Maria I van Schotland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Maria I
1542-1587
Mary, Queen of Scots after Nicholas Hilliard.jpg
Koningin van Schotland
Periode 15421567
Voorganger Jacobus V
Opvolger Jacobus VI
1e opvolger voor de Engelse troon
Periode 1558-1587
Voorganger Elizabeth
Opvolger Jacobus I
Koningin-gemalin van Frankrijk
Periode 1559-1560
Voorganger Catharina de' Medici
Opvolger Elisabeth van Oostenrijk
Vader Jacobus V
Moeder Maria van Guise
Dynastie Huis Stuart
COA french queen Marie Stuart.svg
Wapen als koningin van Frankrijk

Maria I Stuart of Stewart (Engels: Mary) (paleis van Linlithgow, 7 of 8 december 1542Fotheringhay Castle, 8 februari 1587), ook bekend als Mary, Queen of Scots, was koningin van Schotland vanaf 14 december 1542 tot 24 juli 1567. Zij was de dochter van koning Jacobus V en Maria van Guise. Toen zij zes dagen oud was werd zij al koningin, als gevolg van de dood van haar vader. Maria Stuart is misschien de bekendste Schotse monarch, deels wegens haar tragische levensgeschiedenis en haar einde op het hakblok.

Maria I van Schotland wordt soms verward met Maria I van Engeland (Bloody Mary) (een nicht van haar vader) die ongeveer tegelijkertijd leefde (1516 – 1558) en van 1553 tot 1558 koningin van Engeland was.

Huwelijken[bewerken]

Frans II en Maria

Gedurende korte tijd was zij gehuwd met de dauphin Frans II van Frankrijk, en als zodanig gedurende zeventien maanden koningin van Frankrijk, tot aan de vroegtijdige dood van haar echtgenoot. Op haar 18e was zij al weduwe.

Op 29 juli 1565 trouwde Maria onverwacht met haar neef Henry Stuart Darnley, net als zij een afstammeling van koning Hendrik VII van Engeland. Hij kreeg de status van prins-gemaal en omdat de koningin van Engeland op haar 35e nog geen opvolger gekregen had was de kans aannemelijk dat de troon van Engeland in handen van Schotland zou vallen.
Mary kreeg echter al snel genoeg van de verwende jongen, die geen interesse en geen bekwaamheid had voor het vervullen van officiële taken. Haar secretaris David Rizzio kreeg alle officiële stukken te zien, in plaats van Henry. Dit viel niet goed bij Henry en de Schotse baronnen. De jaloerse Henry liet zich verleiden tot een overeenkomst met de Schotse Lords om Rizzio te vermoorden. Wegens zijn jaloezie wilde hij dat dit voor de ogen van de zwangere (James, 19 juni 1566) Maria gebeurde. Het complot slaagde, maar Maria vergaf het hem nooit en zwoer dat ze het hem betaald zou zetten. Uiteindelijk deed ze dit door samen met James Hepburn, beter bekend als de Earl of Bothwell, Henry naar Kirk o' Field te lokken en hem daar te laten vermoorden. Henry werd met huis en al opgeblazen.

Na de moord op Henry Stuart trouwde Maria met Bothwell. Dit huwelijk werd door de Lords en door de bevolking niet geaccepteerd omdat ze zowel Bothwell alsook Maria Stuart zelf beschouwden als de moordenaars van Henry Darnley. Hierdoor kwam Schotland op het punt van een burgeroorlog te staan met de koninklijke familie aan de ene kant en de edelen aan de andere kant.

Gevangenschap en executie[bewerken]

Executie van Maria Stuart

Vlak buiten Edinburgh gaf Maria zich over aan de edelen zodat Bothwell kon vluchten. In 1567 werd Maria bedreigd en later afgezet door Schotse edellieden en opgevolgd door haar toen één jaar oude zoon Jacobus VI. Na een mislukte poging om weer de macht te grijpen werd haar kleine leger verslagen bij Glasgow en vluchtte Maria naar Engeland, waar ze aanvankelijk met respect werd ontvangen. Als katholiek familielid van de protestantse koningin Elizabeth I van Engeland maakte ze echter aanspraak op de Engelse troon. Katholieken vestigden hun hoop op Maria als de in hun ogen rechtmatige erfgename van de troon en de Schotse koningin werd aldus een bedreiging voor Elizabeth. Maria werd bijna twintig jaar lang opgesloten in het afgelegen kasteel Fotheringhay.

In 1587 werd haar naam genoemd in de samenzwering van Babington (een plan om Elizabeth te vermoorden en te vervangen door Maria). Zij had op schrift ingestemd met het moordcomplot tegen Elizabeth I; zes edelen moesten de door katholieken als onwettig beschouwde Elizabeth vermoorden en Maria op de troon zetten, zodat het katholieke geloof in Engeland weer hersteld kon worden. Francis Walsingham ondermijnde het plan en gaf zo Elizabeth een reden om Maria van Schotland te executeren. Na een proces werd zij ter dood veroordeeld en onthoofd. Zij wilde leven en sterven met de kroon op het gezalfde hoofd en die wens werd vervuld.

Trivia[bewerken]

Multatuli gebruikt de onthoofding van Mary Stuart in de Max Havelaar om het verschil tussen een schilderij en de werkelijkheid te illustreren. Daarbij noemde de schrijver bij vergissing de Tower in plaats van Fotheringhay.

Reign is een Amerikaans Televisieprogramma van de zender The CW en gaat over het leven van Mary Stuart. De Australische Adelaide Kane speelt hierin de hoofdrol als Mary Steward.

Externe link[bewerken]

Uitbeelding van de onthoofding van Maria I
Engeland
Angelsaksen: Alfred de Grote · Eduard de Oudere · Æthelstan · Edmund I de Geweldige · Edred · Edwy · Edgar de Vreedzame · Eduard de Martelaar · Ethelred · Sven Gaffelbaard · Edmund II Ironside · Knoet de Grote · Harold I Hazenvoet · Hardeknoet · Eduard de Belijder · Harold II Godwinson · Edgar Ætheling
Huis Normandië: Willem I de Veroveraar · Willem II Rufus · Hendrik I Beauclerc · Stefanus · Mathilde
Huis Plantagenet: Hendrik II · Richard I Leeuwenhart · Jan zonder Land · Hendrik III · Eduard I Longshanks · Eduard II · Eduard III · Richard II · Hendrik IV Bolingbroke · Hendrik V · Hendrik VI · Eduard IV · Eduard V · Richard III
Huis Tudor: Hendrik VII · Hendrik VIII · Eduard VI · Jane Grey · Maria I · Elizabeth I
Huis Stuart: Jacobus I · Karel I
Lord Protector: Oliver Cromwell · Richard Cromwell
Huis Stuart: Karel II · Jacobus II · Willem III en Maria II · Anna
Schotland
Huis Alpin: Kenneth I · Donald I · Constantijn I · Aedh · Eochaid · Giric · Donald II · Constantijn II · Malcolm I · Indulf · Dubh · Culen · Kenneth II · Constantijn III · Kenneth III · Malcolm II
Huis Dunkeld: Duncan I
Huis Alpin: Macbeth · Lulach
Huis Dunkeld: Malcolm III · Donald III · Duncan II · Donald III · Edmund · Edgar · Alexander I · David I · Malcolm IV · Willem I · Alexander II · Alexander III · Margaretha · Jan
Huis Bruce: Robert I · David II
Huis Stuart: Robert II · Robert III · Jacobus I · Jacobus II · Jacobus III · Jacobus IV · Jacobus V · Maria I · Jacobus VI · Karel I · Karel II · Jacobus VII · Maria II
Huis Oranje-Nassau: Willem II
Huis Stuart: Anna
Groot-Brittannië
Huis Hannover: George I · George II · George III · George III
Verenigd Koninkrijk
Huis Hannover: George IV · Willem IV · Victoria
Huis Saksen-Coburg en Gotha: Eduard VII · George V
Huis Windsor: George V · Eduard VIII · George VI · Elizabeth II