Eik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie artikel Eik (Bilzen) voor de plaats van die naam
Eik
Vrijstaande eik
Vrijstaande eik
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Fabiden
Orde: Fagales
Familie: Fagaceae (Napjesdragersfamilie)
geslacht
Quercus
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Eik (Quercus) is een geslacht van loofbomen. Tot dit geslacht behoren zowel bladverliezende als altijd groenblijvende bomen. Wanneer in het Nederlands over de eik gesproken wordt, gaat het meestal over de zomereik. Eikenhout wordt voor verschillende doeleinden gebruikt. In het algemeen is eikenhout sterk en hard, maar toch redelijk makkelijk te bewerken en af te werken.

De eik is voor het voortbestaan vooral afhankelijk van de gaai en van de eekhoorn. Een eikel valt niet ver van de boom en kan onder het bladerdak van de boom niet uitgroeien. Hij is dus aangewezen op dieren om de eikel verder van de boom te verplaatsen. Eekhoorns begraven voorraden eikels voor de winter. Als een eekhoorn omkomt of de voorraad niet of onvolledig aanspreekt of vergeet, is dat een ideale plaats voor de eikels om te kiemen.

Heiligdom[bewerken]

Sommige eiken werden door voorchristelijke bewoners van West-Europa gebruikt als boomheiligdom. Een voorbeeld hiervan is de Heilige Eik van Den Hout bij Oosterhout.

Het woord eik is verwant aan het Indische igja dat verering betekent. Het woord druïde is verwant met het Keltische woord voor eik, zo was de verzamelplaats van de Galaten bekend als Drunemeton ("eikheiligdom").

Giftigheid[bewerken]

Zowel de bladeren als de eikels van de eik bevatten tannines. Deze tannines kunnen het maagdarmstelsel irriteren. In het lichaam worden zij omgezet tot pyrogallol, een sterk bloedgif, dat hemolyse veroorzaakt. Eikels - die tot de noten worden gerekend [1] - zijn giftig voor mensen, hoewel er indianenstammen waren die zich voornamelijk met eikels voedden door ze zo te bereiden dat de tannines er grotendeels uit verwijderd werden. Paarden, schapen en runderen zijn zeer gevoelig voor dit gif, maar varkens verdragen eikels goed. Ook wilde zwijnen, herten en eekhoorns eten veel eikels.

Parasieten[bewerken]

De eikengalwesp (Cynips quercusfolii) legt op de onderkant van eikenbladeren haar eitjes. De eik kapselt deze in tot 3 centimeter grote gele tot rode galappels. Er zijn vijftig verschillende galwespen die op de eik leven.

De bastaardsatijnvlinder legt in augustus haar eitjes op het blad bovenin de boom. De larven eten enkele weken van het groen van de eik en maken dan een gemeenschappelijk nest van spindraden in de takken. Hierin overwinteren de larven. Als de eik weer blad krijgt, vreten zij zich vol totdat ze volgroeid zijn. Dit kan een behoorlijke aanslag betekenen op de boom. De eik overleeft dit door in juli alle slapende knoppen te laten uitkomen.

Fotogalerij[bewerken]

Bekende levende eiken[bewerken]

Soortenlijst[bewerken]

Nederlandse naam Botanische naam
Gezaagdbladige eik Quercus acutissima
Amerikaanse witte eik Quercus alba
Japanse eik Quercus aliena
Gouden eik Quercus alnifolia
Californische struikeik Quercus berberidifolia
Tweekleurige eik Quercus bicolor
Moseik Quercus cerris L.
Hulsteik Quercus coccifera L.
Scharlaken eik Quercus coccinea Münchh.
Quercus dalechampii Ten.
Portugese eik Quercus faginea
Hongaarse eik Quercus frainetto Ten.
Steeneik Quercus ilex
Quercus lamellosa
Quercus lusitanica
Perzische eik Quercus macranthera
Moeraseik Quercus palustris
Wintereik Quercus petraea (Mattuschka) Lieblein
Quercus polycarpa Schur
Donzige eik Quercus pubescens Willd.
Pyreneeëneik Quercus pyrenaica
Zomereik Quercus robur L.
Amerikaanse eik Quercus rubra L.
Quercus semecarpifolia
Kurkeik Quercus suber
Quercus trojana
Quercus virgiliana Ten.

Bliksem[bewerken]

Eiken werden voorheen wel gezien als natuurlijke bliksemafleider. Omdat de wortels van de eik dieper gaan dan bijvoorbeeld die van de beuk zou er een beter contact met het grondwater zijn. Er werd gezegd dat de bliksem daardoor eerder inslaat in eiken dan in beuken. Bij onweer zou een beuk veiliger zijn om onder te schuilen getuige het gezegde: "Van eiken moet je wijken, maar boeken (beuken) moet je zoeken".

Zie ook[bewerken]

Eikenbladsla, een slasoort waarvan het blad op dat van een eik lijkt.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Jan van de Kam, Natuur op z'n mooist, p 50

  1. Harold McGee, 1992, Over eten en koken; wetenschap en overlevering in de keuken, Bert Bakker, Amsterdam, p. 286 e.v.
  2. Dikke bomen in België