Likoed

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Likoed
Likud Logo.svg
Functiehouders
Partijleider Benjamin Netanyahu
Mandaten
Zetels 27 (2009)
Algemene gegevens
Opgericht 1973
Actief in Israël
Richting Centrumrechts
Ideologie Zionisme, conservatisme
Website www.likudnik.co.il
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Israël
Politiek in Israël

Emblem of Israel.svg
Politiek in Israël


Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Israël

(De) Likoed (Hebreeuws: הליכוד ,uitspraak: 'lie-koed', Nederlands: Eenheid) is een Israëlische politieke partij van conservatief-liberale signatuur. Ook is ze seculier zionistisch maar er is een zekere religieus-zionistische invloed te bespeuren.

Geschiedenis en standpunten[bewerken]

Likoed baseert zich op het revisionistisch zionisme van Ze'ev Jabotinsky en ontstond in 1973 als unie tussen de Herut (חירות - Vrijheid) van Menachem Begin en diverse liberale partijen. Begin geldt als de oprichter van Likoed maar ook Ariel Sharon droeg in belangrijke mate aan de oprichting bij. In 1988 werd de unie omgevormd tot een eenheidspartij.

Tot 1977 zat ze in de oppositie, met uitzondering van de deelname door haar voorlopers aan een kortstondige eenheidsregering tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967. Daarna was ze bijna onafgebroken aan de macht en leverde ze de volgende premiers:

Ook andere belangrijke politici, zoals Silvan Shalom, Limor Livnat en oud-president Moshe Katsav zijn lid van Likoed.

Nadat Sharon eind 2005 Kadima oprichtte, zijn veel politici uit Likoed naar deze partij overgestapt, zoals premier Ehud Olmert, minister van buitenlandse zaken Tzipi Livni en minister van justitie Meir Sheetrit.

Palestijnse kwestie en Golanhoogten[bewerken]

Likoed was lange tijd tegen de vorming van een zelfstandige Palestijnse staat maar staat daar tegenwoordig minder negatief tegenover. Likoed streeft in de plaats daarvan een sterkere Palestijnse economie na. Wel stelt zij zich 'hard' jegens de Palestijnen op, in die zin dat zij tegen het eenzijdig overdragen van land aan hen is.

Voorts wil Likoed de Golanhoogten behouden, is zij tegen een deling van Jeruzalem en voor uitbreiding van Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever.[1]

Partijsplitsing[bewerken]

Ariel Sharon vond dat hij te weinig steun ontving binnen de eigen partij voor zijn ontruimingsplannen van de Israëlische nederzetting in de Gazastrook. Vooral de rechtervleugel van de partij onder leiding van Benjamin Netanyahu roerde zich flink. De rechtervleugel lokte een referendum uit binnen de partij over Sharons ontruimingsplannen. Dit referendum binnen de partij werd in september 2005 gehouden. De krappe meerderheid van de partijleden (52%) steunde de ontruimingsplannen niettemin. In oktober 2005 sloten oppositionele Likoedleden in de Knesset zich aan bij de oppositie. Op deze manier verloor Sharon de macht binnen de partij. Daarnaast blokkeerden de oppositionele Likoedleden in de Knesset twee ministerbenoemingen van Sharon.

In november 2006 kondigde de nieuwgekozen partijvoorzitter van de Arbeidspartij, Amir Peretz aan, zich uit de coalitie te zullen terugtrekken. Sharon zag zich nu gedwongen nieuwe verkiezingen uit te schrijven voor maart 2006. Op 21 november 2005 stapte Sharon samen met zijn aanhang uit Likoed en vormden even later de nieuwe centrumpartij Kadima.

Netanyahu opnieuw partijleider[bewerken]

Bij de partijverkiezingen in december 2005 stemden 44,4% van de Likoedleden voor Netanyahu als partijleider. Tegenkandidaat Silvan Shalom bleef steken op 33%. Dit betekende dat Netanyahu, die al van 1996 tot 1999 partijvoorzitter was, dit ambt opnieuw mocht gaan bekleden.

