Theo van Gogh (regisseur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Theo van Gogh in 2004

Theodoor (Theo) van Gogh (Den Haag, 23 juli 1957 - Amsterdam, 2 november 2004) was een Nederlands regisseur, televisiemaker, columnist en opiniemaker.

Inhoud

[bewerken] Levensloop

Van Gogh werd geboren als zoon van Johan van Gogh, een ambtenaar van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). Vader Van Gogh is een kleinzoon van de kunsthandelaar Theo van Gogh, de broer van de schilder Vincent van Gogh, en via zijn moeder van de Amsterdamse wethouder Floor Wibaut. Theo werd vernoemd naar een oom die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwam als gevolg van verzetsactiviteiten. Hij groeide op in Wassenaar. De kleine Theo wilde geen sprookjes horen die slecht afliepen. Als puber ging hij 's nachts met een vriendje joyriden en naar het graf van Oom Theo wilde hij niet meer mee. In de tuin achter het huis hield hij toespraken tot het volk waarin hij het niet-aanwezige publiek aansprak met "Landgenoten!".

Direct na zijn eindexamen middelbare school op 13 mei 1975 werd hij door zijn moeder het huis uitgezet tot opluchting van een zus. Zijn diploma haalde hij pas een half jaar voor zijn dood bij zijn oude school op. Van Gogh studeerde rechten te Amsterdam met het idee advocaat te worden. Na het afbreken van zijn studie meldde hij zich tweemaal bij de Nederlandse Filmacademie, maar werd beide keren afgewezen. Hij sprokkelde wat geld bij elkaar en maakte in 1982 als autodidact zijn regiedebuut met de speelfilm Luger.

Voor Blind Date (1996) en In het belang van de staat (1997) kreeg hij een Gouden Kalf. Voor de laatste film won Van Gogh op het San Francisco International Film Festival in 1999 ook een "Certificate of Merit". Als acteur was hij onder meer te zien in De Noorderlingen (1992). Daarnaast werkte hij voor televisie en schreef hij columns.

Van Gogh was lid van het Republikeins Genootschap en stemde bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2003 op Ayaan Hirsi Ali. Haar kritiek op de islam werd door hem gesteund. Samen met Hirsi Ali maakte hij de film Submission (uitgezonden in het televisieprogramma Zomergasten), over het verband tussen de manier waarop een deel van de moslims de Koran interpreteren en vrouwenmishandeling.

Plaats waar Theo van Gogh vermoord is

[bewerken] Moord

Zie moord op Theo van Gogh voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op dinsdagmorgen 2 november 2004 rond 9 uur 's ochtends werd Van Gogh vermoord. Hij fietste door de Linnaeusstraat in Amsterdam-Oost/Watergraafsmeer, op weg van huis naar zijn kantoor, toen hij door Mohammed Bouyeri, ook te fiets, onder schot werd genomen. Terwijl hij zichzelf in veiligheid probeerde te brengen werd hij door acht kogels geraakt. De toen 26-jarige dader stak vervolgens een mes in Van Goghs lichaam waaraan een open brief aan Ayaan Hirsi Ali en de VVD was bevestigd. Daarna stak hij een groter mes tot aan de ruggengraat in de borst. Na de moord sloeg Bouyeri op de vlucht, maar werd al snel door de politie ingehaald. Tijdens zijn vlucht schoot hij op een motoragent. Bouyeri verklaarde later dat hij het liefst door de politie zou zijn doodgeschoten. Bouyeri werd op 26 juli 2005 door de Rechtbank in Amsterdam schuldig bevonden aan de moord met een terroristisch oogmerk en veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf.

[bewerken] Van Gogh als regisseur

Van Gogh stond bekend als een typische acteursregisseur. De kwaliteit van zijn films steunt in de eerste plaats op de acteerprestaties. Hoewel hij zich in columns en debatten regelmatig provocerend opstelde, was hij op de set volgens zijn acteurs beminnelijk. Van Gogh zei dat die houding voortkwam uit opportunisme: acteurs deden volgens hem beter hun best als je aardig voor ze was. Evengoed lag hij in een later stadium regelmatig ook overhoop met zijn (oud-)medewerkers en acteurs. Zo was hij gebrouilleerd met onder meer acteurs Thom Hoffman en Gerard Thoolen, cameraman Tom Erisman en actrice Renée Fokker.

In de jaren tachtig wisselde Van Gogh shockerende bravourefilms af met ingetogen literatuurverfilmingen zoals 'Vals Licht' naar de gelijknamige roman van Joost Zwagerman, en 'Terug naar Oegstgeest' van Jan Wolkers. Vanaf de jaren negentig schakelde hij over naar relatiefilms, geschreven door schrijvers als Theodor Holman, Justus van Oel en Tomas Ross, waaronder Baby Blue. Die laatste schreef over zijn jarenlange samenwerking met Van Gogh het boek Take Care! (2005) waarin hij ingaat op het lastige karakter van de filmmaker, maar ook op diens opvattingen over hoe films gemaakt moeten worden.

De meeste van zijn films waren low-budgetproducties, vaak bekostigd uit eigen zak, die weinig publiek trokken. Na de bekroonde films 06 en Blind Date bleken financiers bereid om wat meer geld in zijn producties te steken, zodat hij uiteindelijk een film kon maken met een fors budget: de film over de moord op Pim Fortuyn - 06/05. Ook dit werd echter geen commercieel succes. Zijn best bezochte film is nog steeds 06, die toch een schamele 30.000 bezoekers trok. Evengoed bleek het de best bezochte Nederlandse film van dat jaar; een historische dieptepunt in de Nederlandse filmhistorie. Van Goghs favoriete oneliner over deze misère luidde: "Een nieuwe Nederlandse film is nog altijd de garantie voor een lege zaal!".

Behalve films voor het witte doek en voor tv regisseerde hij ook televisieprogramma's zoals de tv-registratie van Eric van Sauers cabaretvoorstellingen en het AVRO-interviewprogramma "Krachtstroom".

De Nederlandse producent van Van Gogh, Gijs van de Westelaken, kondigde in 2005 zijn Triple Theo-project aan: de Amerikaanse herverfilming van drie Van Gogh-films. Steve Buscemi heeft inmiddels een remake gemaakt van Interview. Blind date van Stanley Tucci is op 19 september 2008 in première gegaan op het filmfestival Film by the Sea in Vlissingen met in de hoofdrol Patricia Clarkson, waarna 06 nog zal volgen.

[bewerken] Van Gogh als acteur

[bewerken] Van Gogh als televisiepersoonlijkheid

[bewerken] Van Gogh als auteur

Van Gogh was columnist voor een reeks van kranten en tijdschriften waar hij meestal met ruzie vertrok. Begin jaren 80 publiceerde hij voor het eerst in Moviola, een tijdschrift dat werd uitgegeven door Ger van Wulften in samenwerking met Gied Jaspars.

Artikelen uit Moviola waarin hij Leon de Winter van overdreven gedweep met Joods leed beschuldigde, kwamen hem op verwijten van antisemitisme te staan. Met een klacht van Sonja Barend kwam het tot een rechtszaak die jaren duurde. Van Gogh werd niet veroordeeld.

Vanwege grapjes over 'de rotte Vis van Nazareth', waarmee hij Jezus Christus bedoelde, kwam het tot een zaak bij het Europese Hof.

Aan het einde van zijn leven publiceerde Van Gogh zijn opiniestukken in het dagblad Metro en op zijn eigen website De Gezonde Roker.

Hij schreef columns voor onder andere:

Hij publiceerde de volgende boeken:

[bewerken] "Geitenneuker"

Van Gogh ontving regelmatig bedreigingen, die hij ook wel publiceerde op zijn website De Gezonde Roker. Een voorbeeld is dit e-mailbericht:

Geachte heer Van Gogh,
Ik HOOP dat, binnenkort, een halve gare Geitenneuker uit West uw adres in de Pythagorasstraat zal bezoeken en met zijn mes het leven uit uw vadsige lijf zal laten lopen.
Ik HOOP dat u het niet bezwaarlijk vindt als ik uw adresgegevens laat circuleren binnen deze groep van derderangsburgers.
M.s.g.
Bashir Bagdoun

De term geitenneuker is een neologisme dat Van Gogh, naar hij zelf schrijft, mede heeft geïntroduceerd. Naar hij zegt is het een term "waarmee de El Moumni's die onze vrijheden 't liefst om zeep zouden helpen, worden aangeduid. Bij de overste Khomeiny (....) valt in een brochure te lezen dat de moslimman zich tijdens de ongesteldheid van 'de onreine vrouw' zich in zijn seksuele nood mag wenden tot de kameel of de geit." (aldus een citaat uit een column op de website De gezonde roker).
De bewering over de brochure is waarschijnlijk apocrief.

[bewerken] Van Gogh als zanger

  • Een verdeeld genoegen (jaren 80) - Van Gogh zingt eigen teksten, op piano begeleid door Willem van Ekeren.
  • Leen uw oor aan van Gogh (1984) - Van Gogh zingt eigen teksten, begeleiding door Rainer Hensel.

[bewerken] Interview met Van Gogh

Het programma "Vijf jaar later" van Jeroen Pauw, waarin een interview met Theo van Gogh is opgenomen, wordt in december 2008 uitgezonden door de NPS op Nederland 1, met onder andere: Jan Marijnissen, Reinout Oerlemans, Katja Schuurman

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Wikiquote Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Theo van Gogh.
Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken