Leusden

Leusden

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Utrecht
Coördinaten	52°08' NB 05°25' OL
Algemeen
Oppervlakte	58,94 km²
- land	58,68 km²
- water	0,26 km²
Inwoners (1 april 2011)	28.710? (489/km²)
Hoofdplaats	Leusden
Politiek
Burgemeester (lijst)	Annemieke Vermeulen (VVD)
Zetels VVD CDA PvdA D66 ChristenUnie/SGP GroenLinks D Leusden '90	21 6 5 3 2 2 2 1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 15.100 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 288.000
WW-uitkeringen (2007)	14 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	454 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	3830-3834
Netnummer(s)	033
CBS-code	0327
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.leusden.nl
Portaal    Nederland

Een klein parkje in de wijk Claverenblad

Heiligenberg

Lakenvelder koeien in een weiland vlakbij Leusden

Leusden ( uitspraak (info·uitleg)) is een gemeente en plaats in de Nederlandse provincie Utrecht. De gemeente telt 28.710 inwoners (1 april 2011, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 62,02 km² (waarvan 0,34 km² water).

Overige kernen

Behalve de plaats Leusden zelf, omvat de gelijknamige gemeente de dorpen Achterveld, Leusden-Zuid en Stoutenburg, en een aantal buurtschappen, onder andere Oud-Leusden, Snorrenhoef, Musschendorp en Asschat.

De gemeente Leusden bestaat sinds de fusie met Stoutenburg in 1969 in zijn huidige vorm. De oorspronkelijke gemeente Leusden bestond uit twee kleine dorpen, Leusbroek en Hamersveld, die in de jaren zestig resp. zeventig van de 20e eeuw grote uitbreidingen ondergingen en werden omgedoopt in Leusden-Zuid en Leusden-Centrum (later Leusden zonder meer). Pas sinds die tijd komt het huidige Leusden als plaats op de kaart voor. Op tal van oude kaarten staat wel een plaats Leusden getekend, maar dit is dan altijd wat nu Oud-Leusden heet.

Oorsprong

De naam Leusden is al zeer oud en net zoals het Belgische Lesdain en de Franse plaatsjes Lesdain en Lesdins afkomstig van de Latijnse woorden Ledinium, Lesdinium, Lusdinium of Lisdinum. Al in het jaar 777 werd in een oude bisschoppelijke oorkonde de naam Villa Lisiduna genoemd voor het huidige Oud-Leusden. Uit Lisiduna, Lusiduna, Lusdune, Lusdine, Loesden, Luesden of Lusden werd tenslotte Leusden.

De oorsprong van de gemeente Leusden ligt niet in de huidige gelijknamige plaats, maar in de buurtschap Oud-Leusden aan de zuidwestkant van Amersfoort. De Dodeweg verbond het dorp Leusbroek met de kerk en begraafplaats in Oud-Leusden. Daar staat nog een bijzonder oude kerktoren (zichtbaar vanaf de A28). Mogelijk is dit zelfs de oudste kerktoren van het land, al is dat lang niet zeker. De bijbehorende kerk is rond 1827 gesloopt. Het zwaartepunt van Leusden was toen al veel oostelijker komen te liggen en de nieuwe kerk, een zogenaamde waterstaatskerk, werd dan ook gebouwd bij de buurtschap Bavoort aan de (toen ook nieuwe) weg van Amersfoort naar Arnhem, de huidige N226. Dit kerkje is nog altijd in gebruik in wat nu Leusden-Zuid heet.

Geografie

Leusden ligt deels in de Gelderse Vallei en deels op de Utrechtse Heuvelrug. Dit laatste deel omvat de Leusderheide, grotendeels militair terrein, en het landgoed Den Treek. Leusden is in 1999 eerste geworden in de categorie groenste stad van Nederland en in 2000 als tweede van Europa.

Aan de oostzijde van Leusden ligt de Grebbeliniedijk langs het Valleikanaal. Deze herbergt nog veel resten uit de Tweede Wereldoorlog, zoals bunkers, een tank-kering bij de Asschatterkeerkade. Over de liniedijk is een wandeltraject.

Rond Leusden liggen een aantal landgoederen met zeer grote landhuizen die momenteel veelal in gebruik zijn als kantoren. Leusden vierde op 8 juni 1977 haar 1200-jarig bestaan.

Leusden beschikt over de oudste drive-in woningen van Nederland, in de wijk Rozendaal. In de volksmond heten deze woningen, die eind jaren 60 gerealiseerd werden, De Eurowoningen (naar de gelijknamige projectontwikkelaar en de straatnamen). In de jaren 80 van de 20ste eeuw werd in het dorpscentrum, in winkelcentrum "De Hamershof", de grootste jaarmarkt van Midden-Nederland georganiseerd.

Woonwijken

• Akkerhoeve
• Alandsbeek
• Bosveld
• Claverenblad
• Groenhouten
• Hamershof (Centrum)
• Hamersveld
• Langenbeek
• Leusden-Zuid
• Munnikhove
• Noordwijck
• Rossenberg
• Rozenboom
• Rozendaal (Eurowoningen)
• Tabaksteeg
• 't Ruigeveld
• 't Vliet
• Wetering
• Wildenburg
• Zwanenburg

Bedrijfsterreinen

• Ambachtsweg
• De Horst
• Paardenmaat
• Princenhof
• 't Ruigeveld
• 't Spieghel

Economie

Het bedrijfsleven van Leusden bestaat, naast de agrariërs in het buitengebied, voor het grootste deel uit dienstverlenende bedrijven.

Bekende bedrijven die hun (Nederlandse) hoofdkantoor in Leusden hebben:

• Arag (rechtsbijstandverzekeringen)
• Pon's Automobielhandel (importeur: Volkswagen, Audi, Porsche, SEAT en Škoda)
• Intergamma (bouwmarkten Gamma en Karwei)
• VDOW Marketing (marktonderzoek)
• ACP (politiebond)
• ACOM (militaire vakbond)
• Scouting Nederland
• AFAS ERP Software (software)
• Reebok (sportartikelen)
• Keurslagers (vereniging van Keurslagers)
• Speedo (zwemkleding)
• Trendhopper (woonwarenhuis)

Verder heeft Leusden het SBC, een handelsgebouw voor sportkleding etc. Inkoop voor de sportdetailhandel en herbergt bijna alle sportmerken met een eigen winkel.

Overheidsinstellingen:

• Vallei en Eem Waterschapshuis
• CBR regionaal verkeersexamencentrum
• Mechanische centrale werkplaats defensie

Bekende horecaondernemer:

• Van der Valk Hotel Leusden

Winkelgebieden

Leusden heeft een vrij uitgebreid aanbod van winkels, het beschikt over twee Winkelcentra:

• Winkelcentrum de Hamershof
• Winkelcentrum de Biezenkamp
• Winkelcentrum de Bieshaar (in Leusden-Zuid)
• Winkelcentrum Zuidhoek (Gaat na oplevering de Bieshaar vervangen)

Winkelcentrum de Hamershof is de grootste met meer dan 80 winkels, de eerste winkels openden hun deuren in 1980, in de Hamershof bevinden zich ook verschillende eetgelegenheden. De Openbare Bibliotheek is in dit winkelcentrum gevestigd, op de 1e verdieping is sinds 26 februari 2010 een VVV-kantoor geopend, naar idee van wethouder Ago Salverda. Winkelcentrum de Biezenkamp is het tweede winkelcentrum dat tussen 2008 en 2014 helemaal zal worden herbouwd. Er zal daar een stadsplein worden gecreëerd met daar rondom winkels en appartementen, verder liggen er nog een aantal winkels, restaurants en cafés aan de Hamersveldseweg en de Zwarteweg die allebei door het centrum van Leusden lopen. Winkelcentrum de Bieshaar zal vervangen worden door een nieuw winkelcentrum in de Tabaksteeg.

Openbaar vervoer

Het openbaar vervoer in Leusden wordt verzorgd door streekbussen van Veolia en Connexxion, Met eindbestemmingen van Leusden naar Amersfoort, Veenendaal, Doorn en Utrecht (Rijnsweerd).

Lijn	Route	Vervoerder	Bijzonderheden
75	Leusden – Amersfoort Schothorst	Connexxion	Stadslijn Leusden
77	Leusden – Amersfoort	Connexxion	Stadslijn Leusden
78	Leusden – Amersfoort	Connexxion	Stadslijn Leusden
80	Amersfoort - Leusden – Woudenberg – Scherpenzeel – Renswoude – De Klomp - Veenendaal	Connexxion
82	Amersfoort – Leusden – Woudenberg – Maarsbergen – Maarn - Doorn	Connexxion
509	Nijkerk - Hoevelaken - Leusden – De Glind – Achterveld - Barneveld	Veolia	Buurtbus
299	Leusden – Utrecht Rijnsweerd	Connexxion	Spitsbus

Zetelverdeling gemeenteraad

De gemeenteraad van Leusden telt 21 zetels, verdeeld over zeven fracties, te weten:

• VVD 5 zetels
• CDA 5 zetels
• D66 3 zetel
• PvdA 2 zetels
• GroenLinks 3 zetels
• ChristenUnie/SGP 2 zetels
• Kiesvereniging Leusden '90 1 zetel

In het college van B&W zitten wethouders van VVD, CDA en Groen Links.

Bezienswaardigheden

Landhuis Heiligenberg

• St. Jozefkerk, een Rooms Katholieke Kerk die dateert uit 1841
• Boerderij bij de openbare bibliotheek die dateert uit 1878
• Scrum, een kunstwerk uit 1987 bij de Kooikersgracht in Winkelcentrum de Hamershof

(zie voor meer beelden: Lijst van beelden in Leusden)

• Dodeweg 6, herenhuis uit 1916
• Landhuis Heiligenberg, gebouwd rond 1815 door Ernst Louis van Hardenbroek
• Heiligenbergerweg 3, koetshuis dat tussen 1850 en 1900 werd gebouwd
• Duiventil aan het Zwanenwater op de buitenplaats van De Heiligenberg, dateert uit ongeveer 1827-1837
• Hamersveldseweg 138, dateert uit 1929
• Grebbeliniedijk Noord- en oostrand Leusden. Met veel oorlogsbunkers, dateert uit 1935-1945
• Asschatterkeerkade nabij de Hagenouwselaan, tankkeer opstelling in de dijk, dateert uit 1940-1945
• Torentje Oud-Leusden, Vlooswijkerweg. Naar zeggen de oudste toren van Nederland, waaraan ooit een kerkgebouw vastgezeten heeft. Waarschijnlijk van voor het jaar 1000.

Rijksmonumenten

• Lijst van rijksmonumenten in Leusden (plaats)
• Lijst van rijksmonumenten in Leusden (gemeente)

Sport

• Voetbalclub RODA '46
• Zwem- en waterpoloclub De Haaien
• Hockeyclub MCH
• Tennisvereniging LTV

Skyline

• 2010 - KPN-tv mast - 127,4 meter - Lockhorsterweg, Afslag Leusden-Zuid

Geboren

• Willem de Beaufort (1845-1918), liberaal staatsman en minister van buitenlandse zaken
• Gaby van Nimwegen (1971), fotomodel en televisiepresentatrice (Miss Holland 1992-1993)
• Marieke Wijsman (1975), schaatsster
• Marike Jager (1979), singer-songwriter
• Haike van Stralen (1983), zwemster

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Amersfoort (U)
Zeist (U)		Barneveld (G)
	Woudenberg (U)

Zie ook

• Lijst van beelden in Leusden

Externe links

• Gemeente Leusden
• Historische Kring Leusden

Mediabestanden

Zie de categorie Leusden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

52° 8' NB, 5° 26' OL