René Magritte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
René Magritte door Lothar Wolleh

René François Ghislain Magritte (Lessen, 21 november 1898 – Schaarbeek, 15 augustus 1967) was een surrealistisch Belgisch kunstschilder en een van de bekendste Belgische schilders in het algemeen.

Inhoud

[bewerken] Biografie

In 1912, toen Magritte 13 jaar oud was, haalde men zijn moeder dood uit de rivier de Samber, na een wanhoopsdaad. In zijn werk verwijst hij meermaals naar dit drama met het thema van een gesluierde vrouw van wie het aangezicht bedekt is.

Van 1916 tot 1921 kreeg hij een opleiding aan de Brusselse Academie, onder leiding van Gisbert Combaz, Emile Vandamme-Sylva en Constant Montald.

In 1922 trouwde hij met Georgette Berger. Hij had twee broers: Raymond en Paul.

[bewerken] Debuut

Zijn debuut resulteerde in kubistisch, futuristisch en abstract werk, onder invloed van zijn werkbaas Victor Servranckx in de behangpapierfabriek Peters-Lacroix. Na de kennismaking met het werk van Giorgio de Chirico, in 1925, begon zijn werk surrealistische elementen te assimileren. De Chirico beeldt voorwerpen zeer realistisch af maar in totaal verschillende causale en temporele contexten. Zo beklemtoont hij de raadselachtigheid van de objectenwereld. Ook de conventionele orde en de plaatsing van de dingen wordt op die wijze geïroniseerd.

Magritte maakte vooral schilderijen (olie op doek), maar ook gouaches, voorwerpen en collages.

Onder de leiding van Edouard Mesens werkte hij mee aan het tijdschrift "Oesophage" en kreeg hij in 1927 zijn eerste individuele expositie in de galerij "Le Centaure", in Brussel.

Tussen 1927 en 1930 verbleef hij in Parijs, waar zijn surrealistische visie bekroond werd met de vriendschap van Paul Eluard en van André Breton, die in 1924 al Het Surrealistisch Manifest had geschreven.

Wanneer in 1930 de "Centaure", waar Magritte onder contract werkte, gefailleerd werd, kon Edouard Mesens al zijn werken opkopen, een 200-tal.

[bewerken] Later werk

Tijdens een korte periode, tussen 1940 en 1946, verrijkte Magritte zijn palet enigszins met een impressionistische accentuering, maar hierna keerde hij terug naar zijn vroegere stijl, wel even agressiever, door de rumoerig geworden verhouding met zijn vorige surrealistische omgeving (Goemans, Scutenaire, Nougé, Lecomte, Souris, Mesens). Zijn zwarte humor leidde hem vaak tot een morbide figuratie, daarbij nog meer gesurrealiseerd door de soms onmogelijk onwaarschijnlijke benamingen die hij zijn werk toebedeelde.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte en verbleef hij in Carcassonne. In 1945, na zijn terugkomst in België werd hij lid van de Communistische Partij van België. In 1953 creëerde Magritte de wandschilderingen in het Casino te Knokke aan de Belgische kust, in opdracht van de familie Nellens. Deze zijn ondertussen beschermd door de Commissie voor Monumenten en Landschappen. Hij werd in 1960 bekroond voor al zijn werk met de Belgische Staatsprijs. Het was de eerste keer dat de Staatsprijs aan een schilder werd toegekend.

[bewerken] Schilderstijl

Het grootste deel van het oeuvre van Magritte behoort qua stijl tot het surrealisme, één van de belangrijke kunststromingen van de 20e eeuw, zie de Europese kunststromingen. In vele van zijn werken komen naakte vrouwen en natuurgetrouw geschilderde vissen voor. Dit is waarschijnlijk een verwijzing naar het feit dat Magritte zijn moeder naakt terug vond in de Samber nadat zij zelfmoord had gepleegd.

Het bekendste werk van Magritte is zonder enige twijfel La Trahison des Images (1928-29) of "Het verraad van de voorstelling" met de geschilderde tekst: Ceci n'est pas une pipe onder de zeer realistische afbeelding van een pijp. In dit werk schildert René Magritte een pijp met vlak daaronder de boodschap: "Dit hier is geen pijp". Hij bedoelt hier eigenlijk mee dat de pijp die hij tekent, geen echte pijp is maar de afbeelding van een pijp, meer nog ... gewoon een met olieverf beschilderd doek dat wij schilderij noemen. De verwijzing naar een herkenbare voorstelling (een pijp) pleegt verraad aan het idee, dat slechts in onze geest kan bestaan. Door ons telkens te bevragen en op het verkeerde been te zetten, dwong Magritte ons over kunst na te denken. De conceptuele kunstenaars trokken deze lijn zeer extreem door met een installatie, een performance of een happening en herleidden het kunstwerk tot een idee. Dit is ook een kritiek op de kunstenaars die vinden dat ze de werkelijkheid zo waarheidsgetrouw moeten weergeven, zoals de hyperrealisten later. René Magritte vond dat het de taak is van de kunstschilder om de realiteit in een ander kader te plaatsen. Zijn kunst roept altijd meer vragen op dan zij kan beantwoorden. Getuige hiervan is het schilderij van een zeemeermin, afgebeeld met een vissenkop en mensenbenen. Kenschetsend is ook het schilderij van een zeer natuurgetrouw afgebeelde vis die aan de staartzijde verandert in een brandende sigaar met kringelende rookpluim (schilderij "l'Exception" 1963). Magrittes werk getuigt ook van een uiterst grote beheersing van de techniek van het schilderen met olieverf op doek.

[bewerken] Ceci n'est pas une....

In de reclamewereld knipoogt men even naar Magritte als men de volgende tekst op een T-shirt plaatst: "Ceci n'est pas une pomme" met een realistische afbeelding van een appel daaronder.

"Misschien moeten we René Magritte vragen om de crisis te ontmijnen. Ceci n'est pas une formation", was het commentaar van Karel De Gucht, eind augustus 2007 op de Belgische surrealistische politieke situatie. De eind 2007 moeizaam ontstane regering Verhofstadt III bedenkt men met het gezegde "Ceci n'est pas un gouvernement".

Inmiddels wist de schilderstijl van René Magritte al tal van kunstenaars te beïnvloeden waaronder ook fotografen Duane Michals (USA, 1932) en Filip Naudts (B, 1968).

[bewerken] Ontsluiting van Magrittes werk

[bewerken] Beeldrecht van Magrittes werk

Eind 2008 raakte bekend dat de Belgische uitgeverij Ludion voor de komende vijf jaar wereldwijd exclusief de rechten heeft verworven om het beeldmateriaal van Magrittes werk te verspreiden. Charly Herscovici, de erfgenaam van Magritte, had de rechten de voorbije jaren verleend aan de Franse uitgeversgroep Flammarion. Onder het contract valt de wereldwijde verspreiding van postkaarten, agenda's, kalenders, posters, T-shirts en paraplu's waarop afbeeldingen van Magrittes werk voorkomen. Directeur Michel Draguet van het Magritte Museum geeft nog mee dat merchandising belangrijk is omdat voor de kunstenaar het idee primeert op de realisatie. Immers Magrittes reclamewerk in de jaren twintig hielp hem te overleven. De shop zal dan een logisch gevolg vinden in het geplande museum op het Koningsplein.

[bewerken] Graf Magritte

De Brusselse regering heeft de procedure opgestart om het graf van schilder René Magritte als beschermd monument te laten erkennen. Magritte ligt samen met zijn echtgenote Georgette Berger begraven op het gemeentelijke kerkhof van Schaarbeek, dat op het grondgebied van Evere ligt. De grafzerk van het echtpaar bestaat uit een eenvoudige granieten steen waarop de namen en geboorte- en overlijdensdata van de twee echtelieden staan. Sinds de dood van René Magritte wordt zijn graf zeer vaak bezocht door bewonderaars uit binnen- en buitenland.

[bewerken] Musea

Buiten de talloze privécollecties bevindt Magrittes werk zich onder andere in de musea:

[bewerken] Schilderijen

René Magritte maakte onder andere de schilderijen:

  • De Verdwaalde Jockey , 1926
  • La Trahison des Images, 1928-1929
  • De Geliefden, 1928
  • De dreigende moordenaar, 1927
  • De valse spiegel, 1928
  • Le Masque vide, 1928 [4]
  • Poging tot het onmogelijke (Le Perraux-sur Marne), 1928
  • De sleutel der dromen, 1930
  • Portret, 1935
  • La Durée poignardée, 1938
  • Gezicht van boven, 1947
  • The Eternally Obvious, 1948
  • Het rijk der lichten II, 1950
  • Het balkon van Manet, 1950
  • Seize septembre, 1956
  • De boom, 1959
  • Les Bijoux Indiscrets, 1963
  • Untitled Poster for Magritte Exhibition, 1966 [5]
  • De gedachte die ziet, 1965
  • L'Oeil, 1968
  • Les Amants (The lovers)
  • Perspective: Madame Récamier par David
  • The Eye
  • Rose and Pear; The Means of Existence
  • The Six Elements [6]
  • Le Chemin du Ciel
  • Le Therapeute, sculptuur
  • La clef de verre, 1959 [7]

[bewerken] Trivia

  • Magritte eindigde in 2005 op de 9de plaats in de Waalse versie van De Grootste Belg en op nr. 18 in de Vlaamse versie.
  • Zo buitengewoon Magrittes schilderijen zijn, zo alledaags was zijn leven. Hij hield zich ver van het romantische bohemienbestaan en woonde met zijn vrouw Georgette in een rustige buitenwijk van Brussel. Gekleed als de burgerman die we zo goed kennen van zijn schilderijen liet Magritte elke dag de hond uit. De grootste Belgische kunstenaar van de 20e eeuw had zelfs geen eigen atelier. Schilderen deed hij in de woonkamer of aan de keukentafel. Als het eten klaar was, vlogen zijn meesterwerken onverbiddelijk aan de kant.
  • Magritte stond afgebeeld op het Belgische bankbiljet van 500 frank.
  • Een Belgisch arrest van oktober 2007 dwong de beeldrechtenhouder van de werken van Magritte (met name Charly Herscovici) zich niet langer te verzetten tegen de parodiërende en volgens hem weinig smaakvolle schilderijen van de Deense kunstenaar Ole Ahlberg. In een schilderij verwerkt de kunstenaar de inspecteurs Jans(s)en uit Kuifje al zwevend in een compositie van de hemel die letterlijk geplukt is uit een schilderij van René Magritte. De rechter stoelde zijn uitspraak op de parodie-exceptie, in 1994 ingeschreven in de Belgische auteurswet. Een uitzondering op het auteursrecht laat een kunstenaar toe, het idioom van een collega gedeeltelijk over te nemen om het te parodiëren op voorwaarde dat men kritisch, humoristisch en respectvol tewerk gaat.
  • Verschillende muzikanten, zoals Paul McCartney en Jethro Tull, zijn geïnspireerd door het werk van Magritte. Bij John Cale en Paul Simon kwam deze invloed zeer duidelijk naar voor, zij bedachten de schilder met naar hem genoemde songs (respectievelijk Magritte en Rene And Georgette Magritte With Their Dog After The War).

[bewerken] Bibliografie

  • Tentoonstellingscatalogus Retrospectieve MAGRITTE, Paleis voor Schone Kunsten, Brussel, 1978, 206 blz.
  • Tentoonstellingscatalogus René Magritte en het Surrealisme in België, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel, 1982, 322 blz.
  • Tentoonstellingscatalogus Het bekoorlijke is mooi (Irène, Scut, Magritte and C°), Museum voor Moderne Kunst te Brussel, 1996, 558 blz.
  • Roisin, Jacques Ceci n'est pas une biographie de Magritte. Bruxelles: Alice Editions. Roisin, Jacques (1998). Ceci n'est pas une biographie de Magritte. Bruxelles: Alice Editions. 1998, ISBN 2-930182-05-9.

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Magritte"
Persoonlijke instellingen