Leusden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Leusden (schip) voor het slavenschip van de WIC.
Leusden
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leusden Wapen van de gemeente Leusden
Locatie van de gemeente Leusden
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 08' NB, 05° 25' OL
Algemeen
Oppervlakte 58,89 km²
- land 58,63 km²
- water 0,26 km²
Inwoners (1 januari 2014) 28.967? (494 inw/km²)
Hoofdplaats Leusden
Belangrijke verkeersaders A28
Politiek
Burgemeester (lijst) Annemieke Vermeulen (VVD)
Zetels
VVD
CDA
D66
GroenLinks
PvdA
ChristenUnie/SGP
D Leusden '90
21
5
5
3
3
2
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 15.100 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 288.000
WW-uitkeringen (2007) 14 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3830-3834
Netnummer(s) 033
CBS-code 0327
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10978
Website www.leusden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leusden
Bevolkingspiramide (2008)
Foto's
Leusden Stad.JPG
Eén van de oudste delen in het centrum van Leusden, met de toren van de St. Josephkerk uit 1841
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Leusden, dec. 2013

Leusden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente en plaats in de Nederlandse provincie Utrecht. De gemeente telt 28.967 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 62,02 km² (waarvan 0,34 km² water).

Oorsprong[bewerken]

De kerktoren van Oud-Leusden
Stadsappartementen en winkels in winkelcentrum De Nieuwe Biezenkamp

Al in het jaar 777 werd in een bisschoppelijke oorkonde de naam Villa Lisiduna genoemd voor het huidige Oud-Leusden. Villa heeft hier de betekenis van buurschap.

De naam zou net als het Belgische Lesdain en de Franse plaatsjes Lesdain en Lesdins afgeleid zijn van het Latijnse Ledinium, Lesdinium, Lusdinium of Lisdinum. Jan de Vries had zijn twijfels over deze etymologie,[1] terwijl Berkel en Samplonius kozen voor de verklaring loos-, lis- of lies- en -duinen.[2]

De oorsprong van de gemeente Leusden ligt niet in de huidige gelijknamige plaats, maar in de buurtschap Oud-Leusden aan de zuidwestkant van Amersfoort. De Dodeweg verbond het dorp Leusbroek met de kerk en begraafplaats in Oud-Leusden. Daar staat nog een kerktoren uit de 13e of 14e eeuw die zichtbaar is vanaf de A28 en tevens de Europese weg 30. De bijbehorende kerk is rond 1827 gesloopt. Het zwaartepunt van Leusden was toen veel oostelijker komen te liggen en de nieuwe kerk, een zogenaamde waterstaatskerk, werd dan ook gebouwd bij de buurtschap Bavoort aan de (toen ook nieuwe) weg van Amersfoort naar Arnhem, de huidige N226. Dit kerkje is nog altijd in gebruik in wat nu Leusden-Zuid heet.

De gemeente Leusden bestaat sinds de fusie met Stoutenburg in 1969 in zijn huidige vorm. De oorspronkelijke gemeente Leusden bestond uit twee kleine dorpen, Leusbroek en Hamersveld, die in de jaren zestig resp. zeventig van de 20e eeuw grote uitbreidingen ondergingen en werden omgedoopt in Leusden-Zuid en Leusden-Centrum (later Leusden zonder meer). Pas sinds die tijd komt het huidige Leusden als plaats op de kaart voor. Op tal van oude kaarten staat wel een plaats Leusden getekend, maar dit is dan altijd wat nu Oud-Leusden heet.

Overige kernen[bewerken]

Gemeente Leusden

Behalve de plaats Leusden zelf, omvat de gelijknamige gemeente de dorpen Achterveld, Leusden-Zuid en Stoutenburg, en een aantal buurtschappen, onder andere Oud-Leusden, Snorrenhoef, Musschendorp en Asschat.

De plaats Leusden heeft ongeveer 29.200 inwoners, Leusden-Zuid was tot voor kort een zelfstandig dorp, maar door de bouw van de wijk de Tabaksteeg is het dorp bijna aan Leusden vastgegroeid. Leusden voldoet aan de statistische criteria van een kleine stad; het wordt wel een 'storp' genoemd.

Geografie[bewerken]

Leusden ligt deels in de Gelderse Vallei en deels op de Utrechtse Heuvelrug. Dit laatste deel omvat de Leusderheide, grotendeels militair terrein, en het landgoed Den Treek. Leusden is in 1999 eerste geworden in de categorie groenste stad van Nederland en in 2000 als tweede van Europa.

Aan de oostzijde van Leusden ligt de Grebbeliniedijk langs het Valleikanaal. Deze herbergt nog veel resten uit de Tweede Wereldoorlog, zoals bunkers, een tank-kering bij de Asschatterkeerkade. Over de liniedijk is een wandeltraject.

Rond Leusden liggen een aantal landgoederen met zeer grote landhuizen die momenteel veelal in gebruik zijn als kantoren. Leusden vierde op 8 juni 1977 haar 1200-jarig bestaan.

In de wijk Rozendaal beschikt Leusden over de oudste drive-inwoningen van Nederland. Deze woningen, die eind jaren zestig gerealiseerd werden, heten in de volksmond de Eurowoningen (naar de gelijknamige projectontwikkelaar en de straatnamen.

Leusden is al van verre zichtbaar door de KPN-tv mast aan de Lockhorstweg bij de afslag Leusden-Zuid. Deze mast heeft een hoogte van 127,4 meter.

Wijken en buurten[bewerken]

  • Akkerhoeve
  • Alandsbeek
  • Bosveld
  • Claverenblad
  • Groenhouten
  • Hamershof (Centrum)
  • Hamersveld-Oud (deels centrum)
  • Hamersveld-Nieuw
  • Langenbeek
  • Leusden-Zuid
  • Munnikhove
  • Noordwijck
  • Rossenberg
  • Rozenboom (Centrum)
  • Rozendaal (eurowoningen)
  • Tabaksteeg
  • 't Ruigeveld
  • 't Vliet
  • Wetering
  • Wildenburg
  • Zwanenburg

Bedrijfsterreinen[bewerken]

  • Ambachtsweg
  • De Horst
  • Paardenmaat
  • Princenhof
  • 't Ruigeveld
  • 't Spieghel

Economie[bewerken]

Uitgaanscentrum de Til aan de Hamersveldseweg in het centrum van Leusden. Het linkerpand dateert uit 1920

Het bedrijfsleven van Leusden bestaat, naast de agrariërs in het buitengebied, voor het grootste deel uit dienstverlenende bedrijven.

Bekende bedrijven en instellingen die hun (Nederlandse) hoofdkantoor in Leusden hebben:

Overheidsinstellingen:

Winkelgebieden[bewerken]

Nieuwbouw in de stad, vlak bij winkelcentrum de Biezenkamp
De enige stadsgracht in Leusden de Kooikersgracht. Gelegen in Winkelcentrum de Hamershof
Flatgebouw in het stadscentrum

Leusden heeft een vrij uitgebreid aanbod van winkels, het beschikt over drie winkelcentra:

  • Winkelcentrum de Biezenkamp
  • Winkelcentrum de Hamershof
  • Winkelcentrum Zuidhoek

Overige plekken waar zich enkele winkels, horeca etc. bevinden:

  • Hamersveldseweg
  • Zwarteweg
  • Aan de Treekerweg bevindt zich een atelier waar bijzondere stenen en mineralen verkocht worden

Winkelcentrum de Hamershof is de grootste met meer dan 80 winkels, de eerste winkels openden hun deuren in 1980, in de Hamershof bevinden zich ook verschillende eetgelegenheden. De Openbare Bibliotheek is in dit winkelcentrum gevestigd, op de 1e verdieping is sinds 26 februari 2010 een VVV-kantoor geopend, naar idee van wethouder Ago Salverda.

Winkelcentrum de Biezenkamp is het tweede winkelcentrum dat tussen 2008 en 2014 helemaal zal worden herbouwd. Er zal daar een stadsplein worden gecreëerd met daar rondom winkels en appartementen, verder liggen er nog een aantal winkels, restaurants en cafés aan de Hamersveldseweg en de Zwarteweg die allebei door het centrum van Leusden lopen.

Ook in nieuwbouwwijk de Tabaksteeg is een winkelcentrum gelegen, namelijk winkelcentrum Zuidhoek, naast het winkelcentrum ligt een multifunctioneel centrum met bibliotheek, restaurant, scholencomplex en kantoorruimte. In het winkelcentrum zijn vooral dagwinkels gevestigd.

Openbaar vervoer[bewerken]

Het openbaar vervoer in Leusden wordt verzorgd door streekbussen van Syntus en Connexxion, met eindbestemmingen Amersfoort, Wageningen, Doorn, Utrecht (Rijnsweerd), Nijkerk en Barneveld.

Lijn Route Vervoerder Bijzonderheden
77 Leusden – Amersfoort Connexxion
78 Leusden – Amersfoort Connexxion Stadslijn Leusden
80 Amersfoort - Leusden - Woudenberg - Veenendaal - Rhenen - Wageningen Connexxion
82 Amersfoort - Leusden - Woudenberg - Doorn Connexxion
83 Amersfoort - Leusden - Woudenberg - Veenendaal Connexxion
509 Nijkerk - Hoevelaken - Leusden – De Glind – Achterveld - Barneveld Syntus Buurtbus
299 Leusden – Utrecht Rijnsweerd Connexxion Spitsbus
680 Rhenen - Veenendaal - Woudenberg - Leusden - Amersfoort Connexxion Schoolbus
690 Rhenen - Veenendaal - Woudenberg - Leusden - Amersfoort Connexxion Schoolbus

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Leusden telt 21 zetels, verdeeld over zeven fracties, te weten:

In het college van B&W zitten wethouders van VVD, CDA en GroenLinks.

Hoogbouw[bewerken]

Leusden staat bekend om haar schaarse hoogbouw, er zijn dan ook slechts enkele flats en woontorens te vinden. De enige woontorens bevinden zich in Leusden-Noord aan de rand van de stad, grenzend aan het Valleikanaal. Deze twee torens hebben een hoogte van 27 en 33 meter (8 en 10 verdiepingen). De bouw van deze torens van het project t’Zicht startte in juli 2011 en is afgerond in 2013. In winkelcentrum de Nieuwe Biezenkamp zal ook een woontoren worden gebouwd van maximaal 30 meter hoog, aan de precieze uitwerking van deze toren word nog gewerkt. Naast deze torens bevinden zich enkele flats verschillend van 4 tot 7 verdiepingen door heel Leusden. Voor de toekomstige villawijk “Valleipark”, dat ook naast het valleikanaal zal komen, is al besloten dat hier geen hoogbouw zal verrijzen.

Hoogste gebouw van Leusden, woontoren t-Zicht 33 meter hoog

Hoogste bouwwerken in de gemeente:

Rang Gebouw Plaats Hoogte Verdiepingen Bouwjaar
1
Zendmast KPN Leusden-Zuid
127 m
-
2010
2
Woontoren A (’t Zicht) Leusden
33 m
10
2011 - 2013
3
St. Jozefkerk Leusden (centrum)
±30 m
-
1841
4
Woontoren B ('t Zicht) Leusden
27 m
8
2011 - 2013
5
Hotel van der Valk Leusden
±23 m
7
1997
6
Hoofdkantoor AFAS Leusden
±23 m
6
2006
7
Flat de Blekerij Leusden (centrum)
22 m
6
1994
8
Rooms-katholieke Kerk Achterveld
±20 m
-
1932 - 1933
9
Hoofdkantoor Intergamma Leusden
±15 m
4
1999

Bezienswaardigheden[bewerken]

Landhuis Heiligenberg
  • St. Jozefkerk, een Rooms Katholieke Kerk die dateert uit 1841
  • Boerderij bij de openbare bibliotheek die dateert uit 1878
  • Scrum, een kunstwerk uit 1987 bij de Kooikersgracht in Winkelcentrum de Hamershof
  • Dodeweg 6, herenhuis uit 1916
  • Landhuis Heiligenberg, gebouwd rond 1815 door Ernst Louis van Hardenbroek
  • Heiligenbergerweg 3, koetshuis dat tussen 1850 en 1900 werd gebouwd
  • Duiventil aan het Zwanenwater op de buitenplaats van De Heiligenberg, dateert uit ongeveer 1827-1837
  • Hamersveldseweg 138, dateert uit 1929
  • Grebbeliniedijk Noord- en oostrand Leusden. Met veel oorlogsbunkers, dateert uit 1935-1945
  • Asschatterkeerkade nabij de Hagenouwselaan, tankkeer opstelling in de dijk, dateert uit 1940-1945
  • Kerktoren van Oud-Leusden, Vlooswijkerweg.

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Meer afbeeldingen[bewerken]

Sport[bewerken]

Geboren[bewerken]

Overleden[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Amersfoort (U)    
 Zeist (U)  Brosen windrose nl.svg  Barneveld (G) 
    Woudenberg (U)    

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Noten
  1. J. de Vries, Woordenboek der Noord- en Zuid-Nederlandse plaatsnamen
  2. Berkel en Samplonius, Het Plaatsnamenboek, Van Holkema & Warendorf, Houten, 1989, ISBN 90 269 4321 0

Beluister

(info)