Oscar (filmprijs)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Academy Award)
Ga naar: navigatie, zoeken
Oscar
81e Academy Award-uitreikingen in 2009
81e Academy Award-uitreikingen in 2009
Land Verenigde Staten
Voor het eerst uitgereikt 1928
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Film

De Oscar, officieel de "Academy Award of Merit", is de belangrijkste filmprijs in de Verenigde Staten. Jaarlijks, in de maand februari, worden de prijzen in 30 categorieën uitgereikt in het Dolby Theatre in Hollywood.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste Academy Awards werden uitgereikt op 16 mei 1929, tijdens een privé-brunch in het Hollywood Roosevelt Hotel. Er waren ongeveer 270 mensen aanwezig bij de uitreiking. Na de uitreiking werd een viering gehouden in het Mayfair Hotel.[1] Er werden 15 prijzen uitgereikt ter erkenning van filmprestaties in de periode 1927 – 1928. De eerste prijs voor beste acteur ging naar Emil Jannings voor zijn rol in The Last Command en The Way of All Flesh. Hij moest echter voor de ceremonie plaatsvond weer naar Europa terugkeren, dus werd besloten om hem de prijs voor die tijd al te geven. Daarmee is hij officieel de eerste winnaar van de Academy Awards ooit.

De winnaars van de eerste Oscars werden drie maanden voor de uitreiking al bekendgemaakt. Dit werd vanaf de tweede uitreiking, in 1930, veranderd. De lijst met winnaars werd pas op de vooravond van de uitreiking bekendgemaakt aan de pers. Deze traditie bleef de eerste 10 jaar dat de prijs werd uitgereikt in stand. In 1941 werd besloten enkel de nominaties bekend te maken, maar de winnaar pas op de avond van de uitreiking te onthullen na opening van verzegelde enveloppen.

Gedurende de eerste zes uitreikingsceremonies konden films uit de twee jaar voor de uitreiking in aanmerking komen voor de prijzen. Voorbeeld: de uitreiking van de 2e Academy Awards vond plaats op 3 april 1930, en behandelde de periode van 1 augustus 1928 tot 31 juli 1929. Vanaf de 7e uitreiking, in 1935, werd vastgehouden aan het gewone volle kalenderjaar van 1 januari t/m 31 december.

Het beeld[bewerken]

Ontwerp[bewerken]

De Academy Award bestaat uit een gouden beeld van 35,1 centimeter hoog. Het beeldje weegt 3,8 kilo en stelt een naakte ridder voor die, gewapend met een zwaard, de wacht houdt op een filmrol, met vijf spaken. De vijf spaken vertegenwoordigen de beroepen van mensen die deze prijs kunnen winnen: acteurs, schrijvers, producers, technici en regisseurs.

Art-director Cedric Gibbons ontwierp de Award in 1927 uit de losse pols, tijdens de lunch, op een tafelkleed. De Academy of Motion Picture Arts and Sciences was (zo wil de legende) direct enthousiast over zijn schets en gaf aan beeldhouwer Georges Stanley de opdracht er een beeldje van te maken. Later wist Cedric Gibbons elf exemplaren van zijn eigen creatie in de wacht te slepen.

De firma R.S. Owens and Co uit Chicago fabriceert de Oscars: jaarlijks zestig voor de winnaars en veertig reserve-exemplaren voor in de kluis. Kostprijs ongeveer 275 euro per stuk. "Financieel worden we er niet veel wijzer van", beweert directeur Owen Siegel. "Maar het is natuurlijk een fantastische reclame voor ons bedrijf."

De Oscar bestaat voor 92,5% uit tin, 2,5% koper en 5% antimoon. Het goud (een dompellaagje van 24 karaat) zit alleen aan de buitenkant. Daaroverheen is nog een corrosiewerende lak aangebracht.

