1892

1892
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1880-1889 · 1890-1899 · 1900-1909
Jaren:	<< · < · 1891 · 1892 · 1893 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2645 MMDCXLV
Armeense jaartelling:		1341 ԹՎ ՌՅԽԱ
Chinese jaartelling:		4588 – 4589 戊卯 – 己辰
Christelijke jaartelling:		1892 MDCCCXCII
Ethiopische jaartelling:		1884 – 1885
Hebreeuwse jaartelling:		5652 – 5653
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1947 – 1948
- Shaka Samvat		1814 – 1815
- Kali Yuga		4993 – 4994
Iraanse jaartelling:		1270 – 1271
Islamitische jaartelling:		1310 – 1311
Maçonnieke jaartelling:		5891 – 5892
Dit jaar naar onderwerp
Film in 1892
Lijst van landen in 1892
Sport in 1892
Juliaanse kalender van 1892
Gregoriaanse kalender van 1892

Pierre de Coubertin

Het jaar 1892 is het 92e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - Ellis Island wordt de plek waar alle immigranten de Verenigde Staten van Amerika binnenkomen.
• 7 Abbas II Hilni volgt zijn overleden vader op als kedive van Egypte.
• 13 - Het Chinese stoomschip "Nanchow" van de rederij Chuah yu Pung, vergaat in de Chinese Zee waarbij 509 opvarenden om het leven komen.
• 14 - Daags voor zijn huwelijk met Mary van Teck bezwijkt de Britse prins Albert Victor aan longontsteking. Hij was tweede in lijn van troonopvolging na zijn vader.
• 28 - Oprichting Nederlands eerste hockeyclub: Amsterdamsche Hockey & Bandy Club.

februari

• 2 - William Painter patenteert de kroonkurk.
• 27 - Rudolf Diesel krijgt patent op de dieselmotor.

april

• 3 - In de Verenigde Staten wordt de eerste Sundae gemaakt.

mei

• 14 - Oprichting van Vitesse.
• 29 - De wielerklassieker Luik-Bastenaken-Luik wordt voor het eerst gehouden en wordt gewonnen door Léon Houa.
• In Groningen wordt begonnen met de aanleg van de spoorlijn tussen Sauwerd en Roodeschool.

juni

• 10 - De twaalfjarige Koningin Wilhelmina legt de eerste steen voor het nieuwe Universiteitsgebouw van Utrecht.

juli

• 7 - Janus Ooms wint als eerste niet-Britse roeier de Diamond Sculls in Henley, het officieuze wereldkampioenschap.
• 18 - De Liberalen winnen de algemene verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk, wat het einde betekent van de regering - Salisbury. Gladstone vormt zijn vierde regering, met steun van de Ierse nationalisten. Voor het eerst wordt een socialist in het Lagerhuis gekozen: Keir Hardy.

september

• 9 - Edward Emerson Barnard ontdekt Amalthea, een maan van Jupiter.

oktober

• 31 - Inwijding van de gerestaureerde slotkapel in Wittenberg.

november

• 17 - Franse troepen bezetten Abomey, de hoofdstad van het Westafrikaanse Koninkrijk Dahomey.
• 25 - De Franse baron Pierre de Coubertin lanceert het idee de Olympische Spelen in moderne vorm te doen herleven.

zonder datum

• Bestuurlijke hervormingen in Thailand (zie Changwat).
• In Noorwegen wordt het landsmål gelijkgesteld aan het riksmål.
• In Nederland wordt de links-liberale Radicale Bond gevormd.
• De ziekte van Bechterew wordt voor het eerst beschreven, door Vladimir Bechterew.
• De Internationale wordt officieel aangenomen als strijdlied van de communistische beweging.
• De Vereniging: De Afscheiding en de Doleantie gaan samen als de Gereformeerde Kerken in Nederland.
• De laatste Franstalige krant, Le Courrier de la Meuse van Nederland houdt op te bestaan.
• De Internationale Schaatsunie (ISU) wordt opgericht.
• Franse archeologen beginnen met het opgraven van Delphi.

Muziek

• Giuseppe Verdi schrijft de opera Falstaff
• Pjotr Iljitsj Tsjaikovski componeert de balletsuite De Notenkraker
• Sergej Rachmaninov componeert Morceaux de Fantaisie Opus 3
• Jules Massenet schrijft de opera Werther

Literatuur

• Arthur Conan Doyle publiceert The Adventures of Sherlock Holmes
• André Gide publiceert Les poésies d'André Walter
• Louis Couperus schrijft Eene illuzie

Beeldende Kunst

• Eerste Sezession-beweging, in München.
• Schilderijen van Edvard Munch veroorzaken een schandaal op een tentoonstelling in Berlijn.
• Auguste Rodin begint het werk aan Balzac.

• 

  O grave, where is thy Victory (1892) Jan Toorop

• 

  Manao tupapau (1892) Paul Gauguin

Bouwkunst

• 

  Watertoren Zwolle (1892) Jan Schotel

• 

  Basiliek, Raalte (1892) Alfred Tepe

• 

  Slot Neuschwanstein, Beieren (gereed 1892)

Geboren

januari

• 1 - Artur Rodziński, Pools dirigent (overleden 1958)
• 1 - Manuel Acuña Roxas, Filipijns president (overleden 1948)
• 3 - J.R.R. Tolkien, Engels schrijver (overleden 1973)
• 11 - Eugenio Garza Sada, Mexicaans zakenman (overleden 1973)
• 14 - Martin Niemöller, Duits militair, luthers theoloog en verzetsstrijder (overleden 1984)
• 16 - Josef Skupa, Tsjechisch poppenspeler (overleden 1957)
• 18 - Oliver Hardy, Amerikaans komiek (overleden 1957)
• 22 - Marcel Dassault, Frans industrieel en vliegtuigconstructeur (overleden 1986)
• 23 - Johannes Martin Bijvoet, Nederlands chemicus (overleden 1980)
• 28 - Ernst Lubitsch, Duits regisseur (overleden 1947)

februari

• 8 - Ralph Chubb, Brits dichter (overleden 1960)
• 8 - Elizabeth Ryan, Amerikaans tennisster (overleden 1979)
• 22 - Lee Eyerly, Amerikaans attractiebouwer en vliegenier (overleden 1963)
• 29 - Arsène Alancourt, Frans wielrenner (overleden 1965)

maart

• 10 - Arthur Honegger, Zwitsers componist (overleden 1955)
• 10 - Eva Turner, Brits sopraan (overleden 1990)
• 12 - Victor Jacquemin, Belgisch atleet (overleden ?)
• 24 - Gabriel Reyes, Filipijns aartsbisschop (overleden 1952)
• 27 - Ferde Grofé, Amerikaans componist en arrangeur (overleden 1972)
• 28 - Corneille Heymans, Belgisch wetenschapper en Nobelprijswinnaar (overleden 1968)
• 30 - Stefan Banach, Pools wiskundige (overleden 1945)
• 30 - Erhard Milch, Duits generaal-veldmaarschalk met een joodse vader (overleden 1972)

april

• 5 - Hermann Kemper, Duits uitvinder van de magneetzweeftrein (overleden 1977)
• 8 - Mary Pickford, Amerikaans filmactrice (overleden 1979)
• 11 - Gerardus Johannes Marinus van het Reve, Nederlands journalist en schrijver, vader van Gerard Reve (overleden 1975)
• 15 - Corrie ten Boom, Nederlands horlogemaakster, evangeliste en schrijfster (overleden 1983)

mei

• 7 - Josip Broz Tito, Joegoslavisch politiek leider (overleden 1980)
• 8 - Adriaan Pelt, Nederlands journalist en diplomaat (overleden 1981)
• 8 - Stanisław Sosabowski, Pools militair (overleden 1967)
• 9 - Nout van Dullemen, Nederlands jurist (overleden 1973)
• 9 - Danilo Lokar, Sloveens schrijver en arts (overleden 1989)
• 11 - Margaret Rutherford, Brits actrice (overleden 1972)
• 18 - Pops Foster, Amerikaans contrabassist (overleden 1969)
• 27 - Sara Heyblom, Nederlands actrice (overleden 1990)
• 30 - Fernando Amorsolo, Filipijns kunstschilder (overleden 1972)
• 31 - Gregor Strasser, Duits nationaal-socialistisch politicus (overleden 1934)

juni

• 1 - Amanoellah Khan, Afghaans koning (overleden 1960)
• 1 - Hironori Otsuka, Japans grondlegger van de karatestijl Wado-ryu (overleden 1982)
• 1 - Raffaele Paolucci, Italiaans militair (overleden 1958)
• 1 - Hendrik Sangster, Nederlands architect (overleden 1971)
• 3 - Francisco Santos, Filipijns wetenschapper (overleden 1983)
• 9 - Gregorius de Wit, benedictijner monnik (overleden 1978)
• 10 - Cornelius Berkhout, Nederlands pianist en pianopedagoog (overleden 1958)
• 10 - Henry Macintosh, Schots atleet (overleden 1918)
• 13 - Basil Rathbone, Brits acteur (overleden 1967)

juli

• 6 - Willy Coppens de Houthulst, Belgisch Eerste Wereldoorlog luchtaas (overleden 1986)
• 10 - Spessard Holland, Amerikaans politicus (overleden 1971)
• 13 - Jonni Myyrä, Fins atleet (overleden 1955)
• 15 - Walter Benjamin, Duits filosoof en socioloog (overleden 1940)
• 22 - Arthur Seyss-Inquart, Oostenrijks jurist en nazi-politicus (overleden 1946)
• 23 - Haile Selassie, keizer van Ethiopië (overleden 1975)
• 29 - Joseph Teixeira de Mattos, Nederlands tekenaar en kunstschilder (overleden 1971)

augustus

• 1 - Bert Sas, Nederlands militair attaché (overleden 1948)
• 2 - Jack Warner, Canadees filmproducent (overleden 1978)
• 15 - Louis-Victor de Broglie, Frans natuurkundige (overleden 1987)

september

• 1 - Dolf van der Voort van Zijp, Nederlands ruiter (overleden 1978)
• 4 - Darius Milhaud, Frans componist (overleden 1974)
• 6 - Edward Victor Appleton, Brits natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1965)
• 9 - Sophie Stein, Nederlands cabaretière en actrice (overleden 1973)
• 10 - Arthur Holly Compton, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1962)
• 11 - Lucien Buysse, Belgisch wielrenner (overleden 1980)
• 13 - Victoria Louise van Pruisen, enige dochter van de Duitse keizer Wilhelm II (overleden 1980)
• 17 - Hendrik Andriessen, Nederlands componist (overleden 1981)
• 27 - Titus Buitenhuis, Nederlands NSB-burgemeester (overleden 1964)
• 28 - Edmond Thieffry, Belgisch luchtvaartpionier en 1e WO aas (overleden 1929)

oktober

Ivo Andrić, overleden in 1975

• 5 - Henri Van Straten, Belgisch kunstenaar (verdwenen 1944)
• 9 - Ivo Andrić, Kroatisch dichter (overleden 1975)
• 9 - Marina Tsvetajeva, Russisch dichter (overleden 1941)
• 23 - Arie Adriaan van Rhijn, Nederlands politicus (overleden 1986)
• 28 - Eduard Jan Dijksterhuis, Nederlands wetenschapshistoricus (overleden 1965)
• 28 - Pierre Frieden, Luxemburgs politicus (overleden 1959)

november

8
7
6
5
4
3
2
1
	a	b	c	d	e	f	g	h

• 1 - Aleksandr Aljechin, Russisch schaker (overleden 1946)
• 2 - Paul Abraham, Hongaars componist (overleden 1960)
• 5 - John Burdon Sanderson Haldane, Engels-Indiaas geneticus en evolutiebioloog (overleden 1964)
• 17 - Pim van Boetzelaer van Oosterhout, Nederlands politicus (overleden 1986)
• 23 - Erté, Russisch-Frans ontwerper (overleden 1990)

december

• 4 - Francisco Franco, Spaans dictator (overleden 1975)
• 15 - Jean Paul Getty, Amerikaans oliemagnaat (overleden 1976)

Overleden

maart

• 27 - François Ferdinand Hommebon d'Elhoungne (76), Belgisch liberaal politicus en minister van Staat
• 31 - Pieter Frederik van Os (83), Nederlands kunstschilder

april

• 17 - Alexander Mackenzie (70) tweede minister-president van Canada
• 22 - Édouard Lalo (69), componist

mei

• 1 - Willem Albert Scholten (72), Nederlands ondernemer
• 29 - Bahá'u'lláh (74), stichter van de Bahai-religie

juli

• 7 - Ivan Tsjerski (47), Pools-Russisch geoloog en geograaf

september

• 24 - Jan Willem van Borselen (67), kunstschilder behorend tot de Haagse School

oktober

• 6 - Alfred Tennyson (83), Brits schrijver
• 7 - Thomas Woolner (66), Engels beeldhouwer en dichter

november

• 3 - Hervé (67), Frans operettecomponist, zanger, acteur en dirigent
• 25 - Samuel Senior Coronel, (65) Nederlands sociaal geneeskundige

december

• 6 - Werner von Siemens (75), Duits uitvinder en industrieel
• 18 - Richard Owen (88), Brits bioloog

exacte datum onbekend

• Constantin Guys (90), Nederlands illustrator

Mediabestanden

Zie de categorie 1892 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.