Montfoort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Montfoort
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Montfoort Wapen van de gemeente Montfoort
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Montfoort
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 2′ NB, 4° 57′ OL
Algemeen
Oppervlakte 38,20 km²
- land 37,69 km²
- water 0,51 km²
Inwoners (1 mei 2014) 13.653? (362 inw/km²)
Hoofdplaats Montfoort
Belangrijke verkeersaders N228 N204
Politiek
Burgemeester (lijst) E.L. Jansen (D66)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.800 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 290.000
WW-uitkeringen (2007) 12 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3417
Netnummer(s) 0348
CBS-code 0335
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10033
Website www.montfoort.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Montfoort
Bevolkingspiramide (2008)
Foto's
Montfoort compilatie.jpg
Fotocompilatie van Montfoort
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Montfoort
december 2013
Stadsplattegrond uit circa 1649 van de hand van Joan Blaeu
Montfoort vanaf de toren van de Grote of Sint-Janskerk
Montfoort vanaf de Doeldijk
Montfoort vanaf de N204 richting Benschop
Montfoort bij nacht
Geboorte van de Heilige Johannes de Doper
De Plaats
Onder De Boompjes
Polderlandschap buiten de stadskern
Paardje
Gabriël Sterk
1977
Vredesmonument
VV Montfoort

Montfoort (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht. De gemeente telt 13.653 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 38,25 km².

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

Omstreeks het jaar 1170 liet bisschop Godfried van Rhenen op een strategisch punt langs de Hollandse IJssel een kasteel bouwen. Deze burcht moest het Sticht, het gebied van de bisschop van Utrecht, beschermen tegen de aanvallen van de Hollandse graven. Bovendien kon de bisschop hiervandaan het soms nogal roerige Utrecht onder de duim houden. Het kasteel droeg de naam Montfoort, die waarschijnlijk is afgeleid van “Mons Fortis”, dat sterke berg of burcht betekent. Dezelfde plaatsnaam komt ook voor in Spanje en Portugal, zie Monforte. Als commandant van het kasteel werd een dienstman uit de ridderstand benoemd. Deze kreeg de titel van burggraaf van Montfoort, alsmede enige in de omgeving gelegen goederen. De burggraven ontpopten zich als machtige heren, die een belangrijk stempel drukten op de historie van de streek.

Groei[bewerken]

Rond het kasteel ontstond een nederzetting, die in 1329 stadsrechten kreeg. De stad Montfoort werd ommuurd en er werd een gracht aangelegd. In de stadsmuur van Montfoort bevonden zich 26 verdedigingstorens en een bolwerk waarop de molen stond. De stad was toegankelijk via de Heeswijkerpoort, Willeskopperpoort en het stadhuis, de IJsselpoort.

De huidige stellingkorenmolenDe Valk” werd in 1753 gebouwd op de plek waar al sinds de middeleeuwen een molen staat. De voorganger was door de burggraaf opgericht als dwangmolen. Dit betekent dat de inwoners van Montfoort en de omliggende buurtschappen, waaronder Heeswijk, Achthoven, Mastwijk, Cattenbroek, Blokland en Willeskop, verplicht waren (onder dwang) hier hun graan te laten malen. Van de oude verdedigingswerken van het stadje resten alleen de IJsselpoort en enkele losse gedeelten van de stadsmuur. De In 1302 werd de Grote of Sint-Janskerk gebouwd in opdracht van Hendrik III van Montfoort die hiermee het patronaatsrecht verwierf.

Macht van de Heren van Montfoort[bewerken]

De burggraven van Montfoort kwamen in hun honger naar meer macht diverse malen in conflict met hun landsheer, de bisschop van Utrecht. Zo eisten zij de zogenaamde hoge jurisdictie op, waarmee zij de bisschop letterlijk tegen zich in het harnas joegen. De bisschop en de stad Utrecht belegerden het stadje Montfoort in 1387 en de burggraaf moest uiteindelijk capituleren. Het is een voorbeeld van de strijd die de burggraven van Montfoort niet uit de weg gingen om keer op keer te streven naar een machtige en onafhankelijke positie. Dat er met Montfoort niet te spotten viel bleek wel in het jaar 1448, waarin Montfoort de noordelijker gelegen stad Woerden veroverde.

Reformatie[bewerken]

In 1544 stichtte de Johannieterorde de Commanderij van Sint-Jan in Montfoort, waarvan de kapel en kloostergang nog tastbare herinneringen zijn. Enkele decennia later volgde de Reformatie. De Staten van Utrecht vaardigden in 1581 een verbod uit op de katholieke godsdienstoefeningen. De burggraven van Montfoort, vanaf 1583 niet meer afkomstig uit de familie De Rover maar uit het Zuid-Nederlandse geslacht De Merode, bleven echter de oude leer trouw. Door hun invloedrijke positie kreeg de Reformatie in Montfoort dan ook niet echt goede voet aan de grond, al ging ook hier de kerk in handen over van de protestanten. In Het Utrechts Archief bevinden zich fraaie oude stadsplattegronden van onder meer Montfoort van de hand van Jacob van Deventer (1557-1573).[1]

Stadsbrand[bewerken]

In 1629 kreeg Montfoort te maken met een grote stadsbrand, waarbij de Grote of Sint-Janskerk in de as werd gelegd. De herbouw van de huidige hervormde kerk werd in 1634 afgerond en kon mede worden bekostigd uit de verkoop van landerijen van de kerk.