De naam[bewerken]

Margot Herrick, bibliothecaresse en uiteindelijk directielid van de Academy - zo wil het verhaal - komt de eer toe de naam te hebben 'bedacht'. Ze zou zich in 1932 hebben laten ontvallen dat het mannetje als twee druppels water op haar oom Oscar leek. Sindsdien spreekt men van de Oscars.[2]

Volgens een ander verhaal doopte Bette Davis haar Academy Award voor Dangerous (1935) "Oscar", naar de tweede naam van haar eerste echtgenoot.[3] Deze versie van de geschiedenis bleek apocrief; twee jaar eerder werd al over de "Oscar" geschreven in een column. [4]

Nominatie[bewerken]

De huidige regeling stelt dat een film in het kalenderjaar voorafgaand aan de uitreikingsceremonie in première moet zijn gegaan om in aanmerking te kunnen komen voor de Academy Award. Alleen voor de categorie “beste buitenlandse film” wordt een uitzondering gemaakt.[5] De film moet de lengte van een speelfilm hebben, wat wordt gedefinieerd als 40 minuten of langer. Enige uitzonderingen zijn de prijzen voor beste korte film.

Uit de genomineerde films worden de winnaars gekozen door leden van The Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS).

Categorieën[bewerken]

Er worden thans dertig Oscars uitgereikt: 24 na gewone stemming onder de leden en zes speciale Oscars.

Tegenwoordig uitgereikt (chronologisch)[bewerken]

Niet meer uitgereikt (chronologisch)[bewerken]

  • Oscar voor technische effecten – in 1928
  • Oscar voor Beste Oorspronkelijk Verhaal – 1928 - 1956
  • Oscar voor Beste titels – in 1928
  • Oscar voor unieke kunstzinnige productie – in 1928
  • Oscar voor beste regieassistent – 1933 - 1937
  • Oscar voor Beste dansinstructie – 1935 - 1937
  • Oscar voor Beste korte film, vernieuwend – 1932 - 1935
  • Oscar voor Beste korte kleurenfilm – 1936 en 1937
  • Oscar voor Beste speelfilm van twee rollen  – 1936 - 1956
  • Oscar voor Beste muziek; aanpassing of behandeling

Speciale Oscars[bewerken]

De speciale Oscars worden toegekend door een comité en niet door een ledenstemming. De Oscars kunnen ook door de winnaar ingeruild worden voor $50.000. In de gehele geschiedenis van de Oscars heeft echter nog geen enkele acteur dit gedaan.

Tegenwoordig (chronologisch)[bewerken]

    • Academy Honorary Award  – sinds 1928
    • Academy Award, Scientific or Technical  – sinds 1931
    • The Irving G. Thalberg Memorial Award  – sinds 1938
    • The Jean Hersholt Humanitarian Award
    • Gordon E. Sawyer Award

Niet meer uitgereikt[bewerken]

    • Academy Juvenile Award  – 1934 - 1960
    • Academy Special Achievement Award  – 1972 - 1995

Winnaars[bewerken]

Opmerkelijke winnaars uit de rijke historie zijn:

Belgische en Nederlandse genomineerden en winnaars[bewerken]

(Jaar - film, regisseur, land, categorie, winnaar/nominatie)

Gouden Beelden[bewerken]

De Stichting Nederlandse Academy Awards reikte tot 2006 jaarlijks de Gouden Beelden uit, vakprijzen voor de hoogst gewaardeerde Nederlandse televisieproducten en personen in 15 categorieën. Deze programma's en personen werden beoordeeld door 170 programmamakers in 12 jury's in de verschillende vakgebieden. De Gouden Beelden werden uitgereikt in december. Daarna werd de prijs tot 2012 voortgezet als de Beeld en Geluid Award,[6] die vanwege een financieringsprobleem niet meer wordt uitgereikt.[7]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. History of the Academy Awards. Academy of Motion Picture Arts and Sciences
  2. "Oscar" in The Oxford English Dictionary, June 2008 Draft Revision.
  3. Chandler, Charlotte (2006). The Girl Who Walked Home Alone : Bette Davis, A Personal Biography. Simon and Schuster, pp 101 en 263. ISBN 978-0-7432-6208-8
  4. Bette Davis biography. The Internet Movie Database Geraadpleegd op April 13, 2007
  5. Rule Two: Eligibility. Academy of Motion Picture Arts and Sciences Geraadpleegd op April 13, 2007
  6. Beeld en Geluid redt Gouden Beelden op tijd, RadioVisie.eu, 3 juli 2007
  7. Beeld en Geluid stopt met awards, NOS, 29 mei 2012