Museum Boijmans Van Beuningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Museum Boijmans Van Beuningen
Museum Boijmans Van Beuningen
Museum Boijmans Van Beuningen
Opgericht 1849
Locatie Museumpark 18-20, Rotterdam
Type Beeldende kunst
Personen
Directeur Sjarel Ex
Overig
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 513878
Architect Adrianus van der Steur
Aantal bezoekers 300.000 (2013)[1]
Website www.boijmans.nl
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Hoofdingang museum Boijmans Van Beuningen aan het Museumpark 18-20

Museum Boijmans Van Beuningen is een museum voor beeldende kunst, gelegen aan het Museumpark te Rotterdam. Het museum toont creaties op het gebied van beeldende kunst, toegepaste kunst en design. De collectie tekeningen is een van de belangrijkste ter wereld. Boijmans Van Beuningen biedt een overzicht van Nederlandse en Europese kunst, van de vroege middeleeuwen tot in de 21e eeuw. Te zien zijn onder andere de schilderijen 'De kleine toren van Babel' uit 1563 van Bruegel, 'De drie Maria's' van Jan van Eyck, en 'Titus' van Rembrandt, maar ook de 'Lippenbank' van Salvador Dalí. De instelling behoort tot de top van de Nederlandse kunstmusea.

Het museumgebouw, ontworpen in jarendertigarchitectuur, omvat naast tentoonstellingszalen een prentenkabinet en een bibliotheek. Verder zijn er een espressobar en een petit restaurant met uitzicht op de museumtuin. Op aanvraag worden rondleidingen gegeven.

Geschiedenis[bewerken]

Het ontstaan van de collectie[bewerken]

Het museum ontstond dankzij het legaat van de Rotterdamse verzamelaar Frans Jacob Otto Boijmans (1767-1847) aan de stad Rotterdam in 1841. De schilderijen en andere kunstvoorwerpen werden eerst ondergebracht in het historische Schielandshuis. In 1849 werd in Het Schielandshuis het Museum Boijmans geopend.

Bij een brand in 1864 ging een deel van de collectie verloren. De collectie werd echter door nieuwe aankopen en door schenkingen gestaag uitgebreid. In 1935 werd een nieuw gebouw betrokken, ontworpen door de stadsarchitect Ad van der Steur.

Vanaf de oprichting hebben particuliere verzamelaars een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van het museum. Aan twee van hen dankt het museum zijn naam. De Utrechtse jurist Frans Jacob Otto Boijmans vermaakte in 1847 zijn kunstcollectie aan de gemeente Rotterdam. Dat was het begin van het museum.

In 1958 verwierf [2] het museum de collectie van havenbaron D.G. van Beuningen. Dat was zo’n mijlpaal dat de naam van het museum werd veranderd in Museum Boijmans Van Beuningen.[3]

Er zijn nog veel meer particuliere verzamelaars aan wie het museum veel te danken heeft. Hun verschillend geaarde belangstelling legde de basis voor de verscheidenheid van de collectie. En dankzij hun gedrevenheid bezit het museum nu als enige in Nederland schilderijen van Van Eyck, Titiaan, Jheronimus Bosch, Pieter Bruegel de Oude en Dalí. In de tweede helft van de twintigste eeuw werden de eigen aankopen van het museum steeds talrijker, maar nog altijd profiteert het museum van de generositeit van verzamelaars. Zo verwierf het museum in 1981 dankzij het echtpaar Van Beuningen-de Vriese een omvangrijke verzameling pre-industriële gebruiksvoorwerpen. In 2004 werd een groot deel van de Koeningscollectie, die in de Tweede Wereldoorlog was verdwenen, aan het museum teruggegeven. In 2005 werd Stichting H+F Mecenaat opgericht; een exclusief samenwerkingsverband van Han Nefkens met Museum Boijmans Van Beuningen. Het H+F Mecenaat stelt zich ten doel op een internationaal niveau hedendaagse kunst en kunstenaars te stimuleren en onder de aandacht te brengen van een nieuw publiek. Met behulp van het H+F Mecenaat zijn verschillende aanwinsten mogelijk gemaakt, zoals de installatie "Laat je haar neer" van Pipilotti Rist en de installatie "Notion Motion" van de Deen Olafur Eliasson.

Op 20 april 2012 ontving het museum een particuliere schenking met een waarde van 30 miljoen euro. De Rotterdamse galeriehouder en kunstverzamelaar Hans Sonnenberg schonk 15 kunstwerken uit zijn privéverzameling met werken van onder meer Constant Nieuwenhuijs, David Hockney en Jean-Michel Basquiat.[4]

Het museumgebouw[bewerken]

Het collectiegebouw werd ontworpen door Ad van der Steur. Van der Steur en de toenmalige museumdirecteur Dirk Hannema hadden één ideaal: het nieuwe museumgebouw moest een plek zijn waar je naartoe ging om van kunst te genieten. Geen overvolle wanden en slecht licht zoals in het 17e-eeuwse Schielandshuis (waar het museum tot dan toe was gevestigd), maar een modern gebouw dat geheel was toegerust voor zijn taak. Van der Steur liet zich inspireren door de leefomgeving van particuliere verzamelaars en koos vooral voor kleine intieme ruimtes. Veel van de kunstwerken in de collectie waren immers uit een dergelijke omgeving afkomstig. Zichtassen, variatie van de zalen in grootte en vorm, maar ook de afwisseling van tentoonstellingszalen met ruimtes waar de bezoeker even tot rust kon komen en kon genieten van het omliggende park, moesten ervoor zorgen dat de vermoeidheid niet zou toeslaan. Ondanks de toen in Rotterdam actieve architecten van het Nieuwe Bouwen werd gekozen voor een meer behoudende vorm van architectuur en voor de toepassing van traditionele materialen als baksteen, natuursteen en koper. Karakteristiek voor die architectuur én de toenmalige opvatting over een museum is de statige, door een toren geaccentueerde entree. ’s Avonds brandde boven in de toren een lantaarn. Niet alleen overdag, ook ’s avonds markeerde het museum zijn plaats in de stad.

Door variatie in vorm, formaat en sfeer heeft Van der Steur met zijn uit 1935 daterende collectiegebouw een omgeving willen scheppen waarin de kunst optimaal tot haar recht zou komen.

In 1971 vond een aanzienlijke uitbreiding plaats aan de linkerzijde van het gebouw. Er werd een expositieruimte gebouwd, die was ontworpen door architect Alexander Bodon. Deze was afkomstig van hetzelfde architectenbureau als de oorspronkelijke architect Van der Steur. De drie enorme, flexibele ruimtes kunnen steeds anders worden ingedeeld afhankelijk van de tentoonstelling. De zalen zijn wit en hebben een diffuus bovenlicht. Alles wat de aandacht van de kunst zou kunnen afleiden is uitgebannen, op het grote raam na dat uitzicht biedt op de tuin.

Omstreeks 1990 werd aan de achterzijde van het museum een paviljoen gebouwd, ontworpen door architect Hubert-Jan Henket, bestemd voor de collectie Van Beuningen-De Vriese (kunstnijverheid en industriële vormgeving).

In 2003 is het tentoonstellingsgebouw door het Vlaamse architectenbureau Robbrecht & Daem Architecten voorzien van een reeks nieuwe zalen, die als een krans om de grote zalen van Bodon heen zijn gesitueerd. In de zalen is gebruikgemaakt van helder en gematteerd glas, beton én hier en daar de oorspronkelijke muur van baksteen. Samen met de bibliotheek aan de straatzijde is dit de recentste uitbreiding van het museum.

Hoogtepunten uit de collectie[bewerken]

Oude schilder- en beeldhouwkunst[bewerken]

In de vaste collectie zijn beroemde meesterwerken van kunstenaars als Jheronimus Bosch, Albrecht Dürer, Pieter Bruegel de Oude en Rembrandt opgenomen.

Moderne kunst[bewerken]

De bezoeker kan het ontstaan van het impressionisme en modernisme volgen met schilderijen van Vincent van Gogh, Claude Monet, Kees van Dongen, Paul Cézanne, Piet Mondriaan. Ook omvat de collectie werken van de surrealistische kunstenaars Salvador Dalí, René Magritte en Man Ray.

Hedendaagse kunst[bewerken]

Met kunstenaars van de nieuwe generatie zoals Matthew Barney, Olafur Eliasson en Maurizio Cattelan speelt het museum in op de internationale kunstzinnige actualiteit.

Valse kunst[bewerken]

Bewijs tegen Han van Meegeren: een verzameling pigmenten

Een zwarte bladzijde in de geschiedenis van het museum was de aankoop van een valse Vermeer. Han van Meegeren verkocht in 1937 aan het museum, de "pas ontdekte" Emmausgangers van Vermeer. Maar het was geen echte Johannes Vermeer maar een echte Van Meegeren, geschilderd in de stijl van Vermeer zo bleek later. Van Meegeren had veel vooraanstaande kunstkenners, inclusief Boijmans Van Beuningen directeur Dirk Hannema, om de tuin geleid.

Kunstnijverheid en vormgeving[bewerken]

Het museum toont hoe gebruiksvoorwerpen zich gedurende acht eeuwen hebben ontwikkeld. Van middeleeuwse kannen en glas uit de Gouden Eeuw tot de meubels van Rietveld en hedendaags Dutch Design. De gebruiksvoorwerpen uit de collectie zijn te vinden in de ALMA database.

Prentenkabinet[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Prentenkabinet van Museum Boijmans Van Beuningen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In het prentenkabinet van Museum Boijmans Van Beuningen, gelegen in het gratis toegankelijke entreegebied van het museum, wordt een wereldberoemde collectie prenten en tekeningen bewaard. Regelmatig zijn er wisselende presentaties te zien van prenten en tekeningen uit de collectie. Daarnaast kan de bezoeker werken uit het depot digitaal opvragen en deze op een speciale toontafel bekijken. Een 25 meter lange glazen wand biedt zicht op het volledige depot. Het Prentenkabinet en -depot zijn ontworpen door Marieke van Diemen.

Tentoonstellingen en activiteiten[bewerken]

Museum Boijmans Van Beuningen toont wisselende tentoonstellingen. Grote tentoonstellingen de afgelopen jaren waren onder andere De grote ogen van Kees van Dongen (2010), Hella Jongerius (2010), The Art of Fashion (2009), De weg naar Van Eyck (2012-2013).

De Onderzeebootloods[bewerken]

Museum Boijmans Van Beuningen en het Havenbedrijf Rotterdam willen vijf jaar lang hedendaagse kunstenaars met een internationale reputatie uit nodigen een tentoonstelling of kunstproject te realiseren in De Onderzeebootloods in de haven van Rotterdam. Atelier Van Lieshout was in 2010 de eerste met 'Infernopolis'. De 5000m2 grote loods op het terrein van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij uit 1937 is in omvang vergelijkbaar met de Turbine Hall van Tate Modern in Londen.

Televisie[bewerken]

In 2010 produceerde Museum Boijmans Van Beuningen een eigen kunstprogramma op televisie. Boijmans TV werd uitgezonden op TV Rijnmond. De eerste dertien afleveringen werden in 2010 in totaal 1,5 miljoen keer bekeken. Elke aflevering is na uitzending ook te zien op het online videokanaal van Museum Boijmans Van Beuningen, arttube.boijmans.nl. De dertien afleveringen zijn gebundeld in een dvd-box.

Collectie Online[bewerken]

In de online collectie zijn 6300 kunstwerken en designobjecten uit de collectie van het museum te bekijken. Ruim 400 oude schilderijen en kunstwerken, 500 moderne, 2000 prenten en tekeningen, bijna 3000 designobjecten en 120 kunstwerken gemaakt door Rotterdammers. De objecten zijn in detail beschreven.

Prijs[bewerken]

Op 16 november 2010 won het museum de Museumprijs 2010. Hiermee werd een gratis smartphone versie van de audiotour gemaakt.[5]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Anoniem, Verdubbeling bezoekers Rijksmuseum, geraadpleegd op 20 april 2014
  2. voorgeschoten door de gemeente Rotterdam (volgens oud-conservator G.M.C. Jansen in de Volkskrant 11-6-2014)
  3. Deze naamsverandering trok de nog aarzelende weduwe van Van Beuningen over de streep (volgens oud-conservator G.M.C. Jansen in de Volkskrant 11-6-2014)
  4. Museum ontvangt omvangrijke schenking, AD.nl, 20 april 2012.
  5. tour.boijmans.nl