Paleis van Diocletianus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Historisch complex van Split met het Paleis van Diocletianus
Werelderfgoed cultuur
Paleis van Diocletianus.jpg
Land Vlag van Kroatië Kroatië
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 97
Inschrijving 1979 (3e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Het Paleis van Diocletianus (Kroatisch: Dioklecijanova palača) werd in het begin van de 4e eeuw gebouwd in opdracht van de Romeinse keizer Diocletianus en groeide in de eeuwen daarna uit tot het stadshart van Split. Het paleis vormt een unieke combinatie van Romeinse architectuur en middeleeuwse stedenbouw en staat daarom sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Romeins paleis[bewerken]

Keizer Diocletianus was afkomstig uit Salona, destijds de hoofdstad van de Romeinse provincie Dalmatia en tegenwoordig een voorstad van Split. Voorafgaand aan zijn aftreden op 1 mei 305 liet hij voor zichzelf een groot paleis bouwen. De locatie hiervan was zo'n negen kilometer ten zuidoosten van Salona, aan een baai aan de rand van een klein schiereiland. Het paleis bestond uit een rechthoek met vier hoektorens, enkele muurtorens en grote poorten. Enkel de zuidelijke muur, die destijds aan zee lag, was niet gefortificeerd. Na zijn aftreden betrok Diocletianus het paleis en hij zou er tot zijn dood in 311 wonen.

Het paleis bestond uit vier kwartieren, van elkaar gescheiden door twee rechte kruislings aangelegde wegen, in de castravorm van Romeinse steden. Deze wegen zijn nog steeds herkenbaar. Men neemt aan dat de twee noordelijke delen bedoeld waren voor de huisvesting van soldaten en personeel. In het zuidelijke deel waren onder meer de keizerlijke villa en een aan Jupiter gewijde tempel gevestigd. Die tempel werd na de Romeinse tijd een kapel voor Johannes de Doper en bestaat nog steeds.

Kathedraal: mausoleum (links) en klokkentoren

Na de dood van Diocletianus bleef het paleis in gebruik bij de Romeinen. Voor Diocletianus werd een mausoleum gebouwd, dat tegenwoordig onderdeel is van de kathedraal.

Het paleis in de middeleeuwen[bewerken]

In de 7e eeuw vestigden zich in het enorme gebouw de eerste stadsbewoners; zij waren voor de plunderende Avaren uit Salonae gevlucht. In de loop der eeuwen verdwenen vele Romeinse bouwwerken om plaats te maken voor huizen voor de groeiende stadsbevolking. De binnenstad breidde zich naar het westen uit, dus buiten de paleismuren (het gebied rondom Narodni trg) en het nieuwe stadsdeel werd ommuurd. Het nieuwe gebied werd meer en meer het economisch zwaartepunt, terwijl de oude Romeinse stad het centrum van het geestelijk leven werd.

Het paleis tegenwoordig[bewerken]

Ook nu nog wordt het centrum van Split gevormd door het oude paleis, waarin winkels en markten zijn gevestigd. Het meest prominente bouwwerk is de kathedraal van Sint-Domnius, waarin het mausoleum van Diocletianus is verwerkt. Onderdeel van de kathedraal is de klokkentoren, oorspronkelijk gebouwd tussen de 12e en 16e eeuw, maar in 1908 opnieuw opgebouwd. Andere bezienswaardigheden zijn het peristylium van het paleis, de tempel van Jupiter (later Johannes de Doper), een zuilengalerij, twee 5e eeuwse sfinxen uit Egypte, een vroegkroatische kerk, het Papalić-paleis, de paleiskelder en de stadsmuur. Aan de voorkant van het paleis ligt tegenwoordig een brede boulevard.

Externe links[bewerken]