Simeon ten Holt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Simeon ten Holt
Simeon ten Holt.jpg
Algemene informatie
Volledige naam Simeon ten Holt
Geboren 24 januari 1923
Overleden 25 november 2012
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1949 - 1999
Genre(s) klassieke muziek
Beroep(en) componist
Instrument(en) piano
Officiële website
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Simeon ten Holt (Bergen (Noord-Holland), 24 januari 1923Alkmaar, 25 november 2012) was een Nederlandse componist. Hij was een zoon van de schilder Henri F. ten Holt en was getrouwd met Colette Noël.

Levensloop[bewerken]

Na zijn studie bij de Bergense componist Jacob van Domselaer vertrok Ten Holt in 1949 naar Parijs, waar hij aan de École Normale de Musique de Paris lessen volgde van Arthur Honegger en Darius Milhaud. In 1954 keerde hij terug naar Bergen.

Naast zijn werk als componist, publiceerde hij vanaf 1961 artikelen in het literair tijdschrift Raster, trad hij op als pianist, was hij actief in het Bergense kunstleven en experimenteerde hij met elektronische muziek en muziektheater. Van 1970 tot 1987 gaf Ten Holt les in hedendaagse muziek aan de Academie voor beeldende kunsten in Arnhem (later als ArtEZ Academie voor beeldende kunsten Arnhem opgegaan in de huidige ArtEZ hogeschool voor de kunsten).

Uitvoeringen van Ten Holts muziek waren niet zelden totaalevenementen, waarbij zowel de pianisten als het publiek elkaar aflosten, vanwege de mogelijkheid om een stuk uren te laten duren. Een uitvoering van Lemniscaat in Bergen bijvoorbeeld nam bijna een etmaal in beslag. Hierover zegt Ten Holt in zijn memoires: Ook de veronderstelling van hoe-langer-hoe-beter is een vergissing als de spanning tussen twee tijdpunten ontbreekt en er niet meer klinkt dan zinloze herhaling van hetzelfde.[1].

Muzikale ontwikkeling[bewerken]

In de loop van de jaren vijftig componeerde hij Bagatellen en een aantal stukken waarin de door hemzelf ontwikkelde diagonaalgedachte tot uiting kwam: Diagonaalmuziek (1956-1958), Diagonaalsuite (1957) en Diagonaalsonate (1959). Zijn gedachte was om simultaan gebruiken te maken van complementaire toonsoorten in tritonusverhouding. Op die manier kon hij vrijer omgaan met de tegenstelling tussen tonaliteit en atonaliteit.

Vanaf 1961 raakte de componist onder de invloed van het serialisme. Cyclus aan de waanzin (1961) was daarvan de eerste uiting. Kenmerkend voor zijn werkmethode was de theoretische benadering van een compositie. Een werk ontstond uit formalistische overwegingen en vervolgens op papier.[2]

In de jaren zeventig zwoer Ten Holt zijn seriële werkmethode af: hij ging componeren op het klavier van de piano in plaats van op papier. Hij werkte vervolgens jarenlang (1975-1979) aan Canto Ostinato dat veel succes opleverde. Volgens dezelfde op herhaling en tonaliteit gebaseerde gedachte ontstonden in de loop der jaren meer lange pianostukken: Lemniscaat (1983), Horizon (1985), Incantatie IV (1990) en Méandres (1999). Ten Holt noemde de stukken afspiegelingen van zijn eigen innerlijk, in tegenstelling tot de formele werken die hij vóór Canto Ostinato schreef.

Werken[bewerken]

Piano[bewerken]

  • Kompositie I, II, III, IV (1942-1945)
  • Sonate (1953)
  • 20 Bagatellen (1954)
  • Allegro ex machina (1955)
  • Diagonaalsuite (1957)
  • Muziek voor Pieter, 7 kleine stukken voor piano (1958)
  • Diagonaalsonate (1959)
  • Soloduiveldans I (1959)
  • Epigrammen (1959)
  • 5 Etudes (1961)
  • Cyclus aan de Waanzin (1961-1962)
  • Sekwensen, voor 1 of 2 piano's (1965)
  • Interpolations (1969)
  • 5 Pieces (1970-1972)
  • Canto Ostinato, voor toetsinstrumenten (1976-1979)
  • Natalon in E (1980)
  • Lemniscaat, voor toetsinstrumenten (1982-1983)
  • Horizon, voor toetsinstrumenten (1983-1985)
  • Soloduiveldans II (1986)
  • Incantatie IV, voor toets- en andere instrumenten (1987-1990)
  • Soloduiveldans III (1990)
  • Schaduw noch Prooi, voor 2 piano's (1993-1995)
  • Eadem sed Aliter (hetzelfde maar anders) (1995)
  • Méandres, voor 4 piano's (1997)
  • Soloduiveldans IV (1998)

Kamermuziek[bewerken]

  • Suite, voor strijkkwartet (2 violen, altviool, cello) (1954 -1955)
  • Diagonaalmuziek, voor strijkers (1958)
  • Quartetto: per archi, (2 violen, altviool, cello) (1965)
  • Differenties, voor gemengd ensemble, (3 clarinetti, piano, fibrafono, 2-11 spelers) (1969)
  • Scenario-X, voor koperkwintet (2 trompetten, horn, trombone, tuba) (1970)
  • Palimpsest, voor strijkseptet (4 violen, altviool, cello en contrabas) (1990-1992, 1993 gereviseerd)
  • Capriccio, voor solo viool (1999)

Electronische muziek[bewerken]

  • Inferno I & II (1970-1971)
  • Module IV (1970-1972)
  • I am Sylvia but somebody else (1973)

Vocaal[bewerken]

  • ..A/ .TA-LON, voor mezzo-sopraan en 36 spelende en pratende instrumentalisten (Voor sopraan, piccolo, fluit, altfluit, 2 hobo's, althobo, es-klarinet, 2 klarinetten, 2 basklarinetten, fagot, 3 trompetten, trombone, 2 hoorns, harp, gitaar, mandoline, piano, marimba, vibrafoon, 3 violen, 3 altviolen, 3 cello's en 3 contrabassen. - Klanktekst) (1967-1968)
  • Koorprojekt 75, basismateriaal voor 3 koorgroepen, 4 spreekstemmen, elektronica (1975)
  • Bi-Ba-Bo voor vocaal kwartet (1980)

Overig[bewerken]

  • Tripticon, voor slagwerk (1965)
  • Kockyn : een kermiskroniek, filmmuziek voor piano, gitaar en metallofoon (1966)
  • Une musique blanche voor orkest (1980-1982)

Literatuur[bewerken]

  • F. Sytsema e.a.: Constructivistisch drieluik. Kunst, muziek, mode: Bob Bonies, Simeon ten Holt, Frans Molenaar. Centraal Museum, Utrecht, 1989.
  • Simeon ten Holt. Brochure Donemus, Amsterdam, 1995. ISBN 9074560199
  • Arjen Mulder (red.): Het woud en de citadel: Simeon ten Holt. Memoires van een componist. Balans, Amsterdam, 2009. ISBN 9050189725
  • Wilma de Rek: Canto Ostinato. Simeon ten Holt over zijn meesterwerk. Balans, Amsterdam, 2013. ISBN 9460036015

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Holt, S. ten: Het woud en de citadel. Amsterdam: Uitgeverij Balans, 2009, p. 203. ISBN 9789050189729
  2. K. Wieringa (15-11-2014). Lezing voorafgaand aan een uitvoering van Canto Ostinato. Amersfoort: Theater de Lieve Vrouw.