Sergio Leone

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sergio Leone
Afbeelding gewenst
Volledige naam Sergio Leone
Geboren 3 januari 1929
Overleden 30 april 1989
Geboorteland Vlag van Italië Italië
(en) IMDb-profiel
Moviemeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Sergio Leone (Rome, 3 januari 1929 – aldaar, 30 april 1989) was een Italiaanse filmregisseur. Hij is vooral bekend geworden door de regie van klassiekers als The Good, the Bad and the Ugly (1966), Once Upon a Time in the West (1968) en Once Upon a Time in America (1984).

Biografie[bewerken]

Sergio Leone werd in 1929 geboren in Rome als zoon van de experimentele filmmaker en pionier Vincenzo Leone en actrice Francesca Bertini.

Hij begon met het schrijven van screenplays in de jaren '50 en ging werken bij Cinecitta studio's in Rome. Vanwege de lage productiekosten werden er veel Amerikaanse films opgenomen in de Cinecitta studio's: zo werkte Leone als hulpregisseur bij de opnames van de filmklassiekers High Noon (1953) en Ben-Hur (1959).

Leone maakte in 1960 zijn debuut als solo-regisseur toen hij tijdens de opnames van Gli ultimi giorni di Pompei de zieke regisseur daarvan verving. Deze opname kwam echter toch nog op naam van de zieke regisseur te staan.

In 1962 maakte Leone zijn eerste echte speelfilm met Il Collosi di Rodi.

Zijn grote doorbrak kwam echter met A Fistful of Dollars, de eerste film met Clint Eastwood. Deze film was niet de eerste spaghettiwestern, maar wel de eerste die zeer succesvol was. De aparte manier van filmen en monteren, het langzame tempo en de overdonderende muziek van Ennio Morricone, de surrealistische, apocalyptische vormgeving en de combinatie van grof geweld en zwarte humor zouden kenmerkend worden voor alle andere spaghettiwesterns.

Het succes van de film zorgde voor twee vervolgen. For a Few Dollars More (1965) en The Good, The Bad & The Ugly (1966). Beide films hadden Clint Eastwood in de hoofdrol en beide perfectioneerden de stijl die Leone in de eerste film al gehanteerd had.

De drie films vormen samen de Dollar trilogie of Man zonder naam-trilogie.

Gebruikmakend van zijn successen regisseerde hij in 1968 C'Era una Volta il West (Once Upon a Time in the West). Uiteindelijk zou dit meesterwerk, in combinatie met de muziek van Ennio Morricone, een wereldsucces worden en een voorbeeld voor bijna alle westernfilms die naderhand werden gemaakt.

Daarna regisseerde hij Duck You Sucker (1971), een film die ging over de totstandkoming van het huidige Amerika. Het maken van deze film werd echter gekenmerkt door allerhande problemen: de producent had de eindcontrole over de montage en veranderde de film tegen de zin in van Leone. Ook werd de titel op het laatste moment veranderd in A Fistful of Dynamite. Leone distantieerde zich uiteindelijk van het project en de film flopte genadeloos.

Hierna maakte Leone My Name is Nobody (1973), een komische western waarin hij zijn eigen regiestijl en de stijl van spaghettiwestern op de hak nam. Ook sloeg hij het aanbod om The Godfather te maken af, iets waar hij later openlijk spijt van kreeg. Teleurgesteld over de vele problemen in de filmwereld, maakte Leone in de daaropvolgende jaren geen films meer en hield hij zich alleen bezig met filmdistributie en het maken van reclamefilms. In 1984 maakte hij de epische gangsterfilm Once Upon a Time in America. Deze raadselachtige, bijna 4 uur durende film had een open einde en werd bijna volledig verteld in flashbacks. Hoewel Once Upon a Time in America geprezen werd door critici en een enorme cultstatus verwierf, was de film geen groot succes.

Vlak voor zijn dood maakte hij plannen voor een nieuwe film over de Belegering van Leningrad. Hij kon hieraan echter niet meer beginnen.

Leone's invloed[bewerken]

Leone heeft slechts 7 films geregisseerd. Desondanks wordt hij gezien als een van de grootste filmmakers aller tijden. Dit komt vooral door zijn invloed op films van anderen:

  • Leone wordt gezien als de vader van spaghettiwestern. Dit is een subgenre binnen het westerngenre dat bestaat uit westerns die in Spanje werden opgenomen door Italiaanse filmmakers. De acteurs zijn grotendeels Italiaans of Spaans en beschikken over een lichtgetintheid waardoor zij Mexicanen kunnen spelen. Kenmerkend voor spaghettiwesterns is dat ze aanzienlijk gewelddadiger, duisterder en realistischer waren dan hun Amerikaanse tegenhangers. Omdat ze vaak een minimaal verhaal met heel veel actie bevatten worden spaghettiwesterns gezien als de voorlopers van moderne actiefilms.
  • Leone had een typische regiestijl die gekenmerkt wordt door een onorthodoxe montage, vreemd camerawerk, weinig dialoog, veel sfeer, een trage spanningsopbouw gevolgd door snelle actie en een opvallende aanwezigheid van muziek en geluid. Deze unieke stijl was destijds revolutionair en talloze andere filmmakers hebben het geprobeerd te imiteren. In dat opzicht heeft Leone een enorme invloed op de filmgrammatica gehad.

Andere bekende spaghettiwestern-regisseurs zijn:

Handelsmerken[bewerken]

Inhoudelijk[bewerken]

  • Een minimaal verhaal. Het verhaal is in een Leone verhaal altijd ondergeschikt aan de vormgeving en is vaak gebouwd om de actiescènes heen. Leone gaf zelf toe dat hij eerst de scènes bedacht en daarna pas het verhaal. Zelfs Once Upon a Time in America is veel minder gecompliceerd dan hij lijkt. Leone's films zijn eigenlijk allemaal stuk voor stuk stijloefeningen en geen verhaalvertellingen.
  • Opera-achtige dramatiek. Leone was van Italiaanse afkomst en een fervent operaliefhebber. Eigenlijk is iedere film een soort mini-opera. Net als bij opera's zitten de (simpele) verhalen van Leone's films vol met thema's als de dood, geweld, verraad en wraak. De geladen en altijd prominent aanwezige muziek van Ennio Morricone vervult eigenlijk de zangpartijen van opera's en de vormgeving met lange jassen, hoeden en groteske gebaren is typisch opera. Once Upon a Time in America (1984) heeft zelfs de gehele vertelstructuur van een opera.
  • Een minimum aan dialoog. En als er dialogen zijn dan zijn dit vaak ijzersterke oneliners. Soms is er toch één personage dat wel veel praat, maar hij krijgt nooit respons van de hoofdpersonages. (Zoals Tuco die in The Good, the Bad and the Ugly steeds tegen Clint Eastwood praat.)
  • Een pessimistisch wereldbeeld. Iedereen is corrupt en haat elkaar, niemand is te vertrouwen en de hoofdpersoon is nauwelijks beter dan zijn tegenstanders.
  • Een historische setting. Iedere film van Leone speelt zich in het verleden af en vooral in de latere films deed hij er alles aan om deze historische periode zo veel mogelijk tot leven te laten komen. Locaties, kleding, decors, wapens, met het meest minuscule detail wordt rekening gehouden. Veel van z'n films spelen zich af tegen een belangrijke ontwikkeling in de geschiedenis die van invloed is op het gedrag en het leven van de personages, bijvoorbeeld de ondergang van een tijdperk. Alle films van Leone zijn min of meer episch te noemen.

Visueel[bewerken]

  • Een van de meest opvallende kenmerken bij Leone's manier van cameravoeren is zijn voorliefde voor close-ups van gezichten. In iedere film van Leone zitten tientallen extreme close-ups van gezichten die naar elkaar kijken. Leone gebruikt het gezicht om dingen zonder woorden te kunnen vertellen, in combinatie met de muziek wist de kijker dan precies wat voor emoties het personage op dat moment had. Soms wel meer dan 10 seconden lang houdt Leone zijn camera gericht op een persoon die expressief kijkt zonder iets te zeggen. Het personage kijkt woedend, verbeten, droevig, wanhopig of juist ijskoud voor zich uit. Leone had een voorliefde voor, zoals hij dat zelf zei: gezichten die landschappen waren , markante gezichten, of beter gezegd: gezichten met typische kenmerken zoals rimpels, littekens, puistjes, stoppels, zweetdruppels etc. De gezichten van acteurs zien er bij Leone altijd vuil, ruig en woest uit.
  • Naast gezichten worden ook nog andere voorwerpen in de films van Leone van heel dichtbij gefilmd. Voorbeelden hiervan zijn een hand die naar een pistool grijpt, een vlieg die over de wang van een boef kruipt, voeten die lopen terwijl de sporen rinkelen, een close-up van een oog, enz. Deze extreme close-ups worden afgewisseld met enorme totaalshots die dezelfde gebeurtenissen van een grote afstand filmen. Altijd zijn deze totaalshots vanuit een ongewoon standpunt gefilmd: bijvoorbeeld laag bij de grond, door de tralies van een tuinhekje, vanachter een vitrage, vanaf het dak van een gebouw, enz. Leone speelt voortdurend met de tegenstelling tussen close-up en totaalshot. Het is steeds dichtbij-veraf-dichtbij-veraf en dat wordt in een steeds sneller tempo opgebouwd.
  • Een ander kenmerk is de opbouw naar een scène toe. In veel van z'n scènes wordt de opbouw veel belangrijker dan het sleutelmoment zelf. De personages zitten soms minuten lang te wachten op iets wat komen gaat. Of ze worden minuten lang gevolgd, terwijl ze lopen naar de plaats om te vechten. Deze opbouwscènes gaan vaak gepaard zonder muziek en met veel aandacht voor kleine natuurlijke geluiden (bv. voetstappen), de spanning wordt langzaam en zorgvuldig verhoogd. De daadwerkelijke handeling waar al die tijd naar toe werd gebouwd, voltrekt zich daarentegen juist razendsnel. Bv. je ziet eerst minutenlang hoe twee mensen naar elkaar toe lopen, waarna ze elkaar in slechts enkele seconden neerschieten.
  • Crane-shots bij massascènes. Een camera stijgt hoog boven de personages uit om een overzicht te krijgen van een grootse gebeurtenis, bijvoorbeeld een veldslag, een massa-executie, een spoorweg die aangelegd wordt of een vogelvlucht over een western-stadje.

Muziek[bewerken]

  • Ieder personage 'draagt' een aparte melodie die hem begeleidt bij de scènes waarin hij voorkomt.

Filmografie[bewerken]