Maria I van Schotland
| Maria I | ||
| 1542-1587 | ||
 |
||
| Koningin van Schotland | ||
| Periode | 1542–1567 | |
| Voorganger | Jacobus V | |
| Opvolger | Jacobus VI | |
| 1e opvolger voor de Engelse troon | ||
| Periode | 1558-1587 | |
| Voorganger | Elizabeth | |
| Opvolger | Jacobus I | |
| Koningin-gemalin van Frankrijk | ||
| Periode | 1559-1560 | |
| Voorganger | Catharina de' Medici | |
| Opvolger | Elisabeth van Oostenrijk | |
| Vader | Jacobus V | |
| Moeder | Marie de Guise | |
| Dynastie | Huis Stuart | |
Maria I Stuart of Stewart (Engels: Mary) (paleis van Linlithgow, 7 of 8 december 1542 – Fotheringhay Castle, 8 februari 1587), ook bekend als Mary, Queen of Scots, was koningin van Schotland vanaf 14 december 1542 tot 24 juli 1567. Zij was de dochter van koning Jacobus V en Marie de Guise. Toen zij zes dagen oud was werd zij al koningin, als gevolg van de dood van haar vader. Maria Stuart is misschien de bekendste Schotse monarch, deels vanwege haar tragische levensgeschiedenis als romantische koningin, die kroon en land opgaf om aan de zijde van haar geliefde Bothwell te leven of te sterven.
Maria I van Schotland wordt soms verward met Maria I van Engeland (Bloody Mary) (een nicht van haar vader) die ongeveer tegelijkertijd leefde (1516 – 1558) en van 1553 tot 1558 koningin van Engeland was.
Inhoud |
Huwelijken [bewerken]
Gedurende korte tijd was zij gehuwd met dauphin Frans II van Frankrijk, en als zodanig gedurende zeventien maanden koningin van Frankrijk, tot aan de vroegtijdige dood van haar echtgenoot. Op haar 18e was zij al weduwe.
Op 29 juli 1565 trouwde Maria onverwacht met haar neef Henry Stuart Darnley, net als zij een afstammeling van koning Hendrik VII van Engeland. Hij kreeg de status van prins-gemaal en omdat de koningin van Engeland op haar 35e nog geen opvolger gekregen had was de kans aannemelijk dat de troon van Engeland in handen van Schotland zou vallen.
Mary kreeg echter al snel genoeg van de verwende jongen, die geen interesse en geen bekwaamheid had voor het vervullen van officiële taken. Haar secretaris Rizzio kreeg alle officiële stukken te zien, in plaats van Henry. Dit viel niet goed bij Henry en de Schotse baronnen. De jaloerse Henry liet zich verleiden tot een "bond" (een Schotse overeenkomst) met de Schotse Lords om Rizzio te vermoorden. Vanwege zijn jaloezie wilde hij dat dit voor de ogen van de zwangere (James, 19 juni 1566) Maria gebeurde. Het complot slaagde, maar Maria vergaf het hem nooit en zwoer dat ze het hem betaald zou zetten. Uiteindelijk deed ze dit door samen met James Hepburn, beter bekend als de Earl of Bothwell, Henry naar Kirk o Field te lokken en hem daar te laten vermoorden. Henry werd met huis en al opgeblazen. Tot deze dag weet men niet hoe hij was vermoord, omdat hij met zulke ongepaste haast werd begraven dat het duidelijk was dat vooraanstaande personen aan deze moord hadden meegewerkt.
Na de moord op Henry Stuart trouwde Maria met Bothwell. Dit huwelijk werd door de Lords en door de bevolking niet geaccepteerd omdat ze zowel Bothwell alsook Maria Stuart zelf beschouwden als de moordenaars van Henry Darnley. Hierdoor kwam Schotland op het punt van een burgeroorlog te staan met de koninklijke familie aan de ene kant en de adellijken aan de andere kant.
Gevangenschap en executie [bewerken]
Vlak buiten Edinburgh gaf Maria zich over aan de adellijken zodat Bothwell kon vluchten. In 1567 werd Maria bedreigd en later afgezet door Schotse edellieden en opgevolgd door haar toen één jaar oude zoon Jacobus VI. Na een mislukte poging om weer de macht te grijpen werd haar kleine leger verslagen bij Glasgow en vluchtte Maria naar Engeland waar ze aanvankelijk met respect werd ontvangen. Als katholiek familielid van de protestantse koningin Elizabeth I van Engeland maakte ze echter aanspraak op de Engelse troon. Katholieken vestigden hun hoop op Maria als de in hun ogen rechtmatige erfgename van de troon en de Schotse koningin werd aldus een bedreiging voor Elizabeth. Maria werd bijna twintig jaar lang opgesloten in het afgelegen kasteel Fotheringhay.
In 1587 werd haar naam genoemd in de samenzwering van Babington (een plan om Elizabeth te vermoorden en te vervangen door Maria). Zij had op schrift ingestemd met het moordcomplot tegen Elizabeth I; zes edelen moesten de door katholieken als onwettig beschouwde Elizabeth vermoorden en Maria op de troon zetten, zodat het katholieke geloof in Engeland weer hersteld kon worden. Francis Walsingham ondermijnde het plan en gaf zo Elizabeth een reden om Maria van Schotland te executeren. Na een proces werd zij ter dood veroordeeld en onthoofd. Zij wilde leven en sterven met de kroon op het gezalfde hoofd en die wens werd vervuld. Haar onverantwoordelijke gedrag werd haar door haar Schots-nationalistische en katholieke aanhangers vergeven. In het huidige Schotland wordt zij herdacht als de romantische koningin die kroon en land opgaf voor liefde.
Trivia [bewerken]
Multatuli gebruikt de onthoofding van Mary Stuart in de Max Havelaar om het verschil tussen een schilderij en de werkelijkheid te illustreren. Daarbij noemde de schrijver bij vergissing de Tower in plaats van Fotheringhay.
Externe link [bewerken]
| Koningen van Schotland | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
 |
Zie de categorie Mary, Queen of Scots van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
