Maretak
| Maretak | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||||
| Viscum album L. (1753) |
|||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||
| Vruchten | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
De maretak (Viscum album) is een groenblijvende plant uit de sandelhoutfamilie (Santalaceae). De plant leeft op bomen. Het is een halfparasiet: voor water en zouten is de plant afhankelijk van zijn gastheer. De maretak wordt ook mistletoe, mistel of vogellijm genoemd. In Nederland is de soort wettelijk beschermd. De maretak wordt thans ook met succes gekweekt.
De maretak komt in geheel Nederland en in het oosten van België voor. In Zuid-Limburg is de soort vrij algemeen, wat niet geldt voor de rest van Nederland, Om die reden wordt soms verondersteld dat maretak ten noorden van Zuid-Limburg niet zou voorkomen, maar dat is dus onjuist. In Duitsland komt de maretak ook heel veel voor en dan vooral in de appelbomen. Zelfs in Noord-Denemarken is de maretak aangetroffen op een ratelpopulier. De plant komt voor op populieren, (echter nooit op zwarte populieren), appelbomen, eiken en meidoorn.
De witte, besachtige vrucht wordt door vogels verspreid. Deze worden genuttigd in de oksel van een boomtak, het zaad blijft liggen en ontkiemt. De wortel groeit in de boom. Zaden worden niet verteerd en hebben een kleverige laag, vandaar ook de naam 'vogellijm'. De zaden zijn giftig.
Bijnamen die aan de wintergroene struik worden gegeven zijn boomkruid, duivelsgras, duivelsnest, hamschel, hamspoen, heksennest, holster, hulster, kersterhout, lijmkruid, mattekruid, mistel, mistletoe, priemst, raamsch, slangentong, viscus en vogellijm.
Inhoud |
[bewerken] Culturele betekenis
- De maretak staat bekend als heksenkruid.
- Met name ten tijde van de jaarwisseling wordt maretak als versiering opgehangen. Het gebruik is dat iemand die eronder staat straffeloos gekust mag worden.
- Bij de Kelten en Germanen was de maretak een heilige plant die in hun magische vruchtbaarheidsrituelen een belangrijke rol speelde. Volgens Plinius de Oudere sneed een in wit geklede druïde in de midwinterceremonie met een gouden sikkel de maretak uit de heilige eik. De afgesneden plant mocht de grond niet raken en werd in witte doeken opgevangen. Daarna slachtte de druïde de offerdieren en dompelde de maretak in water dat dan als bescherming tegen ziekten en onheil werd gebruikt. De offergaven waren bestemd voor de geesten van de vruchtbaarheid, zoals de godin Freya.
- In de Scandinavische mythologie werd Balder gedood door een pijlpunt gemaakt van een twijg van de maretak.
- De maretak staat in de kruidengeneeskunde bekend als plant met medicinale eigenschappen, met name in de kankertherapie.[1]
- De maretak werd aan de balken van stallen gehangen en diende om de mare (wat heks, spook of nachtmerrie betekent) te verjagen en zo het vee vruchtbaar te houden.
- Viscositeit ofwel de 'mate van stroperigheid' van vloeistoffen ontleent zijn naam aan de Maretak.
- In de strips van Asterix en Obelix gebruikt de druïde Panoramix maretak als onderdeel van zijn geheime toverdrank voor onoverwinnelijkheid.
[bewerken] Mythologie
In de Noordse mythologie wordt Baldr door zijn blinde broer Höðr gedood met een pijl met een punt van maretak, hiertoe misleid door Loki. De maretak is het enige waarvoor Baldr kwetsbaar is.
Het Duitse woord voor heksenbezem is Mahrenest. Mare betekent nachtelijke kwelgeest, spook of heks (zie ook nachtmerrie en Morrigan; koningin van de maren).
|
 |
|
[bewerken] Externe link
- Maretak (Viscum album) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
Bronnen, noten en/of referenties:
'
- ↑ 4th Mistletoe symposium, mistletoe in tumour therapy. basic research and medicinal use 08-10 November 2007 Phytomedicine Volume 14, Supplement 2, Pages 1-56 (15 October 2007) PMID 17826970.
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Viscum album op Wikimedia Commons. |