Verkiezingen 2003[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Israëlische parlementsverkiezingen 2003 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de verkiezingen van 2003 behaalde de Likoed onder leiderschap van Ariel Sharon 38 zetels en werd daarmee wederom de grootste politieke partij van Israël. De tweemansfractie van de voormalige Sovjetrussiche dissident Natan Sharansky ("Jisraël Ba'aliya") sloot zich na een tegenvallend verkiezingsresultaat aan bij de Likoed. Daarom heeft de Likoed 40 zetels van de 120 in de Knesset. Sinds het besluit van de regering Sharon om de Israëlische nederzettingen in Gaza te ontruimen, stemmen vele parlementsleden van de eigen partij tegen de regering. Om zijn besluit toch door te zetten, werd Sharon gedwongen de coalitie met Shinui te beëindigen en in plaats daarvan een coalitie met de Arbeidspartij en het Verenigd Thora-jodendom aan te gaan.

Verkiezingen 2006[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Israëlische parlementsverkiezingen 2006 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de peilingen stond Netanyahus Likoed er slecht voor. Niet alleen bleek Netanyahus nationalistische koers niet aan te slaan bij de bevolking, maar ook zijn plannen voor een neoliberaal economisch beleid vielen niet in goede aarde.

Bij de parlementsverkiezingen van 2006 leed Likoed een grote nederlaag. De partij verloor 27 van de 38 zetels en behield slecht 12 zetels in de Knesset. Deze historische nederlaag veranderde het partijlandschap van Israël aanzienlijk. Waren het vroeger de Arbeidspartij en Likoed die de dienst uitmaakten, nu draait het vooral om Kadima en de Arbeidspartij. Likoed is thans de derde partij in de Knesset (na Kadima, Arbeidspartij, en samen met Shas).

Verkiezingen 2009[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Israëlische parlementsverkiezingen 2009 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de peilingen ging Likoed - opnieuw aangevoerd door Netanyahu - aan kop. Na de verkiezingen bleek Kadima Likoed met één zetel te zijn voorgebleven maar wel had Likoed een monsterzege van vijftien zetels behaald. Likoed had deze winst te danken aan de verrechtsing die in de Israëlische politiek was opgetreden, veroorzaakt door de toegenomen spanningen met de Palestijnen uit vooral de Gazastrook, uitmondend in de Israëlische inval begin 2009 in dat gebied. Om al deze redenen leek het president Shimon Peres beter om Netanyahu met de formatie te belasten en niet Tzipi Livni van Kadima, een unicum in de Israëlische politiek omdat tot dan toe nog nooit de grootste partij als eerste was gepasseerd voor de formatieopdracht.

Netanyahu mikt op een regering van nationale eenheid maar Livni wil niet in een regering onder zijn leiding zitten en de Arbeidspartij kiest vanwege haar forse verlies waarschijnlijk voor de oppositie. Zodoende zal hij ter rechterzijde coalitiegenoten moeten vinden, zoals de rechts-nationalistische Jisrael Beeténoe en de religieus-rechtse Shas. De mogelijkheden daartoe zijn aanwezig omdat het rechtse blok de winnaar van de verkiezingen is en daardoor nu 65 van de 120 zetels in de Knesset inneemt. Likoed staat gereserveerd tegenover de oprichting van een zelfstandige Palestijnse staat.[2]

Verkiezingen 2013[bewerken]

Voor de parlementsverkiezingen van 2013 ging de Likoed een lijstverbinding aan met Jisrael Beeténoe. De twee partijen behaalden samen 31 zetels en vormen de fractie Likoed-Jisrael Beeténoe. Twintig leden van die fractie komen van de Likoed.

Leiders[bewerken]

Zetelverdeling[bewerken]

Wapen van Israël Zetelverdeling periode 1973-heden
Knesset Tijdvak Begin Eind Opmerkingen
8e Knesset 1973-1977 39 40
9e Knesset 1977-1981 43 40
10e Knesset 1981-1984 48 46
11e Knesset 1984-1988 41 43
12e Knesset 1988-1992 40 38
13e Knesset 1992-1996 32 29
14e Knesset 1996-1999 32 19 Breuk partijverbinding met Gesher, Herut en Tzomet
15e Knesset 1999-2003 19 21
16e Knesset 2003-2006 38 27 Overstap naar Kadima
17e Knesset 2006-2009 12 12
18e Knesset 2009-2013 27
19e Knesset vanaf 2013 20 Sinds 6 augustus 2014 negentien Knesset-leden


Parlementariërs voor de Likoed vanaf 6 augustus 2014:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties