Graan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Graan is een verzamelnaam voor de vruchten van eenzaadlobbige cultuurgewassen uit de familie van de grassen die samen wereldwijd de belangrijkste voedingsbron voor de mens vormen. Graan wordt geteeld voor zijn eetbare bestanddelen, samengesteld uit meellichaam, zemel, kiem en aleuronlaag.[1]

De grotendeels nomadisch levende volken in de prehistorie verzamelden al graankorrels van wilde grassen. Lang voor het begin van de jaartelling werden de planten in cultuur gebracht. De oorspronkelijke groeigebieden van gerst bevonden zich waarschijnlijk in de hooglanden van Ethiopië en het zuidoostelijk deel van Azië (Tibet, Nepal en China). Aangenomen wordt dat er meer dan 7000 jaar geleden al gerst werd gekweekt in het gebied tussen Syrië en Afghanistan. In Europa was gerst de eerst gekweekte graansoort. Archeologische vondsten bij de resten van Zwitserse paalwoningen tonen aan dat de cultuur van gerst van 2000-3000 v Chr. stamt. Als voedsel was gerst tot in de Middeleeuwen van groot belang. De gerstekorrels werden tot brij gekookt, maar er werden ook koeken en platte broden van bereid. Later werd gerst als voedselgewas bijna overal overvleugeld door tarwe.

Inhoudsstoffen[bewerken]

max
min
Energie en inhoudsstoffen van verschillende graansoorten (per 100 g):[2]
Gewas Energie

(kJ)
Brand- en bouwstoffen Mineralen Vitaminen
Eiwit
(g)
Vet
(g)
Koolhydraat
(g)
Calcium
(mg)
IJzer
(mg)
Kalium
(mg)
Magnesium
(mg)
B1
(mg)
B2
(mg)
B6
(mg)
E
(mg)
Foliumzuur
(mg)
Nicotinezuur
(mg)
Spelt 1470 11,5 2,7 69,0 22 4,2 447 130 0,40 0,15 0,27 1,6 0,03 6,9
Gerst 1430 11,0 2,1 72,0 38 2,8 444 119 0,43 0,18 0,56 0,67 0,065 4,8
Haver 1530 12,5 7,1 63,0 79,6 5,8 355 129 0,52 0,17 0,75 0,84 0,033 1,8
Gierst 1510 10,5 3,9 71,0 25 9,0 215 170 0,46 0,14 0,75 0,1 0,01 4,8
Mais 1498 9,0 3,8 71,0 15 1,5 330 120 0,36 0,20 0,40 2,0 0,026 1,5
Rijst 1492 7,5 2,2 75,5 23 2,6 150 157 0,41 0,09 0,67 0,74 0,016 5,2
Rogge 1323 8,8 1,7 69,0 64 5,1 530 140 0,35 0,17 0,29 2,0 0,14 1,8
Tarwe 1342 11,5 2,0 70,0 43,7 3,3 502 173 0,48 0,24 0,44 1,35 0,09 5,1

Graan en gluten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie gluten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Boven (v.l.n.r.) 1: rogge, 2: haver, 3: troshaver. Onder (v.l.n.r.) 4: durumtarwe, 5: gebaarde tarwe, 6: ongebaarde tarwe, (7): gerst

Er kan onderscheid worden gemaakt tussen glutenbevattende granen en granen/grassen zonder gluten. Haver is een speciaal geval, dit is van nature glutenvrij maar door contaminatie (kruisbesmetting met gluten) kunnen patiënten met coeliakie dit vaak niet eten. Andere grassen worden soms ook tot graan gerekend en zijn van nature glutenvrij.

De groep glutenbevattende granen bevat onder andere:

De volgende granen bevatten weliswaar gluten, maar veroorzaken geen coeliakie:

Granen die glutenvrij (gliadinevrij en gluteninevrij) zijn:

Triticale of tarwerogge is ontstaan uit een kruising van tarwe met rogge.

Boekweit wordt als cultuurgewas wel eens tot de granen gerekend, maar dit is niet correct. Het is geen gras of zelfs geen eenzaadlobbige, maar behoort tot de duizendknoopfamilie. Boekweit is glutenvrij.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://watetenwemorgen.be/index.php?option=com_content&task=view&id=1143&Itemid=1487
  2. Lebensmitteltabelle für die Praxis, Der kleine Souci · Fachmann · Kraut, 4,Deutsche Forschungsanstalt für Lebensmittelchemie (DFA), Garching, Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft mbH, Stuttgart, 2009, 239, ISBN= 978-3-8047-2541-6