Zeewier

Zeewier op rotsblokken

Eetbaar zeewier.

Onigiri en Wakame miso-soup, Japan

Zeewier is een losse aanduiding van groepen niet verwante algen die in zee leven. Doorgaans doelt men daarbij op meercellige, relatief grote (macroscopische) wieren die aan de bodem gehecht zijn. Zeewieren vinden we onder de groenalgen (Chlorophyta), de roodalgen (Rhodoplantae) en de bruinalgen (Phaeophyta).

Biologie

Zeewieren zijn net als de andere algen eukaryoten en voeren hun fotosynthese uit met behulp van chloroplasten (ook wel bladgroenkorrels) of vergelijkbare organellen. Generatiewisseling komen we bij verschillende zeewieren tegen, waardoor een bepaalde zeewiersoort in de ene generatie een andere gedaante kan hebben dan in de volgende generatie. De vorm en ecologie van zeewieren wijken doorgaans af van die de andere algensoorten.

Vorm

De verschijning van zeewier doet wat denken aan landplanten. Er zijn soorten met een stengelachtige structuur met een soort voet die zich aan een substraat hecht. Daarnaast zijn er vaak bladachtige structuren met spore vormende onderdelen.

Ecologie

Zeewieren zijn afhankelijk van zout water, voldoende licht en een voldoende stevig substraat om aan te hechten. Zeewier komt derhalve vaak voor in het litoraal gebied en bij rotskusten. Op zijn diepst leven zeewieren enkele meters, op zijn hoogst net boven het hoogste waterpeil.

Gebruik van zeewier

Voedsel

Zeewier wordt ook gebruikt als voedsel, al is het in Europa veel minder bekend dan in landen als Japan en Korea. Het kan als groente worden gegeten, maar ook worden gebruikt als decoratie. In Sushi worden strookjes zeewier (Nori) gebruikt om de verschillende rijst- en visingrediënten bij elkaar te houden door een smalle strook om het hapje te wikkelen. Japanse zoutjes, een soort rijstcrackers of rijstzoutjes, worden vaak ook met wat zeewier bedekt om ze een pittige smaak te geven. In Indonesië wordt zeewier verwerkt tot agar agar, een soort geleermiddel, dit voedingsmiddel staat bekend om de hoge concentraties calcium, kalium en ijzer.

Zeewier is rijk aan mineralen zoals jodium en calcium en spore-elementen. Afhankelijk van de soort bevat het tevens vitaminen als vitamine C en E. Bruin zeewier bevat ongeveer 5-10%, rood en groen zeewier ongeveer 10-30% eiwit. Een deel van zeewier wordt niet door het lichaam afgebroken en kan als voedingsvezel worden gezien.

In sommige wieren komt een vitamine B12-gelijkende stof voor, maar die is inactief als vitamine. Als voedingsstof voor veganisten, werkt dit dus niet (zoals vroeger gedacht werd). De nep-B12 uit wieren kunnen zelfs een negatieve werking hebben doordat ze de opname van echte B12 kunnen blokkeren.

Brandstof

De Wageningen Universiteit startte in 2010 twee proeven in de Noordzee waarbij zeewier gekweekt wordt dat omgezet wordt in biogas.

Literatuur

• J. Cabioc'h et al., 1992. Guide des Algues des Mers d'Europe, Delachaux et Niestlé, Parijs, 231 pp
• E. Coppejans, 1998. Flora van de Noord-Franse en Belgische zeewieren, Nationale Plantentuin van België, 462 pp