Armando

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Armando
Armando in 2012
Armando in 2012
Algemene informatie
Volledige naam Herman Dirk van Dodeweerd
Geboren 18 september 1929
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1964 - heden
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
"Der Baum" aan de Heresingel, Groningen
"Flagge" in Westerbork
Feldzug (1989), Begraafplaats Rusthof in Leusden
Liegende Gestalt (2005), UMCG Groningen
Boot 2006 (2008) in Amersfoort

Armando, geboren als Herman Dirk van Dodeweerd (Amsterdam, 18 september 1929) is een Nederlandse kunstschilder, beeldhouwer, dichter, schrijver, violist, acteur, journalist, film-, televisie- en theatermaker. Armando is zijn officiële naam; zijn geboortenaam, het pseudoniem zoals hij het noemt, bestaat voor hem niet meer. Later heeft hij zijn oorspronkelijke naam in het register van de burgerlijke stand laten vervangen door Armando[bron?], een Italiaanse versie van de naam Herman, die hij te danken heeft aan zijn Italiaanse grootmoeder. Betekenissen als 'zich wapenend', zoals de literaire analisten in zijn naam zien, zijn dus toevallig. Hij woont het grootste deel van het jaar in Potsdam. Zelf ziet hij zijn werk als 'Gesamtkunstwerk', waarvoor zijn ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog in de omgeving van Kamp Amersfoort de basis vormen.

Biografie[bewerken]

De kunstenaar is geboren in Amsterdam maar bracht zijn jeugd door in Amersfoort. Later studeerde hij een aantal jaren kunstgeschiedenis. Als beeldend kunstenaar maakte hij deel uit van de in 1959 door Jan Henderikse opgerichte Nederlandse Informele Groep, die in 1960 opging in de Nederlandse Nul-beweging. Als dichter en kunstenaar was hij verder betrokken bij De Nieuwe Stijl en Gard Sivik. Naast de beeldende kunst en de literatuur is hij ook actief in de journalistiek, theater, televisie, muziek (als violist in het zigeunerorkest van Tata Mirando) en sport (waaronder amateurboksen). Hij speelde gedurende vijfentwintig jaar met Cherry Duyns en Johnny van Doorn in Herenleed, eerst in de televisieserie en daarna in de theaterversie: absurde, traag verlopende taferelen uit een leven met meester-knechtverhoudingen.

Armando was betrokken bij verschillende kunstenaarsgroepen zoals de Liga Nieuw Beelden, de Informele Groep en Nul. De leden van de Nul-groep brachten in hun werk een geheel nieuwe, verwondering wekkende visie op bekende dingen. Een typisch voorbeeld: Armando creëerde Het zwarte water, een bassin gemaakt van zwart plastic, gevuld met enkele centimeters water, maar met een grote diepte-illusie.

In 1957 was hij een van de leden van de Nederlandse Informele Groep samen met de Nederlandse kunstschilders Kees van Bohemen, Jan Henderikse, Henk Peeters, Jan Schoonhoven en anderen. In 1958 trad Armando in dienst van de Haagse Post, waar hij uiteindelijk chef van de kunstredactie werd. Aan dit weekblad bleef hij tot eind jaren zestig verbonden, al is dat op het laatst op freelancebasis.

Vanuit Berlijn schreef Armando jarenlang columns voor NRC Handelsblad, die later verscheidene keren werden gebundeld. Voor een van deze bundels, Machthebbers (1983), ontving hij de F. Bordewijk-prijs en de Multatuliprijs. Deze laatste prijs kreeg hij nogmaals voor De straat en het struikgewas (1988). Eerder, in 1977, was Armando al voor Het gevecht gelauwerd met de Herman Gorterprijs en in 1985 voor zijn gehele oeuvre met de Jacobus van Looyprijs voor dubbeltalenten. Voor Dierenpraat ontving hij in 2000 een Zilveren Griffel. Veel van Armando's werk is vertaald in het Duits, Frans en Engels.

Vanaf 1979 woonde hij ruim 25 jaar afwisselend in Amstelveen en Berlijn, waar hij tot 1989 in het oude atelier van de nazi-beeldhouwer Arno Breker werkte. Vanaf die tijd woonde hij in Amstelveen, maar had plannen zich in Amersfoort te vestigen, de stad van 'zijn' museum, het Armando Museum. Dit museum werd in 1998 in de Elleboogkerk in Amersfoort geopend. Op 22 oktober 2007 werd het museum door een uitslaande brand geheel verwoest, waarbij vrijwel de gehele aanwezige collectie en een deel van het documentatie-archief verloren zijn gegaan. Een deel van de geredde collectie werd overgebracht naar het nieuwe Museum Oud Amelisweerd (MOA)[1] in Bunnik. De eerste tentoonstelling van deze collectie in Oud-Amelisweerd werd op 21 maart 2014 door Prinses Beatrix geopend.

In 2013 verscheen zijn dichtbundel Stemmen.

Onderscheidingen[bewerken]

Publicaties[bewerken]

  • Verzamelde gedichten, 1964
  • De SS'ers: Nederlandse vrijwilligers in de Tweede Wereldoorlog, interviews, samen met Hans Sleutelaar, 1967
  • Hemel en aarde: een heroïsche cyclus in 3 delen, gedichten 1971
  • Vorstin der machtelozen, 1972
  • Dagboek van een dader, 1973
  • De denkende, denkende doden: herinneringen, 1973
  • Het gevecht: een gedicht, 1976
  • Herenleed, met Cherry Duyns, 1977
  • De ruwe heren: 9 benarde verhalen, 1978
  • Geschiedenis van een plek: Concentratiekamp Amersfoort, met Hans Verhagen en Maud Keus, 1980
  • Tucht: gedichten, 1971-1978, 1980
  • Aantekeningen over de vijand, 1981
  • Uit Berlijn, 1982
  • Machthebbers: verslagen uit Berlijn en Toscane, 1983
  • het plechtige, het donkere = das feierliche, das dunkle, gedichten 1984
  • Wat zegt? Wat doet?: verzameld Herenleed, met Cherry Duyns, 1985
  • Krijgsgewoel, 1986
  • Schuldige Landschaft, 1986
  • Der Baum, 1986
  • Holda de hond = Holda der Hund, 1987
  • Een nieuw leven bloesemt uit de ruïnes, 1987
  • De dieren en de bloemen, 1987
  • De straat en het struikgewas, 1988
  • De veldtocht: gedichten, 1989
  • Dirk de dwerg: en zeven andere sprookjes, 1990
  • De kleine verschijnselen = Minor incidents, 1991
  • Duits: herinneringen, 1991
  • Het plechtige gebouw, 1992
  • De boksers, 1993
  • De sprookjes, 1994
  • Voorvallen in de wildernis, 1994
  • Mensenpraat, 1994
  • De hand en de stem, 1995
  • Herenleed: een ongerieflijk tweetal, met Cherry Duyns, 1996
  • Herenleed: vijfentwintig jaar weemoed en verlangen, met Cherry Duyns, 1997
  • De prinses met de dikke bibs, 1997
  • De heideweg: verhalen, 1998
  • De naam in een kamer: een gedicht, 1998
  • Takke de tovenaar, 1999
  • Dierenpraat, 1999
  • We waren zo heerlijk jong: Duitse herinneringen, 1999
  • De haperende schepping, 2003
  • Schoonheid is niet pluis: verzameld proza, 2003
  • Het wel en wee, 2005
  • Gedoe, 2006
  • Landschap: gedichten en tekeningen, 2006
  • Soms, 2007
  • Nee, 2008
  • Gedichten 2009, 2009
  • Eindelijk, 2009
  • De stilte = Die Stille, 2010
  • Ze kwamen, 2011
  • Herenleed: De heraut, De buitenstaander, De damesgestalte, met Cherry Duyns, 2013
  • Stemmen gedichten 2013
  • Ter plekke - De ultrakorte verhalen tot nu toe 2014

Werk in openbare collecties (selectie)[bewerken]

Bibliografie (selectie)[bewerken]

  • Kuyvenhoven, F. (2010) Index Nederlandse beeldende kunstenaars, kunstnijveraars en fotografen. ISBN 9789072905550

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties