Embryo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het debuutalbum van Mark Shreeve, zie Embryo (Shreeve). Voor het gelijknamige boek, zie Embryo (boek).

Een embryo (van het Oudgrieks ἔμβρυον émbruon = ongeboren vrucht[1]) is een dier of een plant in de vroegste stadia van de ontwikkeling, waarbij het beschermd wordt door ouderlijk weefsel. De groei van het embryo wordt bij dieren door de embryologie, een onderdeel van de ontwikkelingsbiologie, bestudeerd; bij planten wordt het bestudeerd door de plantenmorfologie.

Het embryonaal stadium kenmerkt zich door een snelle groei en differentiatie van de lichaamscellen. Hierbij ontstaan bij dieren alle belangrijke orgaanstelsels. Bij planten kunnen vaak ook nog in het volwassen stadium weer nieuwe organen, zoals takken, bladeren en bloemknoppen gevormd worden.

Embryo bij planten[bewerken]

Ontwikkeling embryo bij herderstasje. a:proëmbryo, b:kiembol met kiemdrager, v:stengeltop, z:zaadlobben, w:worteltje.
Diagram van de interne structuur van het zaad en embryo van een tweezaadlobbige. (a) zaadhuid, (b) endosperm, (c) zaadlob, (d) hypocotyl.

Zodra bij planten de bevruchte eicel zich gaat delen en ontwikkelen tot een klein plantje binnen de beschermende omgeving van de moederplant spreekt men van embryo of kiem. Dit verschijnsel treedt op bij de embryophyta: bij de mossen, de levermossen de hauwmossen, de varens en de zaadplanten.

Het embryo van een plant bestaat uit de embryonale as waaruit bij kieming het pluimpje, de hypocotyl en het eerste worteltje ontstaan, en de zaadlobben waaruit de eerste blaadjes groeien.

Bij zaadplanten is het embryo naast de kiemwit (reservevoedsel) een onderdeel van het zaad, wat weer een onderdeel kan zijn van een vrucht. Als de zaden reeds kiemen aan de moederplant, spreekt men van levendbarende planten.

Embryo van een dier[bewerken]

Menselijk embryo, 4 weken na de bevruchting (6 weken zwangerschap)
Menselijk embryo, 8 weken na de bevruchtting (10 weken zwangerschap)

Het embryo van een dier wordt ook vrucht of kiem genoemd. Bij gewervelde dieren spreekt men over het embryo in de stadia tussen de eerste celdeling van de zygote tot aan de geboorte of uit het ei kruipen. De granula is een van de vroegste stadia van een embryo.

Embryo van de mens[bewerken]

Het embryo van de mens wordt ook vrucht genoemd. Een embryo wordt meestal foetus genoemd in de meer gevorderde ontwikkelingsstadia tot aan de geboorte, maar soms wordt de term embryo ook gebruikt vanaf de conceptie tot aan de geboorte. Bij de mens wordt de grens tussen embryonale en foetale fase meestal arbitrair op zes à acht weken na de bevruchting geplaatst (8 tot 10 weken zwangerschap)[bron?].

De Belgische embryowet van 11 mei 2003 definieert een menselijk embryo als "een cel of samenhangend geheel van cellen met het vermogen uit te groeien tot een mens". Deze definitie wordt echter gecontesteerd[2] omdat ze niet nader preciseert op welk ogenblik of ten gevolge van welk proces de cellengroep een mens zou worden.

Bio-ethische kwesties in verband met het menselijk embryo[bewerken]

Verschillende biomedische praktijken zoals in-vitrofertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI), pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD), het gebruik van interceptie- en contraconceptiemiddelen, de opzettelijke vernietiging van embryo’s, embryoreductie en het invriezen van embryo’s roepen ethische vragen op. Hierbij zijn de bio-ethici globaal gezien te verdelen in twee categorieën: enerzijds diegenen die een geleidelijke beschermwaardigheid van het embryo voorstaan en anderzijds ethici die het embryo beschermwaardig achten vanaf de conceptie.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
  2. Wat abortus (met) een mens doet ... Recht op eerlijke voorlichting rond abortus provocatus, Dr. G.J.M. van den Aardweg
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek