Grigori Raspoetin
Grigori Jefimovitsj Raspoetin (Russisch: Григорий Ефимович Распутин), eigenlijke naam Grigori Jefimovitsj Novitsj (Russisch: Григорий Ефимович Нович) (Pokrovskoje, 22 januari [O.S. 10 januari] 1869 - Petrograd, 29 december [O.S. 16 december] 1916) was een Russische starets, soms ook wel strannik (pelgrim) genoemd en intrigant. Sommigen zeggen dat hij monnik zou zijn geweest, zijn bijnaam was "De bezeten monnik", maar officieel is Raspoetin nooit verbonden geweest met de Russisch Orthodoxe Kerk. Er wordt gesuggereerd dat de naam 'Raspoetin' Russisch is voor 'de losbandige', maar andere bronnen zeggen dat het staat voor 'een plek waar twee rivieren elkaar ontmoeten'.
Inhoud |
Leven [bewerken]
Raspoetin kwam oorspronkelijk uit een boerenfamilie uit het district Tjoemen in Siberië.
Hij wordt ook wel eens de 'gekke monnik' genoemd, maar het was geen geheim dat hij getrouwd was en anderen noemden hem een religieuze pelgrim en gebedsgenezer. Hij speelde een belangrijke rol aan het hof van de laatste Russische tsaar Nicolaas II en had daardoor direct of indirect mede invloed op de val van het tsarisme en de opkomst van het bolsjewisme.
Het verhaal gaat dat Raspoetin door de Moeder Gods was aangeraakt en gevraagd was om naast het bed te verschijnen van de jonge tsarevitsj Aleksej om het bloeden te stoppen. Dit bloeden werd veroorzaakt door de stollingsziekte hemofilie waarbij inwendige bloedingen kunnen ontstaan die niet tijdig stoppen. Tijdens zo'n bloeding leed de tsarevitsj ernstige pijn en afhankelijk van waar de bloeding plaatsvond, kon de jongen zich niet goed bewegen. Zo kwam het vaak voor dat hij tijdelijk niet kon lopen. De prins had deze (erfelijke) ziekte gekregen via zijn moeder, kleindochter van koningin Victoria, die draagster van de ziekte was. Als draagster had zij de ziekte zelf niet, maar kon hem wel via haar genen doorgeven aan haar (mannelijke) kinderen.
Toen Raspoetin in 1905 in Sint-Petersburg aankwam, kwam hij niet direct bij de tsarenfamilie terecht; hij maakte pas in 1907 contact toen de tsarina Raspoetin had opgeroepen. Hoe het ook zij, iedere keer wanneer Raspoetin bij de tsarevitsj werd geroepen, voelde de jongen zich vrij snel daarna een stuk beter. Over de redenen achter de effectiviteit van de 'behandelingen' wordt nog steeds druk gespeculeerd. Raspoetin kreeg grote invloed aan het hof en had dan ook een grote schare bewonderaars.
Door zijn grote macht aan het hof en op de Russische politiek en vooral door het feit dat veel mensen hem tijdens de Eerste Wereldoorlog als Duits spion zagen, werd hij vooral door de Russische adel steeds meer gewantrouwd. Volgens sommige bijgelovige Russen zou hij zelfs over een duivelse macht beschikken. Verder stond het ter discussie of Raspoetin überhaupt wel een starets was, en waren zijn seksuele uitspattingen legendarisch (o.a. de verkrachting van een non).
De moord [bewerken]
Raspoetin werd in de nacht van 28 op 29 december 1916 door de Russische aangetrouwde prins Felix Joesoepov, vorst Vladimir Poerisjkevitsj en grootvorst Dimitri Pavlovitsj van Rusland (Romanov) in paleis van de familie Joesoepov aan de Mojka rivier te Petrograd vermoord.
Deze moord is onderwerp van speculatie. Het meest gangbare verhaal is dat Raspoetin door Joesoepov bij hem thuis werd uitgenodigd voor een feest. Felix Joesoepov had de achterdochtige Raspoetin weten over te halen door hem een ontmoeting met zijn vrouw, Irina Joesoepova, te beloven. Ten tijde van de moord waren ook grootvorst Dimitri Romanov en vorst Vladimir Poerisjkevitsj in het paleis aanwezig. De voorbereidingen waren uitvoerig geweest: Raspoetin werd in een keldervertrek ontvangen en hoewel de vrouw van Felix Joesoepov, Irina, de stad had verlaten, werd de indruk van een feest gewekt door muziek te spelen op een grammofoon en druk gepraat door de beide vorsten. Een bevriende arts had een overdosis kaliumcyanide (KCN), genoeg om een stier te doden, in het voor Raspoetin bestemde gebak gedaan. Verder was ook Raspoetins wijn vergiftigd. Raspoetin is daar echter niet aan overleden, maar voelde zich wel na vier gebakjes en drie glazen wijn slaperig. Felix Joesoepov was echter in de veronderstelling dat het gif zijn werk deed en liep naar boven om de anderen te meldden dat Raspoetin was gestorven. Echter eenmaal beneden gekomen bleek Raspoetin weer rechtop in de stoel te zitten. Door de paniek kwam het tot een handgemeen tussen Felix Joesoepov en Raspoetin. Deze wist naar buiten te ontsnappen. Daar vuurde Felix Joesoepov een aantal kogels op hem af. Raspoetin viel maar toen Joesoepov het lichaam naderde zou Raspoetin zijn bijgekomen en hebben geprobeerd Joesoepov te wurgen terwijl hij 'stoute jongen' in diens oor fluisterde. De medesamenzweerders beschoten hem vervolgens opnieuw en Raspoetin viel wederom. Toen de samenzweerders bespraken wat ze met het lichaam zouden doen stond Raspoetin op en waggelde naar de groep toe. Hierop werd hij net zo lang met knuppels geslagen tot hij niet meer bewoog. Door het lawaai van de schoten was een dienstdoende agent gealarmeerd en deze ging verhaal halen bij het paleis. Felix Joesoepov meldde echter dat zijn hond vals was geworden en hij genoodzaakt was geweest deze af te maken. Het lichaam van Raspoetin werd vervolgens in de auto van vorst Vladimir Poerisjkevitsj gelegd en naar het riviertje de de kleine Nevka gereden en daar in het water gegooid. Na drie dagen werd het lichaam gevonden, vastgevroren aan een brug. Uit autopsie bleek dat Raspoetin was verdronken. In het Erotica Museum van Sint-Petersburg staat een ca. 30 cm lange penis op sterk water, waarvan beweerd wordt dat die van Raspoetin is.[1][2]
De moord kritisch bekeken [bewerken]
Het gebak bevatte kaliumcyanide, maar door het bakproces verandert dit in blauwzuurgas. Dit is ook uiterst giftig, maar doordat het een gas is zal het zich vermengen met de lucht en in de uiteindelijke cake niet of nauwelijks meer voorkomen. Het was dus nog waarschijnlijker geweest dat juist de bakker van de cake zou zijn overleden, eerder nog dan Raspoetin zelf. Na het eten van de cake zou Raspoetin het paleis hebben kunnen ontvluchten omdat Joesoepov geen geweldig schutter was. Uiteindelijk, na hem in en gordijn te hebben gerold, heeft vorst Poerishkevitsj hem in zijn auto naar de kleine Nevka gereden en daar in de rivier gegooid. Verzwakt door zijn verwondingen, is Raspoetin verdronken. Drie dagen na de moord werd zijn lichaam gevonden, vastgevroren aan een brug. Felix Joesoepov, vorst Purishkevitsj en grootvorst Dimitri Romanov, die samen de moord hadden gepleegd kregen huisarrest. Felix Joesoepov zal na de revolutie naar Frankrijk emigreren alwaar hij met Coco Chanel een winstgevende samenwerking begint.
Literatuur [bewerken]
- Edvard Radzinski: Raspoetin; de bezeten monnik (Uitgeverij Balans, 2001)
| Noten |
 |
Zie de categorie Raspoetin van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
