Frans Halsema

Frans Halsema in 1980

Franciscus Aert Maria (Frans) Halsema (Amsterdam, 13 september 1939 - aldaar, 24 februari 1984) was een Nederlands cabaretier en zanger.

Biografie

Frans werd geboren in Amsterdam in een katholiek gezin, als zoon van reclametekenaar Arie Halsema en Maria Hermina Schelvis. Hij had twee broers en een zus. Zijn eerste kennismaking met toneelspel waren zijn optredens in de door zijn vader geschreven revuetjes en tussen de schuifdeuren in het 'gezinscabaret'.

Al snel bleek dat Frans weinig interesse had in leren. Hij verruilde de derde klas van de MULO voor een beroepsopleiding tot banketbakker, maar bleef ook daar maar een half jaar. Hij besloot te gaan werken en ging achtereenvolgens aan de slag bij een kruideniersbedrijf, een herenmodezaak, bij een effectenkantoor en op de administratie van een uitgeverij. In zijn vrije tijd zong hij liedjes in cafés en op bruiloften en partijen en begeleidde zichzelf daarbij op de accordeon en de piano. Van 1958 tot 1960 ging Halsema in militaire dienst, in de Van Braam Houckgeestkazerne in Doorn. Hij deed daar een schrijversopleiding en kreeg de gelegenheid om 's avonds naar de cabaretschool van Bob Bouber in Amsterdam te gaan.

Frans Halsema in 1963

Zijn cabaretdebuut maakte Halsema in 1960, bij het 'Pauze-Cabaret' in de City Music Hall in Amsterdam. Een jaar later ging hij aan de slag bij cabaret 'Lurelei'. Aanvankelijk deed hij dit als pianist en componist, maar na verloop van tijd nam hij ook een deel zang en spel voor zijn rekening. Doordat hij de groep op den duur te commercieel vond worden, verliet hij Lurelei in 1964. Hij solliciteerde bij het ABC-cabaret van Wim Kan en Corry Vonk. Aanvankelijk werd hij daar geweigerd, maar na lang aandringen kon hij toch tot het gezelschap toetreden. Bij het ABC-cabaret leerde hij de fijne kneepjes van het vak en werd hij een veelzijdig cabaretier. Ook leerde hij daar de danseres Anke Cordess kennen (artiestennaam van Johanna Maria Louise Verreydt, geboren in 1942). Hij trouwde met haar en samen kregen ze een zoon.

In 1967 verliet hij het cabaretgezelschap en begon hij freelance-werk te doen. In 1968 vroeg cabaretier Gerard Cox of hij samen met hem iets wilde doen. Omdat Frans Halsema ook al zoiets aan Adèle Bloemendaal had beloofd, besloten ze gedrieën een programma te maken. Zo ontstond in 1968 Met blijdschap geven wij kennis. Daarnaast maakte hij ook groots opgezette televisieshows waarin hij als zanger, danser en acteur optrad met artiesten uit binnen- en buitenland. Ook nam hij enkele grammofoonplaten op.

Van 1971 tot 1973 speelde hij met Jenny Arean twee seizoenen lang in de musical En nu naar bed van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink. Toen hij met zijn tegenspeelster een verhouding begon, liep zijn huwelijk op de klippen. De scheiding met Anke werd op 26 juli 1976 uitgesproken, maar ook de relatie met Arean hield geen stand. Vanaf 1976 betrok hij een boerderijtje in het plaatsje Dreumel, (gelegen in het Land van Maas en Waal, ten zuiden van de Betuwe) met zijn nieuwe vriendin, KRO-programmamaakster Ria Groeneveld. Zij zou tot zijn dood bij hem blijven.

In 1973 maakte Halsema een tweede programma met Gerard Cox: Wat je zegt ben je zelf. Het werd een succes, maar Halsema vond het naar eigen zeggen 'te plat'. Hij brak met Cox en begon een solocarrière. Dit was aanvankelijk geen succes; het cabaret was te braaf en de mensen bleven weg. Zijn tweede en derde programma sloegen beter aan.

