Haver

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Haver
Bloeiwijze zwarte haver
Bloeiwijze zwarte haver
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Clade: Commeliniden
Orde: Poales
Familie: Poaceae (Grassenfamilie)
Geslacht: Avena (Haver)
Soort
Avena sativa
L. (1753)
Witte haver
Witte haver
Zwarte haver
Zwarte haver
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Haver (Avena sativa) is een eenjarige plant uit de grassenfamilie (Poaceae). Troshaver is een oude variëteit met een compacte bloeiwijze. Haver is een graansoort, die reeds sinds 7000 v.Chr. geteeld wordt. Haver komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa en Zuidwest-Azië en is ontstaan uit de wilde haver (Avena fatua). Tot in de Late Middeleeuwen was haver in Nederland op de zandgronden een belangrijk gewas. Haver werd toen geteeld voor zowel menselijke consumptie (haverkoeken, haverbrij en haversoep) als voor veevoer. Ook was haver het belangrijkste graan voor de bierbrouwerij. Pas later is de haver in de bierbrouwerij verdrongen door brouwgerst.

In Nederland wordt ongeveer 1700 hectare (2010) haver per jaar verbouwd met een opbrengst van 4700 kg per ha. Vroeger werd er naast de witte ook gele en zwarte haver geteeld. Er zijn ook rassen met bloot liggende zaden, die vooral in Engeland geteeld worden. Bij naakte haver blijven bij de rijpe korrels de kafjes niet om de korrel zitten wat bij gewone haver wel het geval is. Haver wordt gebruikt als paardenvoer en voor de productie van havermout en havervlokken.

De plant wordt ongeveer 1,2 m hoog. Het 5 mm brede tongetje (ligula) is getand. De plant bloeit in juni en de bloeiwijze is een pluim. De aartjes bestaan uit twee bloempjes, die zichzelf bestuiven. De kroonkafjes zijn ongenaald of zoals bij naakte haver onvolledig genaald. De vruchten zijn rijp in augustus.

Inhoudsstoffen[bewerken]

Daarnaast bevat haver saponinen, kiezelzuur, kobalt, magnesium, ijzer, de vitaminen K, E, B1, B2, B6 en carotenen.

Haver, in tegenstelling tot andere granen zoals tarwe, rogge of gerst, bevat heel weinig prolamines, een groep eiwitten waaronder ook gluten valt. Gluten is de gebruikelijke naam van een eiwit dat bij regelmatige inname door baby's tot intolerantie kan zorgen op latere leeftijden. Glutenintolerantie staat beter bekend als coeliakie.[1] Vroeger dacht men dat commerciële haver geen gluten bevatte, maar het gebruik van haver wordt echter toch afgeraden aangezien er bijna geen zuivere haver kan worden gekocht. Meestal zitten in de haver ook korrels van gerst, rogge of gewone tarwe.[2] In de laatste jaren is er gegarandeerde glutenvrij haver in de handel, die dus geschikt is voor mensen met glutenintolerantie.

Haver bevat echter andere eiwitten uit de familie van de prolamines, namelijk avenine, die ook bij sommige coeliakie patiënten een reactie kunnen veroorzaken.

Teelt[bewerken]

Haver kan vanaf half februari tot de tweede week van april gezaaid worden met een rijafstand van 22-25 cm. De oogst op zandgrond valt vanaf 20 juli tot 20 augustus en op kleigrond vanaf begin augustus tot 25 augustus. De gemiddelde opbrengst in Nederland variëert tussen de 5.600 - 6.000 kg/ha[3]. De teelt in Nederland vindt voornamelijk plaats op zand- en dalgrond en bedraagt ongeveer 2.000 ha.

Ziekten[bewerken]

Haver kan aangetast worden door de schimmelziekten kroonroest (Puccinia coronate f. avenae), meeldauw (Erysiphe graminis f. avenae), stuifbrand (Ustilago avenae) en strepenziekte (Drechslera avenae). Rode bladeren worden door het gerstevergelingsvirus veroorzaakt. Verder kan haver aangetast worden door het havercysteaaltje (Heterodera avenae) als de vruchtwisseling samen met zomergerst niet ruim genoeg is.

Fotogalerij[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. glutenvrij.nl - Site van de Nederlandse Coeliakie Vereniging
  2. NVWA.nl - Infoblad over gluten PDF-document
  3. CBS

Externe link[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek