Zaadplanten

Zaadplanten
Vetblad (Pinguicula vulgaris)
Taxonomische indeling
Domein: Eukarya Rijk: Plantae (Planten) Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse
Spermatopsida

Zaadplanten zijn planten waarbij de seksuele voortplanting gebeurt via zaden. De zaadplanten kunnen behandeld worden in de rang van stam (phylum) of superstam, onder de naam Spermatophyta. Heukels' Flora van Nederland behandelt ze in de rang van klasse (classis), onder de naam Spermatopsida (de uitgang -ophyta wordt gebruikt voor stam; de uitgang -opsida wordt gebruikt voor klasse).

[bewerken] Kenmerken

De zaadplanten hebben een bouwplan met drie hoofdorganen: wortel, stengel en blad. Alle delen van een zaadplant zijn in de loop van de evolutie hieruit ontstaan. Zo zijn de bloemdelen alle af te leiden van bladen. Ranken kunnen zijn afgeleid van een blad (bladranken) of van een stengel (stengelranken). Doornen zijn ook of van een blad, of van een stengel afleidbaar (bladdoornen, respectievelijk takdoornen). Soms zijn plantendelen niet van een van de hoofdorganen af te leiden. Deze worden dan "emergenties" genoemd. Een voorbeeld daarvan zijn de scherpe uitsteeksels die bij rozen voorkomen en ontstaan zijn uit de epidermis. Deze emergenties noemt men "stekels" (dus geen doornen!). In de levenscyclus van de zaadplanten doorloopt de plant een vegetatieve en een generatieve fase.

• In de vegetatieve fase bestaat een plant uit één of meer stengels met bladeren en wortels. Bladeren of wortels kunnen echter ontbreken. De stengel kan zeer gedrongen zijn en een bladrozet vormen. Mistletoe (maretak) heeft geen wortels. Bij erwt zijn er rassen, die geen bladeren hebben, alleen nog maar bladranken.
• In de generatieve fase heeft de plant naast een stengel, bladeren en wortels ook bloemen. In de afrijpingsfase zitten er zaden en/of vruchten aan de plant.

[bewerken] Bestuiving

Er bestaan 3 soorten bestuiving:

• Zelfbestuiving: het stuifmeel valt op de stempel van dezelfde bloem.
• Buurbestuiving: het stuifmeel valt op de stempel van een andere bloem van dezelfde plant
• Kruisbestuiving: het stuifmeel valt op de stempel van een andere bloem van een andere plant.

Op welke wijze kan stuifmeel op de stempel terecht komen?

• Komt er stuifmeel van een rijpe helmknop terecht op de rijpe stempel van dezelfde bloem, dan spreken we van zelfbestuiving.
• Komt er stuifmeel van de meeldraad van een bloem op de stempel van een andere bloem van dezelfde plant terecht, dan spreken we van buurbestuiving.
• Komt er stuifmeel van de meeldraad van een bloem op de stempel van een andere bloem van een andere plant van dezelfde soort terecht, dan spreken we van kruisbestuiving.

[bewerken] Taxonomie

De zaadplanten zijn een natuurlijke groep planten die zowel traditioneel als volgens de laatste inzichten onderverdeeld worden in de naaktzadigen (Gymnospermae) en de bedektzadigen (Angiospermae of, in APG II terminologie, angiosperms).