Toen Halsema gevraagd werd om op het Boekenbal van 1983 op te treden, moest hij hiervan afzien wegens problemen met zijn stembanden. Wel bereidde hij een nieuw theaterprogramma voor, The show must go on, dat in april 1984 in première zou moeten gaan. Het kwam er niet meer van. Begin 1984 liet hij zich voor keelkanker opnemen in het Anthonie van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam. Op 24 februari 1984 overleed hij op 44-jarige leeftijd. Halsema ligt begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied.

Discografie

• 1966 - De Laatste Tango / Ontmoeting Op De Dam - 7"single - PHILIPS - JF 333 627
• 1967 - Boekenbal-Lade / Als Ik Bel (Ik Ben Verliefd Op Het Meisje P ...) - 7"single - PHILIPS - JF 333 694
• 1967 - Ome Nelis Heeft Kleurentelevisie / Madeleine - 7"single - PHILIPS - JF 333 891
• 1969 - De Training / Zeg Jules ... (Ik Zou Wel Eens Willen Weten) - 7"single - PHILIPS - JF 336 049
• 1969 - M'n Vlaanderenland / Dat Was Ik - 7"single - PHILIPS - JF 336 096
• 1969 - Tour De Frans - 12"LP - PHILIPS - 849 004 PY
• 1969 - Ha!! - 12"LP - BOEK EN PLAAT - C 145/0
• 1970 - Kaboutertango / Sandra - 7"single - PHILIPS - 6012 043
• 1971 - Portret Van Frans Halsema - 12"LP - PHILIPS - 6423 026
• 1971 - Onder De Wollen Deken / De Duitse Herder - 7"single - PHILIPS - 6012 173
• 1973 - Kamper Uien / De Hanzesteden - 7"single - DE TROUBADOUR - 6802 139
• 1973 - Zij Maakten Geschiedenis - 12"LP - PHILIPS - 6401 058
• 1975 - Mokum, Wat Maak Je Me Nou / 't Was Een Lieve Stille Wereld - 7"single - PHILIPS - 6012 529
• 1977 - Voor Haar - 12"LP - PHILIPS - 6423 098
• 1978 - Hoogtepunten Uit De One Man Show Van Frans Halsema - 12"LP - PHILIPS - 6423 109
• 1981 - Ik-Jij / Voor Haar - 7"single - PHILIPS - 6017 222
• 1981 - Je Moet Er Geweest Zijn - B.V. Nooitgedacht Presenteert: Frans Halsema '81 - 12"LP - PHILIPS - 6423 476
• 1982 - Save The Forest / A Brand-New World - 7"single - GLOBAL FOREST - 6845 087
• 1984 - 1939-1984 - 12"LP - PHILIPS - 832 632 1
• 1990 - Frans Halsema Zoals Hij Was - CD - MERCURY - 846 721 2
• 1994 - Voor Haar - Zijn 20 Allermooiste Liedjes - CD - MERCURY - 522 060 2
• 1997 - Het Beste Van Frans Halsema - CD - MERCURY - 536 309 2
• 1998 - Vluchten Kan Niet Meer - CD - ROTATION - 558 501 2
• 2001 - Portret - 2 CD's - BRIGADOON - BIS 028

Albums in de TOP 100

Album(s) met eventuele hitnoteringen in de Nederlandse Album Top 20/50/75/100	Datum van verschijnen	Datum van binnenkomst	Hoogste  positie	Aantal  weken	Opmerkingen
Met blijdschap geven wij kennis	1969	06-12-1969	4	10	met Adèle Bloemendaal en Gerard Cox
Tour de Frans	1969	-
Portret van Frans Halsema	1971	-
En nu naar bed	1972	-			Musical van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink
Wat je zegt ben je zelf	1974	28-09-1974	12	22	met Gerard Cox
Frans Halsema 1939-1984	1984	05-01-1985	16	15	Verzamelalbum
Voor haar	1994	12-03-1994	14	17	Verzamelalbum
Het beste van Frans Halsema	1997	-			Verzamelalbum
Vluchten kan niet meer	1998	-			Verzamelalbum
Portret van Frans Halsema	2001	-			Verzamelalbum
Frans Halsema en Gerard Cox voor altijd	2003	-			met Gerard Cox / Verzamelalbum
Springlevend	2009	21-03-2009	7	15	Verzamelalbum

Singles in de Top 40

Single(s) met eventuele hitnoteringen in de Nederlandse Top 40	Datum van verschijnen	Datum van binnenkomst	Hoogste  positie	Aantal  weken	Opmerkingen
De laatste tango / Ontmoeting op de Dam	1966	04-02-1967	25	8	met Maria Lindes
Ome Nelis heeft kleurentelevisie / Madeleine	1967	-
Kaboutertango / Sandra	1970	-
Vluchten kan niet meer	1977	29-10-1977	19	5	met Jenny Arean
Voor haar / Ik jij	1994	-

Radio 2 Top 2000

Nummer(s) met noteringen in de Radio 2 Top 2000	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011
Vluchten kan niet meer (met Jenny Arean)	233	242	431	445	527	316	231	278	272	280	514	544	629
Voor haar	177	141	123	127	110	100	50	56	36	53	69	57	98
Zondagmiddag Buitenveldert	1000	791	931	1164	917	1111	970	1403	1547	1209	1677	1675	1786

Trivia

• Halsema nam voor de scheerfabrikant Remington een reclameplaatje op, waarbij de ongeschoren man er niet goed vanaf kwam.
• Op 24 februari 1994 zond de KRO de televisiedocumentaire 'Frans, omzien in vrolijkheid' (1991) van Ria Groeneveld uit, zijn laatste levenspartner.
• Op 24 september 1972 werd opnieuw een Amsterdamse zanger en entertainer geboren met de naam Frans Halsema.
• In theaterseizoen 2010-2011 maakte Marijn Brouwers een kleine tournee door Nederland met de voorstelling 'Beste Meneer Halsema', een muzikaal eerbetoon aan Frans Halsema. Deze voorstelling is vanaf mei 2012 opnieuw te zien in de Nederlandse theaters.

Externe links

• Biografisch Woordenboek van Nederland - biografie
• Biografie van Frans Halsema
• Dood in Nederland, beroemde graven, Frans Halsema

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• Dit artikel is met toestemming gebaseerd op de biografie van Frans Halsema door Mark de Vries die daarbij de volgende bronnen gebruikt heeft:
  • Wim Ibo, En nu de moraal... Geschiedenis van het Nederlands cabaret, 1936-1981 (Alphen aan den Rijn 1982); Jacques Klöters, 100 jaar amusement in Nederland ('s-Gravenhage 1987);
  • De dagboeken van Wim Kan, 1957-1968
  • De radiojaren. Samengest. en ingel. door Frans Rühl (Amsterdam 1988);
  • Patrick van den Hanenberg en Frank Verhallen, Het is weer tijd om te bepalen waar het allemaal op staat. Nederlands cabaret 1970-1995 (Amsterdam 1996).
  • Keesings Historisch Archief 1984 (Amsterdam [etc.] z.j.) 608.
  • Biografisch Woordenboek van Nederland deel 5 (Den Haag 2001), instituut voor Nederlandse Geschiedenis, door Ruud Gortzak,
  • Documentatiemateriaal bij de documentatiedienst van de KRO te Hilversum en bij het Theater Instituut Nederland te Amsterdam.
  • Een overzicht van Frans Halsema's theater- en televisieoptredens in: Piet Hein Honig, Acteurs- en kleinkunstenaarslexicon (Diepenveen 1984) 367.
• www.KKunst.com, internettijdschrift voor podiumkunsten, 2003, CD-bespreking