Botanische nomenclatuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN), een 'wetboek' dat de wetenschappelijke namen van planten, schimmels en algen regelt. Met 'planten, schimmels en algen' worden bedoeld alle organismen die traditioneel door plantkundigen worden bestudeerd, onder andere vaatplanten en mossen, maar ook groenwieren, bruinwieren, roodwieren, schimmels, korstmossen, diatomeeën en blauwalgen. Voorheen (voor 2012) heette de Code de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). Tot de naamswijziging werd besloten op het International Botanical Congress in Melbourne in 2011. De nieuwe regels, waaronder de regel dat bij een nieuwe naam niet langer een beschrijving in het Latijn hoeft te worden gegeven maar dat die nu ook in het Engels mag zijn, en dat nieuwe namen ook in bepaalde elektronische publicaties geldig kunnen worden gepubliceerd, zijn ingegaan op 1 januari 2012.

In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie op 1 mei 1753 van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Daarmee zijn alle namen van vóór dit werk van Linnaeus ongeldig, ook de namen die de vorm van een binomen hebben.

Sinds Linnaeus is er een scheiding tussen nomenclatuur (naamgeving) en taxonomie (de indeling in groepen). Taxonomie is een empirische wetenschap die planten uiteindelijk indeelt in taxonomische groepen ("taxa", enkelvoud "taxon"). Daarentegen wordt nomenclatuur geregeld door een wetboek, een Code (normatief). Een naam hoeft dan ook geen beschrijvende waarde te hebben (denk aan Simmondsia chinensis), maar is uitsluitend een (uniek) label, dat middels een type met een taxon verbonden is.

De ICN kan uitsluitend veranderd worden door een Internationaal Botanisch Congres (IBC). Het meest recente IBC was dat van 2011 in Melbourne. De daaruit voortgekomen nieuwste editie van de Code zal in 2012 verschijnen. De Engelstalige, normatieve editie zal online beschikbaar komen, evenals de Vienna Code, de vorige editie, nog onder de oude naam 'ICBN', de St Louis Code (2000), en de Tokyo Code (1994).

Er bestaat geen vertaling in het Nederlands van dit boek, maar de St.Louis Code is online ook beschikbaar in het Frans en Slowaaks, en er bestaan vertalingen in het Japans en Chinees. Van de Tokyo Code is online ook een Duitse versie beschikbaar. De ICN wordt gepubliceerd door de International Association for Plant Taxonomy.

Geen deel van botanische nomenclatuur is de International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP). Deze code regelt wereldwijd de naamgeving van cultivars, cultivargroepen en enthybriden, planten die gekweekt worden dus. De handhaving van die code is echter minder absoluut dan die van de ICN.

Edities van de Code[bewerken]

  • 1906 - Vienna Rules, 2e IBC, Wenen, 1905. Règles internationales de la nomenclature botanique : adoptées par le Congrès international de botanique de Vienne 1905 = International rules of botanical nomenclature : adopted by the International Botanical Congress, Vienna, 1905, ed. by J.I. Briquet
  • 1912 - Brussels Rules, 3e IBC, Brussel, 1910. Règles internationales de la nomenclature botanique : adoptées par le Congrès international de botanique de Vienne 1905 et Bruxelles 1910 = International rules of botanical nomenclature : adopted by the International Botanical Concresses of Vienna 1905 and Brussels 1910, ed. by J.I. Briquet & T.A. Sprague
  • Bij het 4e IBC, in Ithaca, 1920, werden de besluiten over nomenclatuur doorverwezen naar het volgende congres.
  • 1935 - Cambridge Rules, 5e IBC, Cambridge, 1930. International rules of botanical nomenclature, adopted by the International Botanical Congresses of Vienna, 1905, and Brussels, 1910 : revised by the International Botanical Congress of Cambridge 1930, ed. by J.I. Briquet
  • Het 6e IBC, in Amsterdam, 1935, heeft geen nieuwe versie van de Rules opgeleverd.
  • 1952 - Stockholm Code, 7e IBC, Stockholm, 1950. International code of botanical nomenclature : adopted by the Seventh International Botanical Congress, Stockholm, July 1950, ed. by J. Lanjouw [et al.]
  • 1956 - Paris Code, 8e IBC, Parijs, 1954. International code of botanical nomenclature : adopted by the Eight International Botanical Congress, Paris, July 1954, ed. by J. Lanjouw [et al.]
  • 1961 - Montreal Code, 9e IBC, Montreal, 1959. International code of botanical nomenclature : adopted by the Ninth International Botanical Congress, Montreal, 1959, ed. by J. Lanjouw [et al.]
  • 1966 - Edinburgh Code, 10e IBC, Edinburgh, 1964. International code of botanical nomenclature : adopted by the Tenth International Botanical Congress, Edinburgh, August 1964, ed. by J. Lanjouw [et al.]
  • 1972 - Seattle Code, 11e IBC, Seattle, 1969. International code of botanical nomenclature : adopted by the Eleventh International Botanical Congress, Seattle, August 1969, ed. by F. A. Stafleu [et al.]
  • 1978 - Leningrad Code, 12e IBC, Leningrad, 1975. International code of botanical nomenclature : adopted by the Twelfth International Botanical Congress, Leningrad, July 1975, ed. by F.A. Stafleu [et al.]
  • 1983 - Sydney Code, 13e IBC, Sydney, 1981. International code of botanical nomenclature : adopted by the Thirteenth International Botanical Congress, Sydney, August 1981, ed. by E.G. Voss, H.M. Burdet [et al.]
  • 1988 - Berlin Code, 14e IBC, Berlijn, 1987. International code of botanical nomenclature : adopted by the Fourteenth International Botanical Congress, Berlin, July-August 1987, ed. by W. Greuter, H.M. Burdet [et al.]
  • 1994 - Tokyo Code, 15e IBC, Tokio, 1993. International code of botanical nomenclature (Tokyo Code) : adopted by the Fifteenth International Botanical Congress, Yokohama, August-September 1993, ed. by W. Greuter [et al.]
  • 2000 - Saint Louis Code, 16e IBC, Saint Louis, 1999. International code of botanical nomenclature (Saint Louis code) : adopted by the Sixteenth International Botanical Congress, St. Louis, Missouri, July-August 1999, ed. by W. Greuter [et al.]
  • 2006 - Vienna Code, 17e IBC, Wenen, 2005. International code of botanical nomenclature (Vienna code) : adopted by the Seventeenth International Botanical Congress, Vienna, Austria, July 2005, ed. by J. McNeill [et al.]
  • 2012 - Melbourne Code, 18e IBC, Melbourne, 2011. International code of nomenclature for algae, fungi, and plants (Melbourne Code) : adopted by the XVIII International Botanical Congress, Melbourne.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Plantkunde en deelgebieden
Bijzondere plantkunde: Algologie · Bryologie · Fycologie · Lichenologie · Mycologie · Pteridologie
Paleobotanie: Archeobotanie · Dendrochronologie · Fossiele planten · Gyttja · Palynologie · Pollenzone · Varens · Veen
Plantenanatomie & Plantenmorfologie: Beschrijvende plantkunde · Apoplast · Blad · Bladgroenkorrel · Bladstand · Bloeiwijze · Bloem · Bloemkroon · Boomkruin · Celwand · Chloroplast · Collenchym · Cortex · Cuticula · Eicel · Epidermis · Felleem · Fellogeen · Felloderm · Fenologie · Floëem · Fytografie · Gameet · Gametofyt · Groeivorm · Haar · Houtvat · Huidmondje · Hypodermis · Intercellulair · Intercellulaire ruimte · Kelk · Kroonblad · Kurk · Kurkcambium · Kurkschors · Levensduur · Levensvorm · Merg · Meristeem · Middenlamel · Palissadeparenchym · Parenchym · Periderm · Plantaardige cel · Plastide · Schors · Sklereïde · Sklerenchym · Spermatozoïde · Sponsparenchym · Sporofyt · Stam · Steencel · Stengel · Stippel · Symplast · Tak · Thallus · Topmeristeem · Trachee · Tracheïde · Tylose · Vaatbundel · Vacuole · Vrucht · Wortel · Xyleem · Zaad · Zaadcel · Zeefvat · Zygote
Plantenfysiologie: Ademhaling · Bladzuigkracht · Evapotranspiratie · Fotoperiodiciteit · Fotosynthese · Fytochemie · Plantenfysiologie · Plantenhormoon · Rubisco · Transpiratie · Turgordruk · Winterhard
Plantengeografie: Adventief · Areaal · Beschermingsstatus · Bioom · Endemisme · Exoot · Flora · Floradistrict · Floristiek · Invasieve soort · Status · Stinsenplant · Uitsterven · Verspreidingsgebied
Floradistricten: District IJsselmeerpolders (Y) · Drents district (Dr) · Duindistricten (Du) · Estuariën district (E) · Fluviatiel district (F) · Gelders district (G) · Hafdistricten (H) · Kempens district (K) · Laagveendistrict (L) · Maritiem district (M) · Noordelijk kleidistrict (N) · Pleistocene districten (P) · Renodunaal district (R) · Subcentroop district (S) · Urbaan district (Ur) · Vlaams district (V) · Waddendistrict (W) · Zuid-Limburgs district (Z)
Plantensystematiek: APG II-systeem · APG III-systeem · Algen · Botanische naam · Botanische nomenclatuur · Cladistiek · Cormophyta · Cryptogamen · Classificatie · Embryophyta · Endosymbiontentheorie · Endosymbiose · Evolutie · Fanerogamen · Fylogenie · Generatiewisseling · Groenwieren · Hauwmossen · Korstmossen · Kranswieren · Landplanten · Levenscyclus · Levermossen · Mossen · Roodalgen · Taxonomie · Type · Varens · Zaadplanten · Zeewier
Vegetatiekunde & Plantenoecologie: Abundantie · Associatie · Bedekking · Biodiversiteit · Biotoop · Boomlaag · Bos · Braun-Blanquet (methode) · Broekbos · Climaxvegetatie · Clusteranalyse · Concurrentie · Constante soort · Differentiërende soort · Ecologische groep · Ellenberggetal · Gradiënt · Grasland · Heide · Kensoort · Kruidlaag · Kwelder · Minimumareaal · Moeras · Moslaag · Ordinatie · Pioniersoort · Plantengemeenschap · Potentieel natuurlijke vegetatie · Presentie · Regenwoud · Relevé · Ruigte · Savanne · Schor · Steppe · Struiklaag · Struweel · Successie · Syntaxon · Syntaxonomie · Tansley (methode) · Toendra · Tropisch regenwoud · Trouw · Veen · Vegetatie · Vegetatieopname · Vegetatiestructuur · Vegetatietype · Vergrassing · Verlanding