1929

1929
Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1910-1919 · 1920-1929 · 1930-1939
Jaren:	< · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · >
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2682 MMDCLXXXII
Armeense jaartelling:		1378 ԹՎ ՌՅՀԸ
Chinese jaartelling:		4625 – 4626 乙辰 – 丙巳
Christelijke jaartelling:		1929 MCMXXIX
Ethiopische jaartelling:		1921 –1922
Hebreeuwse jaartelling:		5689 – 5690
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1984 – 1985
- Shaka Samvat		1851 – 1852
- Kali Yuga		5030 – 5031
Iraanse jaartelling:		1307 –1308
Islamitische jaartelling:		1348 – 1349
Maçonnieke jaartelling:		5928 - 5929
Dit jaar naar onderwerp
Film in 1929
Lijst van landen in 1929
Sport in 1929
Gregoriaanse kalender van 1929

De effectenbeurs op Wall Street

Het jaar 1929 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 10 - De eerste strip van Kuifje verschijnt.
• 18 - IJe Wijkstra schiet in Doezum vier veldwachters dood.
• 31 - Leon Trotski moet de Sovjet-Unie verlaten en gaat in ballingschap.
• Nadat de Verenigde Oppositie is verslagen, keert Stalin zich nu tegen zijn medestander in die strijd, Nikolaj Boecharin. Boecharin en zijn aanhangers worden van een 'rechtse afwijking' van het Marxisme-Leninisme beschuldigd en uit de partijtop gewerkt.

februari

• 11 - Verdrag van Lateranen: Vaticaanstad wordt een onafhankelijke staat.
• 12 - Karst Leemburg wint de vierde Elfstedentocht.
• 12 - Stadhuis van Leiden afgebrand.
• 14 - Saint Valentine's Day Massacre: Al Capone laat zeven rivalen vermoorden.

maart

• 4 - Herbert Hoover beëdigd als 31e president van de Verenigde Staten.
• 16 - Totstandkoming van het "Compromis des Belges", ondertekend door 27 socialistische volksvertegenwoordigers, één per federatie, waarbij de bedoeling uitgedrukt wordt België als eenheidsstaat te behouden, maar Vlamingen en Walen individueel en collectief gelijke rechten toe te kennen. Dit compromis wordt de wegbereider tot de eerste taalwet van 28 juni 1932.

april

• 19 - Het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam wordt door brand verwoest.

mei

• 16 - De Oscars worden voor de eerste keer uitgereikt.
• De staten van de Kleine Entente sluiten een verdrag: Alle bestaande verdragen tussen de staten worden automatisch verlengd, en onderlinge conflicten zullen vreedzaam worden opgelost door middel van arbitrage door de Volkenbond.

juni

• 16 - In Parijs wordt voor het eerst Bloomsday gevierd.

augustus

• 10 - Beëdiging derde kabinet-Ruys de Beerenbrouck.
• 11 - Op het Joods Wereldcongres te Zürich wordt het Joods Agentschap in Palestina opgericht. Het zal de joodse immigratie begeleiden en de joodse gemeenschap besturen.
• 24 - bloedbad van Hebron: Palestijnse groeperingen verwonden en doden tientallen Joodse inwoners. De Joden worden uit Hebron verdreven.

september

• 7 - Bekrachtiging van het Protocol van Genève: het verbod op chemische wapens.
• 11 - De Rotterdamse scheepswerven Wilton en Fijenoord gaan samen.

oktober

• 4 - Eerste Dierendag: dierenbeschermingsorganisaties hebben de dag van de begrafenis van de H. Franciscus van Assisi hiervoor gekozen.
• 12 - In het Groninger Oldambt komt een einde aan een staking van landarbeiders, die ruim 5 maanden heeft geduurd. De boeren hebben kans gezien met werkkrachten van elders de oogst binnen te halen. Dit was met 5000 deelnemers de grootste staking in de agrarische sector uit de Nederlandse geschiedenis.
• 13 - Voor het eerst vliegt een Zeppelin over Nederland. Het luchtschip werpt een postzak af boven Schiphol en keert dan terug naar Friedrichshafen.
• 24 - Beurscrash in New York, "Zwarte Donderdag", begin van de wereldwijde Grote Depressie.

november

• 29 - Richard E. Byrd vliegt als eerste over de Zuidpool.

december

• 27 - Jozef Stalin kondigt de collectivisatie aan waardoor aan miljoenen koelakken hun land wordt ontnomen.

Literatuur

• De Duitse schrijver Thomas Mann ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur
• Alfred Döblin: Berlin Alexanderplatz. Die Geschichte vom Franz Biberkopf.
• José Ortega y Gasset: Opstand der horden.
• Antoine de Saint-Exupéry publiceert de roman Courrier sud
• Erich Maria Remarque publiceert de roman Im Westen nichts Neues
• Jean Cocteau schrijft Les Enfants terribles
• André Gide schrijft L'école des femmes
• Ernest Hemingway schrijft A Farewell To Arms
• Elizabeth Bowen schrijft The Last September

Beeldende kunst

• 

  Ascension (1929) Otto Freundlich, Münster

Bouwkunst

• 

  Grafisch Museum Groningen, Groningen (1929)

Geboren

januari

• 3 - Sergio Leone, Italiaans filmregisseur (overleden 1989)
• 3 - Gordon E. Moore, Amerikaans zakenman en natuurkundige
• 13 - Joe Pass, Amerikaans jazzgitarist (overleden 1994)
• 14 - Billy Walker, Amerikaans zanger (overleden 2006)
• 15 - Martin Luther King, Amerikaans dominee, burgerrechtenactivist en misdaadslachtoffer (overleden 1968)
• 15 - Martin Konings, Nederlands politicus
• 19 - Edmundo Abaya, Filipijns aartsbisschop
• 27 - Hans Berliner, Amerikaans hoogleraar en schaker
• 28 - Claes Oldenburg, Zweeds-Amerikaans beeldhouwer
• 31 - Rudolf Mössbauer, Duits natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• 31 - Jean Simmons, Engels-Amerikaans actrice (overleden 2010)

februari

• 2 - Leo van der Kroft, Nederlands voetbalscheidsrechter
• 5 - Fred Sinowatz, Oostenrijks ambtenaar en politicus (o.a. bondskanselier 1983-1986) (overleden 2008)
• 9 - Howard Kanovitz, Amerikaans kunstenaar (overleden 2009)
• 10 - Henk Heidweiller, Surinaams diplomaat en politicus (overleden 1989)
• 13 - Anton de Ridder, Nederlands zanger (overleden 2006)
• 17 - Patricia Routledge, Brits actrice
• 18 - Günther Schramm, Duits acteur en televisiepresentator
• 18 - Hannie Termeulen, Nederlands zwemster (overleden 2001)
• 21 - Theo Boosten, Nederlands voetbalscheidsrechter (overleden 1994)
• 23 - Pieter de Geus, Nederlands minister van Defensie in het Kabinet-Van Agt I (overleden 2004)
• 23 - Aleksi II van Moskou, patriarch van Moskou en Rusland (overleden 2008)
• 24 - Marga Barbu, Roemeens actrice (overleden 2009)
• 28 - Rhadi Ben Abdesselam, Marokkaans atleet (overleden 2000)

maart

• 2 - Chris Smildiger, Nederlands atleet en muzikant (overleden 2010)
• 4 - Bernardo Ashetu, Surinaams dichter (overleden 1982)
• 5 - Patricia Carson, Brits-Belgisch historica en auteur
• 11 - Alfred Tonello, Frans wielrenner (overleden 1996)
• 22 - Fred Anderson, Amerikaans saxofonist (overleden 2010)
• 23 - Roger Bannister, Brits atleet en neuroloog
• 23 - Gerrit den Braber, Nederlands tekstdichter en producer (overleden 1997)
• 25 - Jean Schramme, Belgisch kolonel, leidde in 1967 een muiterij in Congo (overleden 1988)
• 27 - Theadora Van Runkle, Amerikaans modeontwerpster
• 29 - Lennart Meri, Estisch schrijver, filmregisseur en oud-president (overleden 2006)
• 30 - Gregor Frenkel Frank, Nederlands acteur, presentator en tekstschrijver (overleden 2011)

april

• 1 - Milan Kundera, Tsjechisch schrijver
• 2 - Frans Andriessen, Nederlands politicus
• 5 - Hugo Claus, Belgisch-Nederlands schrijver (overleden 2008)
• 5 - Ivar Giaever, Noors natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• 5 - Nigel Hawthorne, Brits acteur (overleden 2001)
• 5 - Joe Meek, Engels muziekproducent (overleden 1967)
• 6 - Liliane Brekelmans-Gronert, Nederlands oprichtster van het Liliane Fonds (overleden 2009)
• 7 - Bob Denard, Frans militair, politiefunctionaris, geheime dienstmedewerker en huurlingenleider (overleden 2007)
• 8 - Jacques Brel, Belgisch chansonnier (overleden 1978)
• 14 - Gerry Anderson, Brits producer en regisseur, (o.a. Thunderbirds)
• 17 - James Last, Duits orkestleider
• 19 - Jean Defraigne, Belgisch politicus
• 20 - Adri Suykerbuyk, Nederlands wielrenner
• 23 - Heimen Lagerwaard, Nederlands voetballer (overleden 2006)
• 25 - Yvette Williams, Nieuw-Zeelands atlete
• 26 - Herman Le Compte, Vlaams dokter (overleden 2008)
• 29 - Ray Barretto, Amerikaans musicus (overleden 2006)

mei

• 2 - Link Wray, Amerikaans gitarist (overleden 2005)
• 4 - Audrey Hepburn, Nederlands-Brits actrice en filantrope (overleden 1993)
• 6 - Paul Lauterbur, Amerikaans scheikundige (overleden 2007)
• 13 - Philibert Mees, Vlaams componist, pianist en misdaadslachtoffer (overleden 2006)
• 15 - Andrew Bertie, Brits aristocraat (overleden 2008)
• 16 - Har Sanders, Nederlands schilder, tekenaar en graficus (overleden 2010)
• 17 - Cees Slinger, Nederlands jazzpianist (overleden 2007)
• 17 - Piet Wijn, Nederlands striptekenaar (overleden 2010)
• 19 - Harvey Cox, Amerikaans theoloog
• 20 - André Carolus Cirino, Surinaams schrijver (overleden 2003)
• 20 - Theo Koomen, Nederlands sportverslaggever (overleden 1984)
• 20 - Charles Tilly, Amerikaans socioloog, politicoloog en historicus (overleden 2008)
• 25 - Beverly Sills, Amerikaans operazangeres (overleden 2007)

juni

• 6 - Milan Nikolić, Joegoslavisch voetballer
• 8 - Gastone Moschin, Italiaans acteur (overleden 2009)
• 10 - Edward Osborne Wilson, Amerikaans bioloog
• 12 - Hein van Breenen, Nederlands wielrenner (overleden 1990)
• 12 - Anne Frank, Joods-Nederlands schrijfster (overleden 1945)
• 14 - Sjoerd Royer, president van de Hoge Raad der Nederlanden
• 17 - Ward Ruyslinck, Belgisch schrijver
• 17 - Jaak Vanderheyden, Belgisch schilder
• 20 - Eric van der Donk, Nederlands acteur
• 21 - Ed Leeflang, Nederlands dichter (overleden 2008)
• 23 - Henri Pousseur, Belgisch componist (overleden 2009)
• 26 - Rodney Nuckey, Brits autocoureur (overleden 2000)
• 29 - Oriana Fallaci, Italiaans verzetsstrijdster, journaliste, publiciste en schrijfster (overleden 2006)

juli

• 2 - Imelda Marcos, echtgenote van president Ferdinand Marcos van de Filipijnen
• 4 - Dick Verkijk, Nederlands journalist
• 7 - Georges Fillioud, Frans politicus en journalist (overleden 2011)
• 7 - Reg Lindsay, Australisch country-zanger en songwriter (overleden 2008)
• 9 - Lee Hazlewood, Amerikaans countryzanger, tekstschrijver en muziekproducent (overleden in 2007)
• 10 - Harry Bannink, Nederlands componist, arrangeur en pianist (overleden 1999)
• 10 - Jef Cassiers, Vlaams acteur (de Alverman in Johan en de Alverman) (overleden in 1987)
• 13 - Eugen Tajmer, Deens zanger, manager en impresario (overleden 2009)
• 16 - Grethe Sønck, Deens actrice (overleden 2010)
• 18 - Adelaide Tambo, Zuid-Afrikaans politica en anti-apartheidsactiviste (overleden 2007)
• 24 - Ton Stadhouders, Nederlands burgemeester (overleden 2010)
• 26 - Paul Sjak Shie, Surinaams politicus en rechtsgeleerde (overleden 2006)
• 26 - Alexis Weissenberg, Bulgaars pianist (overleden 2012)
• 28 - Remco Campert, Nederlands schrijver
• 29 - Jean Baudrillard, Frans socioloog, cultuurcriticus en filosoof (overleden 2007)
• 31 - José Santamaría, Spaans-Uruguayaans voetballer en voetbalcoach

augustus

• 1 - Bob Bonte, Nederlands zwemmer (overleden 1988)
• 2 - André Soeperman, Surinaams politicus (overleden 1977)
• 6 - Willy Kernen, Zwitsers voetballer (overleden 2009)
• 8 - Ronnie Biggs, Brits treinrover
• 8 - Sabri Godo, Albanees politicus (overleden 2011)
• 9 - Henk Romijn Meijer, Nederlands schrijver, essayist, dichter, taalkundige en vertaler (overleden 2008)
• 11 - Alun Hoddinott, Welsh componist (overleden 2008)
• 11 - Jan Masman, Nederlands politicus (overleden 2009)
• 12 - Charles Moore, Amerikaans atleet
• 12 - Buck Owens, Amerikaans country-zanger (overleden 2006)
• 20 - Gerda Antti, Zweeds schrijfster
• 24 - Yasser Arafat, leider van de Palestijnse PLO (overleden 2004)
• 27 - Ira Levin, Amerikaans schrijver (overleden 2007)

september

• 1 - Walter Lim A Po, Surinaams jurist, politicus en diplomaat
• 1 - Kostas Paskalis, Grieks operazanger (overleden 2007)
• 3 - Carlo Clerici, Zwitsers wielrenner (overleden 2007)
• 3 - Wouter van Harselaar, Nederlands landbouwer en politicus
• 5 - Andrian Nikolajev, Russisch ruimtevaarder (overleden 2004)
• 10 - Janos Bedl, Hongaars voetballer en voetbalcoach (overleden 1987)
• 11 - Helmut Bracht, Duits voetballer en voetbaltrainer (overleden 2011)
• 12 - Guus Zoutendijk, Nederlands politicus en zakenman (overleden 2005)
• 15 - Murray Gell-Mann, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• 17 - Stirling Moss, Brits autocoureur
• 18 - Armando, Nederlands schilder en schrijver
• 21 - Sándor Kocsis, Hongaars voetballer (overleden 1979)
• 25 - Ronnie Barker, Brits komiek en acteur (overleden 2005)
• 30 - Dorothee Sölle, Duits luthers theologe (overleden 2003)

oktober

• 6 - Bruno Cremer, Frans acteur (overleden 2010)
• 7 - Dirkje Kuik, Nederlands schrijfster (overleden 2008)
• 13 - Walasse Ting, Chinees-Amerikaans kunstschilder (overleden 2010)
• 14 - Yvon Durelle, Britse bokser (overleden 2007)
• 18 - Kees Fens, Nederlands criticus en essayist (overleden 2008)
• 18 - Ans Wortel, Nederlands kunstenares (overleden 1996)
• 25 - Paul Schruers, Belgisch bisschop van Hasselt (overleden 2008)
• 31 - Bud Spencer, Italiaans acteur en zwemmer

november

• 1 - Rudy Kousbroek, Nederlands schrijver (overleden 2010)
• 2 - Amar Bose, Amerikaans ondernemer
• 2 - Richard Taylor, Canadees natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• 5 - Lennart Johansson, Zweeds oud-voorzitter van de UEFA
• 6 - Francy Boland, Belgisch jazzpianist, componist en arrangeur (overleden 2005)
• 6 - Ben Smits, Nederlands pianist en muziekpedagoog (overleden 2008)
• 9 - Imre Kertész, Hongaars schrijver en Nobelprijswinnaar
• 10 - Wout Wagtmans, Nederlands wielrenner (overleden 1994)
• 13 - Jaime Gil de Biedma, Spaans dichter (overleden 1990)
• 15 - Ed Asner, Amerikaans acteur
• 15 - James Brady, Amerikaans roddeljournalist (overleden 2009)
• 16 - Renate Rubinstein, Nederlands columniste (overleden 1990)
• 17 - Jimmy Reece, Amerikaans autocoureur (overleden 1958)
• 20 - Gabriel Ochoa Uribe, Colombiaans voetballer en voetbalcoach
• 28 - Berry Gordy, Amerikaans muziekproducer, oprichter van Motown Records

december

• 1 - Alfred Moisiu, Albanees president
• 2 - Jaap Boersma, Nederlands politicus
• 12 - John Osborne, Engels toneelschrijver (overleden 1994)
• 13 - Jaap Kruithof, Vlaams moraalfilosoof (overleden 2009)
• 13 - Christopher Plummer, Canadees acteur
• 14 - Jan Rem, Nederlands atleet
• 19 - Humphrey Mijnals, Surinaams-Nederlands voetballer
• 21 - Erwin de Vries, Surinaams beeldend kunstenaar
• 22 - Hugo Loetscher, Zwitsers schrijver (overleden 2009)
• 23 - Chet Baker, Amerikaans jazztrompettist en -zanger (overleden 1988)
• 24 - Lucien Hanswijk, Belgisch atleet
• 24 - Mary Higgins Clark, Amerikaans schrijfster van misdaadromans
• 25 - Aad de Koning, Nederlands schaatser
• 28 - Maarten Schmidt, Nederlands astronoom
• 30 - Bob Bouma, Nederlands tv-presentator (overleden 2009)
• 31 - Mies Bouwman, Nederlands tv-presentatrice

datum onbekend

• Isolda Cresta, Braziliaans actrice (overleden 2009)

Overleden

januari

• 22 - Cornelis Lely (74), Nederlandse waterbouwkundige, minister en gouverneur
• 24 - Willem Royaards (62), Nederlands toneelleider

februari

• 3 - Agner Erlang (51), Deens wiskundige
• 4 - Zotte Nelles (73), Duffelse dorpsfiguur
• 12 - Lillie Langtry (75), Brits actrice
• 14 - Thomas Burke (54), Amerikaans atleet
• 24 - André Messager (75), Frans componist en dirigent

maart

• 2 - Georges Nélis (43), Belgisch oprichter Sabena
• 3 - Octave Van Rysselberghe (73), Vlaams-Belgisch architect
• 13 - Henry Scott Tuke (71), Engels schilder
• 17 - Henricus Huijbers (47), Nederlands historicus
• 20 - Eduard Meijer (51), Nederlands zwemmer en waterpoloër

april

• 4 - Carl Benz (84), Duits uitvinder
• 11 - Edmond Thieffry (36), Belgisch luchtvaartpionier en 1e WO aas
• 25 - Johannes Hendrik Carpentier Alting (65), Nederlands hoogleraar
• 28 - Hendrik van Heuckelum (49), Nederlands voetballer en winnaar bronzen Olympische medaille

mei

• 2 - José Maria Rubio y Peralta (64), Spaans priester en heilige
• 7 - Charles Cooley (64), Amerikaans socioloog

juni

• 3 - Cornelis Easton (64), Nederlands journalist en populair-wetenschappelijk schrijver
• 11 - Gyula II Andrássy (68), Oostenrijk-Hongaars politicus
• 12 - Fernando María Guerrero (56), Filipijns schrijver en dichter
• 15 - Charles F. Brush (80), Amerikaans elektrotechnicus
• 18 - Carlo Airoldi (59), Italiaans atleet

augustus

• 3 - Emile Berliner (78), Duits-Amerikaans elektrotechnicus en uitvinder
• 4 - Carl Auer von Welsbach (70), Oostenrijks wetenschapper en uitvinder
• 10 - Aletta Jacobs (75), Nederlands arts en feministe
• 23 - Karel van de Woestijne (51), Vlaams schrijver

september

• 18 - Hippolyte Petitjean (75), Frans kunstschilder

oktober

• 20 - José Batlle y Ordóñez (73), Uruguayaans president

november

• 17 - Herman Hollerith (69), Amerikaans uitvinder van de ponskaart
• 18 - Henricus van de Wetering (78), Nederlands aartsbisschop

december

• 10 - Franz Rosenzweig (43), Duits godsdienstfilosoof
• 29 - Wilhelm Maybach (83), Duits industrieel

Weerextremen in België

• 14 februari: Minimumtemperatuur tot –19,0 °C in Oostende (laagste temperatuur van de eeuw aan de kust) en tot –22,9 °C in Leopoldsburg.
• 15 februari: IJsdammen in rivieren en kanalen. Op de Maas en de Noordzee zijn er ijsschotsen.
• 20 februari: Allerkoudste decade van de eeuw: gemiddelde temperatuur –8,9 °C.
• februari: Februari met laagste relatieve vochtigheid: 74 % (normaal 83,9 %).
• maart: Maart met laagste gemiddelde windsnelheid: 3 m/s (normaal 4 m/s).
• 22 april: Minimumtemperatuur tot –3,9 °C in Leopoldsburg en tot –6,1 °C op de Baraque Michel (Jalhay).
• 3 september: Maximumtemperatuur tot 33,6 °C in Wardin (Bastogne).
• 4 september: Maximumtemperatuur tot 34,9 °C in Ukkel.
• 29 december: Windstoot van 162 km/h in Haren, nabij Brussel.
• december: December met hoogste gemiddelde windsnelheid: 6,1 m/s (normaal 4 m/s).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Mediabestanden

Zie de categorie 1929 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.