers geëiste titel Prins van Oranje. Zijn voornaam en roepnaam Heinrich werd op zijn huwelijksdag officieel vernederlandst naar Hendrik. Omdat Wilhelmina het huis Oranje-Nassau hoger achtte dan het huis Mecklenburg, bepaalde zij bij Koninklijk Besluit dat haar nazaten de titel Prins(es) van Oranje-Nassau zouden voeren vóór die van Hertog(in) van Mecklenburg.

Het huwelijk tussen de goedmoedige landedelman Hendrik met zijn boertige humor en de strenge en plichtsgetrouwe Wilhelmina was als slecht te kenschetsen. Het echtpaar groeide uit elkaar. Wilhelmina had een hoge plichtopvatting waarvoor bij haar achterneef geen ruimte was. Een ander groot probleem was zijn voortdurende geldgebrek. Hendrik kreeg namelijk geen toelage uit de Nederlandse staatskas. Zijn financiële toestand verslechterde toen na de Novemberrevolutie in 1918 zijn groothertogelijke toelage wegviel. Ook de schandalen waarin Hendrik verwikkeld raakte, mede door pogingen geldbronnen aan te boren, maakten het huwelijk er niet beter op. Pas na zijn dood zou Wilhelmina Hendrik beter leren begrijpen en begon zij zijn karakter zelfs te idealiseren.

Dochter Juliana[bewerken]

Wilhelmina kreeg haar eerste miskraam in 1902.[1] De daaropvolgende jaren nam, na nog een aantal miskramen, de spanning toe over de vraag of Wilhelmina kon zorgen voor een troonopvolger of dat de Nederlandse Oranjetak zou uitsterven en de troon bezet zou gaan worden door een Duitse prins. Op 22 november 1908 maakte minister-president Theo Heemskerk een nieuwe "vreugdevolle aandoening" bekend. Prins Hendrik werd in 1909 vader van een dochter, Juliana. Hij kreeg met haar een zeer goede verstandhouding.

Maatschappelijke functies en privéleven[bewerken]

Toen nog Heinrich met Wilhelmina op 17 oktober 1900, een dag na de bekendmaking van hun verloving.

Hendrik bekleedde diverse erefuncties in het leger. Hij werd in 1901 tot schout-bij-nacht en generaal-majoor à la suite benoemd, in 1904 tot viceadmiraal en luitenant-generaal. Hij had weliswaar zitting in de Raad van State, maar werd door zijn gemalin buiten alle politieke aangelegenheden gehouden. Deze onbeduidende positie betreurde hij ten zeerste ("het is niet aardig meer als je altijd maar voor spek en bonen erbij bent").

Hij maakte zich bij zijn personeel zeer geliefd, maar bleef voor het volk lange tijd een vreemde. In de beginjaren van zijn huwelijk besteedde hij vooral aandacht aan de jacht en de verbetering van de wildstand op de Veluwe. Het jagen werd hem niet door iedereen in dank afgenomen; zijn bijnaam luidde Zwijnen Heintje. Zijn imago verbeterde toen hij in februari 1907 de reddingswerkers bezocht die een dag eerder geholpen hadden bij het redden van passagiers van de SS Berlin die bij Hoek van Holland gezonken was.

Prins Hendrik had grote belangstelling voor het sociale en economische leven in Nederland. Hij zorgde voor de fusie van de twee toenmalige Scoutingorganisaties, De Nederlandsche Padvinders Organisatie en De Nederlandsche Padvinders Bond, en werd vervolgens Koninklijke Commissaris van de vereniging De Nederlandsche Padvinders. Verder was hij voorzitter van het Nederlands Rode Kruis en vervulde hij andere maatschappelijke functies. In 1928 opende hij de Olympische Spelen in Amsterdam.

Hendrik hield er een vrij frivole levensstijl op na.[2] Bekend is in dit verband de anekdote van de prins die, na de erepromotie van zijn dochter Juliana een gesprekje voerde met haar erepromotor, de historicus Johan Huizinga. Huizinga zei tegen de prins: "Uw dochter is erg intelligent en kan goed overweg met haar vrouwelijke jaargenoten", waarop Hendrik met zijn sterk Duits accent geantwoord zou hebben: "Dat van die intelligenz heeft ze van haar moeder, dat van die maisjes van mai".[3]

Door François van 't Sant, een vertrouweling van Wilhelmina, zouden diverse gevallen zijn geregeld waarin Hendrik min of meer werd gechanteerd. In Huize Windekind, de woning van Van 't Sant, arrangeerde hij voor Hendrik ontmoetingen met prostituees, zodat hij enig overzicht hield over zijn seksuele escapades.

Naast zijn liefde voor jagen, was de prins gek op het water. Deze liefde kwam op iets latere leeftijd tot bloei, mede door het feit dat hij toen door Wilhelmina minder graag gezien was aan het hof. In 1913 liet Hendrik op een scheepswerf in Muiden de salonboot Odin bouwen. Een jacht van bijna twintig meter lang, waarmee hij regelmatig in het gezelschap van vrienden en vriendinnen uitstapjes maakte.

Prins Hendrik droeg vele Nederlandse en vreemde onderscheidingen; zie de Lijst van onderscheidingen van prins Hendrik der Nederlanden.

Ziekte en overlijden[bewerken]

Standaard van prins Hendrik.

De laatste jaren van zijn leven ging zijn gezondheid snel achteruit. Zijn reuma verhevigde, hij werd alsmaar dikker en in 1929 kreeg hij zijn eerste hartinfarct. De tweede volgde op 28 juni 1934. Op 3 juli 1934 om half twee 's middags stierf hij op 58-jarige leeftijd in zijn kantoor aan een hartstilstand.

Naar eigen wens werd Hendrik op 11 juli 1934 in het wit bijgezet in de Grafkelder van Oranje-Nassau in de Nieuwe Kerk te Delft. Bij zijn dood bleek hij schulden te hebben nagelaten. Enkele weken na zijn bijzetting verscheen een advertentie in de dagbladen waarin Juliana aangaf af te zien van de erfenis van haar vader.

Buitenechtelijke kinderen[bewerken]

Tijdens zijn huwelijk heeft Hendrik buitenechtelijke kinderen verwekt. In 1979 kwam voor het eerst in de publiciteit dat Hendrik bij Mien Wenneker een zoon had verwekt die op 22 juli 1918 te Den Haag was geboren. Het bestaan van deze halfbroer van koningin Juliana werd door Loe de Jong gemeld in deel negen van zijn Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, doch een naam werd niet genoemd. In hetzelfde jaar werd bekend dat het ging om Pim Lier. De onechte zoon was in 1919 tegen betaling van een maandelijkse toelage erkend door de luitenant Jan Derk Lier, toen deze de moeder huwde. Door toedoen van Van 't Sant zou de toelage zijn teruggeschroefd.[4]

In september 1992 deelde Edith Schaap-Abbo, een zus van Pim Lier, mee dat ook zij zou door Hendrik verwekt zou zijn. Onomstotelijk bewijs had zij niet. Dat daarnaast Hendrik ook de biologische vader zou zijn van de vier andere kinderen van Mien Wenneker, is nooit komen vast te staan.

Na zijn dood betaalde Wilhelmina voor zijn buitenechtelijke escapades financiële vergoedingen; aan Julia Cervey in Genève maandelijks tweehonderd gulden, aan Mien Lier-Wenneker in Den Haag vijfhonderd gulden en aan Wilhelmine Steiner in Zürich eenzelfde bedrag.[5]

Stamboom[bewerken]

Dit is de stamboom van Hendrik van Mecklenburg-Schwerin (1876-1934).

Stamboom Hendrik van Mecklenburg-Schwerin
Overgrootouders

Frederik Lodewijk van Mecklenburg-Schwerin (1778-1819)
x 1799
Helena Pavlovna Romanov (1784-1803)

Frederik Willem III van Pruisen (1770-1840)
x 1793
Louise van Mecklenburg-Strelitz (1776-1810)

Karel Günther van Schwarzburg-Rudolstadt (1771-1825)
x 1793
Louise van Hessen-Homburg (1772-1854)

Otto Victor van Schönburg (1785-1859)
x 1817
Thecla van Schwarzburg-Rudolstadt (1795-1861)

Grootouders

Paul Frederik van Mecklenburg (1800-1842)
x 1822
Alexandrine van Pruisen (1803-1892)

Frans Frederik van Schwarzburg-Rudolstadt (1801-1875)
x 1847
Mathilda van Schönburg-Waldenburg (1826-1914)

Ouders

Frederik Frans II van Mecklenburg-Schwerin (1823-1883)
x 1868
Marie van Schwarzburg-Rudolstadt (1850-1922)

Hendrik van Mecklenburg-Schwerin (1876-1934)
x 1901
Wilhelmina van Oranje-Nassau (1880-1962) Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg

Kinderen

Juliana (1909-2004) Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
x 1937
Bernhard van Lippe-Biesterfeld (1911-2004)

Kleinkinderen

Beatrix (1938) Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
x 1966
Claus van Amsberg (1926-2002)

Irene (1939)
x 1964-1981
Carel Hugo van Bourbon-Parma (1930-2010)

Margriet (1943)
x 1967
Pieter van Vollenhoven (1939)

Christina (1947)
x 1975-1996
Jorge Guillermo (1946)

Achterkleinkinderen

Willem-Alexander (1967) Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
x 2002
Maxima (1971)

Friso (1968-2013)
x 2004
Mabel (1968)

Constantijn (1969)
x 2001
Laurentien (1966)

Carlos (1970)
x 2010
Annemarie (1977)

Margarita (1972)
x 2001-2006
Edwin (1966)
x 2008
Tjalling (1975)

Jaime (1972)
x 2013
Viktória (1982)

Carolina (1974)
x 2012
Albert (1974)

Maurits (1968)
x 1998
Marilène (1970)

Bernhard jr (1969)
x 2000
Annette (1972)

Pieter Christiaan (1972)
x 2005
Anita (1969)

Floris (1975)
x 2005
Aimée (1977)

Bernardo (1977)
x 2009
Eva (1978)

Nicolás (1979)

Juliana (1981)

Betachterkleinkinderen

Catharina-Amalia (2003)

Alexia (2005)

Ariane (2007)

Luana (2005)

Zaria (2006)

Eloise (2002)

Claus-Casimir (2004)

Leonore (2006)

Carlos (1997)

Luisa (2012)

Cecilia (2013)

Julia (2008)

Paola (2011)

Zita (2014)

Alaïa-Maria (2014)

Anna (2001)

Lucas (2002)

Felicia (2005)

Isabella (2002)

Samuel (2004)

Benjamin (2008)

Emma (2006)

Pieter (2008)

Magali (2007)

Eliane (2009)

Willem Jan (2013)

Isabel (2009)

Julian (2011)

-

-

Literatuur[bewerken]

  • Arlman Hugo & Gerard Mulder; (1982) Van de Prins Geen Kwaad. Prins Hendrik & andere dossiers van Oranje, Amsterdam
  • Jonge, J.A. de; (1988) Hendrik, prins der Nederlanden, hertog van Mecklenburg-Schwerin
  • Korterink, Hendrik Jan; (1992) De zwarte schapen van Oranje
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Het gerucht ging dat die het gevolg was van de geslachtsziekte syfilis van Hendrik.
  2. Over hem wordt gezegd dat hij bij zijn huwelijk in 1901 zijn maîtresse uit Duitsland meenam naar Nederland.
  3. Berkel, K. van; Wilhelmina en de transformatie van het Nederlandse koningschap, Ons Erfdeel, 2002
  4. Journalist Hendrik Jan Korterink beschrijft in het boek De zwarte schapen van Oranje de buitenechtelijke verhoudingen en kinderen van prins Hendrik.
  5. Het buitenechtelijk kind van das Gepäck prins Hendrik, Trouw, 26 augustus 2011