Rijnland-Palts

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rijnland-Palts
Rheinland-Pfalz
Deelstaat van Duitsland Vlag van Duitsland
Vlag van Rijnland-Palts Wappen von Rijnland-Palts
(Details)
Deutschland Lage von Rheinland-Pfalz.svg Berlijn Vrije Hanzestad Bremen Vrije Hanzestad Bremen Hamburg Nedersaksen Beieren Saarland Sleeswijk-Holstein Sleeswijk-Holstein Brandenburg Saksen Thüringen Saksen-Anhalt Mecklenburg-Voor-Pommeren Baden-Württemberg Hessen Noordrijn-Westfalen Rijnland-Palts
Over deze afbeelding
Locatie van Rijnland-Palts in Duitsland
Basisgegevens
Hoofdstad Mainz
Oppervlakte 19.853,44 km²
Bevolking (31-12-2012) 3.990.278
Bevolkingsdichtheid 201 inw./km²
Politiek
Minister-president Malu Dreyer (SPD)
Coalitie SPD/Grüne
Stemmen in de Bondsraad 4
Economie
Gemiddeld inkomen (2007) € 17.855
Werkloosheid (aug. 2011) 5,1%
Overig
ISO 3166-2 DE-RP
Website www.rlp.de
Landkreise
Districten van Rijnland-Palts
Districten van Rijnland-Palts
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Rijnland-Palts (Duits: Rheinland-Pfalz, Paltsisch: Rhoilond-Palz) is een van de zestien deelstaten van Duitsland en heeft een oppervlakte van 19.853,44 km² en 3.990.278[1] inwoners. De hoofdstad is Mainz.

Geografie[bewerken]

Rijnland-Palts ligt in het zuidwesten van Duitsland en grenst aan (vanuit het noorden, met de klok mee) Noordrijn-Westfalen, Hessen, Baden-Württemberg, Frankrijk, Saarland, Luxemburg en België.

Geschiedenis[bewerken]

Het land Rijnland-Palts[bewerken]

Rijnland-Palts is in 1946 door het bestuur van de Franse sector gevormd uit de voorheen Beierse Palts, het zuidelijke deel van de Pruisische Rijnprovincie (Regierungsbezirke Koblenz en Trier), de voorheen tot Hessen-Darmstadt behorende provincie/bestuursregio Rijn-Hessen-Palts, delen van de Pruisische provincie Hessen-Nassau en het voorheen Oldenburgse gebied rond Birkenfeld.

Als gevolg van de besluiten van de conferentie van Potsdam droeg de Amerikaanse regering de bezettingsmacht in het huidige Rijnland-Palts op 15 juli 1945 over aan Frankrijk. Het bestuur van de Franse bezettingsmacht organiseerde het gebied eerst in twee bestuurlijke gebieden: Rheinland-Hessen-Nassau (voor de tot dan toe Pruisische Regierungsbezirke Koblenz, Trier und Montabaur) en Hessen-Pfalz (voor de tot dan toe Beierse Pfalz en het tot Hessen-Darmstadt behorende Rheinhessen). Het land Rijnland-Palts werd op 30 augustus 1946 door een verordening (nr. 57) van Generaal Pierre Koening, hoofd van de Franse militaire regering opgericht. Hierdoor werden de economisch en historisch samenhorende gebieden Koblenz-Bonn en Rijn-Main opgesplitst. De opname van het eveneens door Frankrijk bezette Saarland werd door de Franse regering geweigerd. Op 22 november 1946 vond de constituerende zitting van de "Beratender Landesversammlung" plaats in het theater van Koblenz met het doel een grondwet voor de nieuwe deelstaat te ontwerpen. Kort daarop, op 4 december 1946, werd een voorlopige landsregering onder leiding van de CDU-er Dr. Wilhelm Boden gevormd. Op 18 mei 1947 werd de landelijke grondwet via een volksstemming aangenomen. Tegelijkertijd werden verkiezingen gehouden, en de landdag van Rijnland-Palts kwam voor zijn zitting op 4 juni 1947 samen in de grote zaal van het stadhuis van Koblenz. Koblenz werd als hoofdstad van het land gekozen en bleef dit tot 1950. Vanaf dan werd Mainz de hoofdstad. Dr. Wilhelm Boden werd als eerste minister-president van het nieuwe land verkozen. Hij bleef echter minder dan een maand in zijn ambt en werd opgevolgd door Peter Altmeier.