Einde van de macht van de Heren van Montfoort[bewerken]

In 1648 noopten torenhoge schulden de burggraaf zijn rechten en bezittingen in Montfoort te verkopen. De rol van de burggraven van Montfoort was hiermee uitgespeeld. In het rampjaar 1672 werd de stad bezet door de Franse troepen. Stadhouder Willem III wist hen snel te verjagen, maar de vijand blies bij het vertrek nog wel even het middeleeuwse kasteel op. De voorburcht bleef behouden en wordt thans “het kasteel” genoemd. In dit complex was overigens lange tijd, tot 1968, een rijksgevangenis of tuchtschool voor meisjes gevestigd.

Opkomst van de industrie: knopen en stenen[bewerken]

De bedrijvigheid in het stadje was vanouds vooral gericht op de landbouw van het omringende platteland. Er waren diverse lijnbanen voor de touwnijverheid. Bekend was Montfoort ook van de fabricage van knopen, waar de inwoners de bijnaam “knopendraaiers” aan te danken hebben.[2] Zo werkten er in 1749 vierendertig knopendraaiersknechten en in 1760 wordt gesproken over een fabryk van beene knoopjes die alomme begeert zijn.[2] In de loop van de 19e eeuw werd de steenbakkerij belangrijk, waarvoor in de nabije omgeving van het stadje enkele steenfabrieken zijn opgericht, die later verdwenen zijn.

Archeologie[bewerken]

In januari 2008 werd er archeologisch onderzoek gedaan aan de Schoolstraat. Hierbij werden resten van bewoning uit de veertiende tot zeventiende eeuw ontdekt. Ook bleek hieruit dat de binnenstad in die tijd een redelijk open karakter had met erven, sloten, mest- en afvalkuilen.[3]

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

 

Woonwijken[bewerken]

Straten[bewerken]

 

Wateren[bewerken]

Afbeelding Naam
Hollandse IJssel Montfoort 12052012.JPG Hollandse IJssel
Willeskop Maalvliet De Pleyt.JPG Maalvliet De Pleyt
Willeskopperpoort 03.JPG Voorgracht
Wijde Blokwetering 01.JPG Wijde Blokwetering

Voorzieningen[bewerken]

Zwembad[bewerken]

Afbeelding Voorziening Adres
Knopenbad Montfoort 05.JPG Knopenbad Godfried van Rhenenlaan 55

Kerken[bewerken]

Afbeelding Naam Adres
Geboorte van de Heilige Johannes de Doper.JPG Geboorte van de Heilige Johannes de Doper Korte Kerkstraat 5
Montfoort 136.JPG Grote of Sint-Janskerk Hoogstraat 82

Begraafplaatsen[bewerken]

Plaats[bewerken]

Afbeelding Naam Adres
Rooms-Katholieke Begraafplaats Montfoort urnenmuur 12032012.JPG Rooms-katholieke begraafplaats Montfoort Lodewijkstraat
Montfoort Algemene Begraafplaats Julianalaan Oorlogsgraven.JPG Algemene Begraafplaats Montfoort Julianalaan
Nieuwe Algemene Begraafplaats De Stuivenberg 01.JPG Nieuwe Algemene Begraafplaats De Stuivenberg Bovenkerkweg

Ook is er vroeger begraven in de Grote of Sint-Janskerk.

Gemeente[bewerken]

Afbeelding Naam Plaats Adres
Linschoten begraafplaats hek.jpg Begraafplaats Nieuwe Zandweg Linschoten Nieuwe Zandweg
Bedelaarskerkhof Willeskop 2.jpg Bedelaarskerkhof Willeskop Willeskop N228

Onderwijs[bewerken]

Montfoort kent momenteel zes onderwijsinstellingen, waarvan vijf basisscholen en één school voor het voortgezet onderwijs.

Basisonderwijs[bewerken]

Afbeelding Naam Denominatie
Graaf Jan van Montfoortschool.JPG Graaf Jan van Montfoortschool Protestants Christelijk
Heeswijkschool.JPG Heeswijkschool Rooms-Katholiek
Hobbitstee Montfoort.JPG De Hobbitstee Openbaar
Howiblo Montfoort.JPG De Howiblo Rooms-Katholiek
Het Kompas Montfoort.JPG Het Kompas Reformatorisch

Voortgezet onderwijs[bewerken]

Afbeelding Naam Studierichtingen
Wellantcollege.JPG Wellantcollege vmbo

Sportverenigingen[bewerken]

Afbeelding Naam Soort
HC Montfoort.JPG HC Montfoort Hockeyclub
VV Montfoort 21082012 06.JPG v.v. Montfoort Voetbalvereniging
MSV Montfoort.JPG VV MSV '19 Voetbalvereniging

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Politiek en bestuur[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Montfoort bestaat uit 15 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010
Progressief Akkoord 4 4 3 4 3
InwBel Montfoort Leefbaar Schoten - - 5 3 4
VVD 3 4 2 - 2
CDA 5 4 3 3 3
SGP 2 1 1 1 1
ChristenUnie* - 1 1 2 1
D66 - 1 - - 1
D66-VVD - - - 2 -
Overigen 1 - - - -
Totaal 15 15 15 15 15
  • Werd in 1998 vertegenwoordigd door de RPF, één van haar voorgangers.

Geboren in Montfoort[bewerken]

Trivia[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Montfoort Jacob van Deventer (1557-1573)
  2. a b Onbekende auteur (2007). Knopendraaiers. De IJsselbode van 24 januari 2007, p. 20.
  3. Onbekende auteur (2008). Archeologisch onderzoek Schoolstraat afgerond. Zenderstreeknieuws Montfoort/Oudewater, 23 januari 2008, p. 32.

Beluister

(info)