In het nieuwe, kunstmatig samengevoegde land was er in de eerste jaren weinig 'nationaal' gevoel, en er ontstonden stromingen om de oude grenzen van de Pruisische en Beierse gebieden te herstellen. In 1956 werd op basis van artikel 29 van de Duitse grondwet in de voormalige Regierungsbezirken Koblenz, Trier, Montabaur, Rheinhessen en in de Palts referenda georganiseerd, waarbij de bevolking de wens kon uiten om de betroffen gebieden bij Noordrijn-Westfalen, Beieren en Baden-Württemberg aan te sluiten. Alle referenda, met uitzondering van het referendum in de Palts verkregen de noodzakelijke meerderheid, maar de uitvoering van de gebiedswijzigingen liet bijna 20 jaar op zich wachten. Bij de volksstemming, die op 19 januari 1975 doorgevoerd werd, en die de finale bevestiging van de wijzigingen zou moeten zijn, werd noch het noodzakelijke quorum, noch de meerderheid van de uitgebrachte stemmen gehaald. Hierdoor heeft het land nog steeds de grenzen van 1946.

Vroegere geschiedenis[bewerken]

De Rijnvallei werd al vroeg door de Romeinen bezet. Hiervan getuigen verschillende archeologische vondsten. In de Middeleeuwen had het aartsbisdom Mainz grote invloed op politiek en cultuur. Vele koningen werden in Mainz gekroond. Sinds de 18e eeuw werd de streek regelmatig door Franse troepen bezet. In 1797 werd de Palts bij de Franse Republiek ingelijfd. In 1816 werd de streek tijdens het Congres van Wenen aan het koninkrijk Beieren toegewezen.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Rijnland-Palts is onderverdeeld in 24 Landkreise en twaalf Kreisfreie Städte.

Tot 31 december 1999 was er nog een tussenliggende bestuurslaag. Het land was verdeeld in de drie Regierungsbezirke (bestuurlijke regio's) Koblenz, Trier en Rijn-Hessen-Palts. Sinds 1 januari 2000 is dit bestuursniveau opgeheven en sindsdien bestaat de onderverdeling slechts uit de districten en stadsdistricten.

Landkreise[bewerken]

  1. Ahrweiler
  2. Altenkirchen
  3. Alzey-Worms
  4. Bad Dürkheim
  5. Bad Kreuznach
  6. Bernkastel-Wittlich
  7. Birkenfeld
  8. Cochem-Zell
  1. Donnersbergkreis
  2. Eifelkreis Bitburg-Prüm
  3. Germersheim
  4. Kaiserslautern
  5. Kusel
  6. Mainz-Bingen
  7. Mayen-Koblenz
  8. Neuwied
  1. Rhein-Hunsrück
  2. Rhein-Lahn-Kreis
  3. Rhein-Pfalz-Kreis
  4. Südliche Weinstraße
  5. Südwestpfalz
  6. Trier-Saarburg
  7. Vulkaneifel
  8. Westerwaldkreis

Kreisfreie steden[bewerken]

Staatskanzlei Mainz
  1. Frankenthal
  2. Kaiserslautern
  3. Koblenz
  4. Landau in der Pfalz
  5. Ludwigshafen am Rhein
  6. Mainz
  7. Neustadt an der Weinstraße
  8. Pirmasens
  9. Speyer
  10. Trier
  11. Worms
  12. Zweibrücken

Economie[bewerken]

Het grootste bedrijf in Rijnland-Palts is BASF in Ludwigshafen am Rhein.

Deze deelstaat is ook de grootste wijnleverancier van het land. Van Duitslands 13 kwaliteitswijngebieden liggen er 6 in Rijnland-Palts. Dat zijn de wijnstreken Ahr, Mittelrhein, Mosel, Nahe, Rheinhessen en Palts.

Bevolking[bewerken]

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

De bevolkingsontwikkeling in Rijnland-Palts sinds 1815:[2]

Jaar Inwoners
1815 1.202.412
1835 1.614.684
1871 1.832.388
1905 2.434.505
1939 2.959.994
1950 3.004.784
1961 3.417.116
1965 3.581.993
Jaar Inwoners
1970 3.645.437
1975 3.665.777
1980 3.642.482
1985 3.615.049
1990 3.763.510
1995 3.977.919
2000 4.034.557
2005 4.058.843
Jaar Inwoners
2008 4.028.351
2009 4.012.675
2010 4.003.745
2011 3.999.117

Het inwonersaantal steeg in de vijftig jaar tussen 1950 en 2000, van circa 3 miljoen mensen, tot boven de 4 miljoen inwoners. Tot het begin van de 70er jaren was er een continue groei van de bevolking tot bijna 3,7 miljoen inwoners. Na de invoering van de pil volgde een periode van lichte teruggang, totdat sinds 1987, en met name sinds het begin van de 90er jaren door de val van de Berlijnse Muur en de uitbreiding van de Europese Unie en de daarmee samenhangende binnenstromende bevolkingsstromen, de bevolking tot het huidige niveau steeg. In 1996 had Rijnland-palts hierdoor voor het eerst meer dan 4 miljoen inwoners.

In 2004 werd het voorlopige hoogtepunt bereikt van 4.061.105 inwoners. De voorspelling is dat de komende jaren en eigenlijk de komende tientallen jaren, de inwonersaantallen weer zullen gaan afnemen. Al in 2005 had het Duitse "Statistische Landesamt" het over een trendbreuk. Bij de peiling van 31 maart 2011 was de bevolking weer tot minder dan 4 miljoen mensen afgenomen.[3] In de meest extreme voorspelling daalt de bevolking tot het jaar 2050 met ongeveer 25%, waarmee weer het niveau van 1950 wordt bereikt. Zelfs bij een minder extreme daling zal de bevolking nog met 314.000 inwoners afnemen.

Deze afname van de bevolking is niet in alle gebieden even sterk. Er speelt namelijk ook een trek van de bevolking van het platteland naar de grote steden. Hierdoor worden de gebieden vlakbij de grotere steden het minst getroffen door de bevolkingsafname. Dit zijn de gemeenten die grenzen aan de steden Mainz, Ludwigshafen, Koblenz, Kaiserslautern en Trier. De meeste bevolking trekt weg uit de "Südwestpfalz", met name uit de gebieden rond de steden Zweibrücken en Pirmasens.

Bevolkingsvoorspelling[bewerken]

In de bevolkingsprognose van de Bertelsmann Stiftung van 2011, wordt voor Rijnland-Palts een kleine bevolkingsafname voorspeld, net als overigens voor de rest van Duitsland en eigenlijk voor de rest van (Noord) westelijk Europa.

Prognose 2011
Datum Inwoners
31. December 2009 4.009.210
31. December 2015 3.969.410
31. December 2020 3.928.360
31. December 2025 3.882.700
31. December 2030 3.828.740

Bron: Bertelsmann Stiftung

Politiek[bewerken]

Landdag[bewerken]

Verkiezingssysteem[bewerken]

De landdag (deelstaatparlement) wordt om de vijf jaar in rechtstreekse, evenredige verkiezingen verkozen, en bestaat principieel uit 101 zetels.

Het verkiezingssysteem is een mengeling van een personen- en een partijverkiezing. Elke kiezer heeft twee stemmen. De 'eerste' stem dient om die persoon rechtstreeks te kiezen die het kiesdistrict waartoe de kiezer behoort zal vertegenwoordigen. Zo worden er 51 afgevaardigden met gewone meerderheid verkozen (wie de meeste stemmen krijgt in het district is verkozen). Met de tweede stem wordt bepaald hoe de zetelverdeling over de partijen van de 101 parlementszetels plaats vindt. Partijen of kiesverenigingen die minder dan 5% van de stemmen behalen (kiesdrempel) worden bij de verdeling uitgesloten. De kandidaten worden afgevaardigd in de landdag in de volgorde in dewelke ze op de partijlijst voorkomen, maar de rechtstreeks verkozenen hebben voorrang. Indien een partij meer rechtstreeks verkozenen zou hebben dan het aantal parlementsleden waarop ze recht zou hebben volgens het aantal uitgebrachte tweede stemmen ontstaan er zogenoemde "overhangmandaten" (Überhangmadate). In dat geval telt het landsparlement meer dan 101 vertegenwoordigers.

Verkiezingen 2011[bewerken]

De laatste verkiezingen voor de Landdag vonden plaats op 27 maart 2011. Grote winnaar van deze verkiezingen was Bündnis 90/Die Grünen die ruim 15% van de stemmen behaalde en daarmee terugkeerde in de Landdag. Grote verliezer was de SPD van minister-president Kurt Beck die 10% verloor, maar wel nipt de grootste partij bleef. De FDP miste de kiesdrempel en verdween uit de Landdag. SPD en Grünen vormden samen een coalitie, waarbij Kurt Beck kon aanblijven als minister-president en voor de vijfde maal een kabinet vormde. Op 28 september 2012 maakte Beck zijn aftreden bekend. Op 16 januari 2013 trad hij om gezondheidsredenen af. Hij was de langstzittende premier van een deelstaat in Duitsland. Hij werd opgevolgd door Malu Dreyer, die met 60 stemmen gekozen werd tot de eerste vrouwelijke minister-president in Rijnland-Palts.

Verkiezingen 2006[bewerken]

Bij de landdagverkiezingen van 26 maart 2006 behaalde de SPD 45,6% van de uitgebrachte stemmen (+0,9% in vergelijking met 2001), de CDU 32,8% (-2,5%), de FDP 8,0% (+0,2%) en de Groenen 4.6% (-0,6%). De voor het eerst aangetreden WASG behaalde 2,5%, en alle andere partijen samen 6.5%. Slechts 58,2% van de kiezers bracht zijn stem uit, de laagste participatiegraad ooit in Rijnland-Palts.

Als gevolg van de kiesdrempel van 5% zijn enkel SPD, CDU en FDP in de landdag vertegenwoordigd, respectievelijk met 53, 38 en 10 zetels. De SPD heeft dus een absolute meerderheid van de zetels, en is minister-president Kurt Beck niet op een coalitiepartner aangewezen.

De constituerende zitting van de landdag vond plaats op 18 mei 2006. Jaochim Mertes, tot dan voorzitter van de SPD-fractie werd eenstemmig tot landdagspresident verkozen. Als eerste plaatsvervanger (vicepresident) werd voormalig minister voor economie Hans-Arthur Brauckhage van de FDP verkozen. Verder werden ook nog Hannelore Klamm (SPD) en Heinz-Hermann Schnabel (CDU) als vicevoorzitters verkozen.

Aansluitend werd Kurt Beck als minister-president herverkozen. Bij de stemming kreeg Beck 54 stemmen, één meer dan de eigen meerderheid. 37 parlementsleden stemden tegen. De 10-koppige FDP-fractie had vooraf aangekondigd zich te zullen onthouden.

Overzicht verkiezingsuitslagen 1947-2011[bewerken]

Overzicht verkiezingsuitslagen 1947-2006
Jaar CDU SPD FDP Groen Andere
1947 47.2 34.2 9.8 8.7
1951 39.2 34.0 16.7 10.1
1955 46.8 31.7 12.7 8.8
1959 48.4 34.9 9.7 7.0
1963 44.4 40.7 10.1 4.8
1967 46.7 36.8 8.3 8.2
1971 50.0 40.5 5.9 3.5
1975 53.9 38.5 5.6 2.0
1979 50.1 42.3 6.4 1.2
1983 51.9 39.6 3.5 4.5 0.5
1987 45.1 38.8 7.3 5.9 2.9
1991 38.7 44.8 6.9 6.5 3.1
1996 38.7 39.8 8.9 6.9 5.7
2001 35.3 44.7 7.8 5.2 7.0
2006 32.8 45.6 8.0 4.6 9.0
2011 35.2 35.7 4.2 15.4 9.4

Ministers-presidenten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van ministers-presidenten van Rijnland-Palts

Evenementen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties