Arabisch-Israëlisch conflict

Arabisch-Israëlisch conflict
██ Arabische landen ██ landen die in oorlog zijn geweest met Israël ██ Israël ██ Westelijke Jordaanoever en Gazastrook
Datum	1948 - heden
Locatie	Midden-Oosten
Strijdende partijen
Palestijnse Autoriteit  Egypte  Libanon  Syrië  Jordanië  Irak  Saoedi-Arabië  Jemen  Israël
Verliezen
> 100.000

Het Arabisch-Israëlisch conflict, ook wel het Israëlisch-Arabisch conflict genoemd, is een vaak gebruikte aanduiding voor de onenigheid die bestaat tussen Israël en omringende Arabische landen, volkeren en organisaties.

Sinds het ontstaan van de staat Israël in 1948 zijn er diverse oorlogen en conflicten geweest tussen beide partijen. Ook voor de stichting van de Israëlische staat vonden er reeds gevechtshandelingen tussen Arabieren en Joden plaats in wat toen nog het mandaatgebied Palestina heette en waaruit later de staat Israël plus de Palestijnse Gebieden zijn voortgekomen. In 1921 werd Transjordanië afgesplitst van het mandaatgebied Palestina.

De conflictpartijen aan Arabische zijde betreffen met name:

• landen: Egypte, Jordanië, Syrië en Libanon
• volk: Palestijnen
• organisaties: PLO, Fatah, Hamas, Islamitische Jihad en Hezbollah

Chronologie

Hieronder staat een lijst van gebeurtenissen die ten dele of in hun geheel tot dit conflict behoren:

• Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 of Israëlische Onafhankelijkheidsoorlog (1947-1949). De aanleiding tot deze oorlog was de stichting van de staat Israël in Tel Aviv door David Ben-Gurion op de dag van het vertrek van de laatste Britse troepen uit het mandaat Palestina. De omringende Arabische landen vielen meteen Israël aan, maar na negen maanden vechten gaven ze de strijd op.
• Sinaï-oorlog (1956). Gamal Abdel Nasser, de tweede president van Egypte, nationaliseerde het Suezkanaal. Groot-Brittannië, Frankrijk en Israël sloten samen een bondgenootschap en vielen Egypte aan, maar werden door de Verenigde Staten, teruggeroepen. De oorlog werd een politieke overwinning voor Nasser.
• Zesdaagse Oorlog (1967). Als reactie op o.a. een door Egypte doorgevoerde blokkade van de Golf van Akaba, de enige zeeweg die Israël met Azië verbindt, en grootschalige Egyptische militaire voorbereidingen op het schiereiland Sinaï, voerde Israël een verrassingsaanval uit op Egypte en Syrië. Jordanië, gebonden aan een defensieverdrag met Egypte, nam ook aan de oorlog deel. Ook Irak, Saudi Arabië, Marokko, Algerije, Libië, Koeweit, Tunesië, Soedan, de PLO en Pakistan leverden militaire steun. Binnen zes dagen waren de strijdende Arabische landen verslagen. Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever, de Hoogten van Golan, de Gazastrook en het schiereiland Sinaï.
• Uitputtingsoorlog (1967-1970). Egypte trachtte met deze oorlog de in de Zesdaags Oorlog verloren Sinaï terug te winnen en werd in de door haar gestarte oorlog militair gesteund door de Sovjet Unie, Cuba, de PLO, Jordanië en Syrië. Nadat Nasser aan een hartaanval stierf, trok zijn opvolger Sadat de Egyptische troepen terug.
• Jom Kipoeroorlog (1973). Op de heiligste dag voor de joden, Jom Kippoer, voerden Egypte en Syrië een verrassingsaanval uit op Israël. Egypte en Syrië werden in de door hen gestarte oorlog militair gesteund door Algerije, Irak, Koeweit, Libië, Marokko, Saoedi-Arabië, Soedan en Tunesië. Egypte nam een beperkt deel van de Sinaï-woestijn terug, Syrië behaalde geen succes in zijn poging de in de Zesdaags Oorlog verloren Hoogten van Golan terug te winnen. Na een maand oorlogsvoering werd een wapenstilstand gesloten.
• Operatie Litani (1978).
• Libanonoorlog (1982).
• Eerste Intifada (1987-1993). Een grote opstand brak uit in de bezette Palestijnse gebieden, die wereldwijd media-aandacht kreeg.
• Tweede Intifada of Al-Aqsa Intifada (2000-2005). Er braken opnieuw grote opstanden onder de Palestijnen uit. Het aantal slachtoffers was vele malen hoger dan tijdens de Eerste Intifada.
• Israëlisch-Libanese Oorlog (2006). Israël viel Libanon binnen en bombardeerde grote delen van het land als reactie op de ontvoering van twee Israëliërs door de Libanese groepering Hezbollah.
• Conflict in de Gazastrook (2008-2009). Israël bombardeerde een maand lang de door Hamas bestuurde Gazastrook en voerde bovendien een grondoffensief uit, als reactie op jarenlange raket- en mortieraanvallen van Hamas en andere Palestijnse groeperingen.

Literatuur

Nederlandstalig

• Ludo Abicht, De tocht door de woestijn: het vredesproces in het Beloofde Land, 1996, 191 p., Hadewijch - Antwerpen/Baarn, ISBN 90-5240-358-9
• Ludo Abicht en André Gantman, Israël-Palestina: tweespraak over oorzaken en oplossingen, 2009, 167 p., Pelckmans - Kapellen, ISBN 978-90-289-5453-3
• Dries van Agt, Een schreeuw om recht: de tragedie van het Palestijnse volk, 2009, 367 p., De Bezige Bij - Amsterdam, ISBN 978-90-234-5483-0
• Jan van Barneveld, Om Sions wil niet zwijgen, 2004, 294 p., Het Zoeklicht - Doorn, ISBN 90-6451-075-X
• Gied ten Berge, Land van mensen, christenen, joden en moslims tussen confrontaties en dialoog, Valkhofpers, Nijmegen 2011 ISBN 978-90-5625-3585
• Leonard Biegel en Jan Boers, Zicht op het Midden-Oosten: politiek, economisch, strategisch spanningsveld, 1985, 264 p., Boom/Venture Press - Amsterdam, ISBN 90-6009-648-7
• Johan Boef, Ariel Sharon: koning van Israël, 2005, 216 p., Aspekt - Soesterberg, ISBN 90-5911-470-1
• Salomon Bouman, Israël achter de schermen: zionisme op een dwaalspoor, 2008, 255 p., Prometheus - Amsterdam, ISBN 978-90-446-0474-0
• Ahron Bregman en Jihan El-Tahri, Israël en de Arabieren: De vijftigjarige oorlog, 1998, 320 p., Het Spectrum - Utrecht, ISBN 90-2744-399-8 (vertaling van: The fifty years war: Israel and the Arabs, 1998)
• Hans Bronkhorst, Bloed, zweet en vrede? Een korte geschiedenis van het joodse volk en het Arabisch-Israëlisch conflict, 1993, 117 p., Kok Voorhoeve - Kampen, met Christenen voor Israël - Nijkerk, ISBN 90-2971-164-7
• Lucas Catherine en Charles Ducal, Gaza: geschiedenis van de Palestijnse tragedie, 2009, 164 p., EPO - Berchem, ISBN 978-90-6445-133-1
• Jane Corbin, De Oslo-connectie: hoe het vredesakkoord tussen Israël en de PLO tot stand kwam, 1994, 238 p., Mets - Amsterdam, ISBN 90-5330-102-X (vertaling van: Gaza first: the secret Norway channel to peace between Israel and the PLO, 1994)
• Nikolaos van Dam en Jan Keulen, De vrede die niet kwam: twintig jaar diplomaat in het Midden-Oosten, 1998, 221 p., Bulaaq - Amsterdam, ISBN 90-5460-030-6
• Moshe Dayan, Mijn levensverhaal, 1977, 416 p., Elsevier - Amsterdam/Brussel, ISBN 90-1001-733-8 (vertaling van: Story of My Life, 1976)
• Abba Eban, Mijn land: de geschiedenis van het moderne Israël, 1973, 304 p., Keesing - Amsterdam, ISBN 978-90-608-3139-7 (vertaling van: My country: the story of modern Israel, 1972)
• Arjan El Fassed, Niet iedereen kan stenen gooien: een Nederlandse Palestijn op zoek naar zijn wortels en identiteit, 2008, 216 p., Uitgeverij Nieuwland - Tilburg, ISBN 978-90-864-5027-5
• Michael Field, In de Arabische wereld, 1997, 520 p., Het Spectrum - Utrecht, ISBN 90-2745-184-2 (vertaling van: Inside the Arab world, 1994)
• Pim Fortuyn, 50 jaar Israël, hoe lang nog?: tegen het tolereren van fundamentalisme, 1998, 108 p., A.W. Bruna Uitgevers - Utrecht, ISBN 90-2298-407-9
• Chris van der Heijden, Israël, een onherstelbare vergissing, 2008, 159 p., Contact - Amsterdam, ISBN 978-90-254-2836-5
• Ruud Hoff, Het Midden-Oosten: een politieke geschiedenis, 1991, 344 p., Het Spectrum - Utrecht, ISBN 90-2742-978-2
• Ruud Hoff, Jasser Arafat, 2005, 120 p., Aspekt - Soesterberg, ISBN 90-5911-101-X
• Wim Kortenoeven, De kern van de zaak: feiten en achtergronden van het Arabisch-Israëlisch conflict, 2005, 495 p., Aspekt - Soeterberg, ISBN 90-5911-349-7
• Wim Kortenoeven, Hamas: portret en achtergronden, 2007, 265 p., Aspekt - Soesterberg, ISBN 978-90-591-1294-0
• Wiesje de Lange, Erfdeel en oogappel: Israël in politiek en profetie, 2008, 122 p., Kok - Kampen, ISBN 978-90-435-1542-9
• Bernard Lewis en Sara Lewis, Het Midden-Oosten: 2000 jaar culturele en politieke geschiedenis, 2004, 431 p., Forum - Amsterdam, ISBN 90-2253-965-2 (vertaling van: The Middle East, 1995)
• Anja Meulenbelt, De tweede intifada, 2001, 176 p., Van Gennep - Amsterdam, ISBN 90-5515-305-2
• Anja Meulenbelt, Het beroofde land, 2000, 384 p., Van Gennep - Amsterdam, ISBN 90-5515-194-7
• Anja Meulenbelt, Oorlog als er vrede dreigt, 2010, 256 p., Ambo/Anthos uitgevers - Amsterdam, ISBN 978-90-263-2290-7
• Alfred Muller, Geheim offensief: de verborgen achtergronden van het Arabisch-Israëlische conflict, 1991, 160 p., Chai pers - Nijkerk, ISBN 90-7363-202-1
• Mark Ooms, De Palestijnse staat: de geboorte van een eeuwenoud land, 2000, 184 p., Van Halewyck - Leuven, ISBN 90-5617-311-1
• Leonard Ornstein en Max van Weezel, Op heilige grond: achter de schermen van het vredesproces in het Midden-Oosten, 2001, 279 p., Prometheus - Amsterdam, ISBN 90-4460-011-7
• Ilan Pappé, De etnische zuivering van Palestina, 2008, 347 p., Davidsfonds - Leuven en Omniboek - Kampen, ISBN 978-90-597-7299-1 (vertaling van: The ethnic cleansing of Palestine, 2006)
• Göran Rosenberg, Het verloren land. Israël: een persoonlijke geschiedenis, 2000, 494 p., Atlas - Amsterdam/Antwerpen, ISBN 90-4500-309-0 (vertaling van: Det förlorade landet. Israel- en personlig historia, 1996)
• Aaldert van Soest, Oorlog op afstand: de betrokkenheid van Iran bij de terreurbewegingen Hezbollah, Hamas en Islamitische Jihad, 2007, 103 p., Aspekt - Soesterberg, ISBN 978-90-591-1583-5
• Robert Soeterik (redactie), 50 jaar Israël: vergeten aspecten, pijnlijke feiten, 1998, 170 p., Stichting Palestina Publicaties - Amsterdam, ISBN 90-8042-931-7
• Egbert Talens, Een bijzondere relatie: het conflict Israël-Palestina nader bekeken, 1897-1993, 2005, 372 p., Aspekt - Soesterberg, ISBN 90-5911-222-9
• Janet Wallach en John Wallach, Arafat: vriend en vijand, 1991, 400 p., Standaard Uitgeverij - Antwerpen, ISBN 90-0219-041-7 (vertaling van: Arafat: in the eyes of the beholder, 1990)

Engelstalig

• Colin Chapman, Whose Promised Land?, 2002, 464 p., Lion Publishing - Oxford, ISBN 90-435-0832-2
• Michael Feige, Settling in the hearts: Jewish fundamentalism in the occupied territories, 2009, 328 p., Wayne State university press - Detroit, ISBN 978-08-143-2750-0
• Efraïm Karsh, The Arab-Israeli Conflit: The Palestine War 1948, 2002, 95 p., Osprey Publishing - Oxford, ISBN 978-18-417-6372-9
• Efraïm Karsch, Rory Miller en Michael Kerr, Conflict, diplomacy and society in Israeli-Lebanese relations, 2010, 155 p., Routledge - Abingdon, ISBN 978-04-155-6063-4
• Baruch Kimmerling en Joel Migdal, The Palestinian People: A History, 2003, 568 p., Harvard University Press - Cambridge (Massachusetts), ISBN 978-06-740-1129-8
• Peter Mansfield en Nicolas Pelham, A History of the Middle East, 2003, 448 p., Penguin Books - Londen, ISBN 978-01-410-1123-3
• Arno Mayer, Plowshares into swords: from Zionism to Israel, 2008, 432 p., Verso - Londen, ISBN 978-18-446-7235-6
• Benny Morris: 1948: A History of the First Arab-Israeli War, 2008, 524 p., Yale University Press - New Haven (Connecticut), ISBN 978-03-001-2696-9
• Benny Morris, Israel's Border Wars, 1949-1956: Arab Infiltration, Israeli Retaliation, and the Countdown to the Suez War, 1993, 451 p., Clarendon Press - Oxford, ISBN 978-01-982-9262-3
• Benny Morris, One State, Two States: Resolving the Israel/Palestine Conflict, 2009, 240 p., Yale University Press - New Haven (Connecticut), ISBN 978-03-001-2281-7
• Benny Morris, The Birth of the Palestinian Refugee Problem, 1947-1949, 1987, 380 p., Cambridge University Press - Cambridge, ISBN 978-05-213-3889-9
• Benjamin Netanyahu, A durable peace: Israel and its place among the nations, 2000, 482 p., Warner Books - New York, ISBN 978-04-465-2306-6
• Benjamin Netanyahu, A place among the nations: Israel and the world, 1993, 467 p., Bantam Books - New York, ISBN 978-05-530-8974-5
• Michael Oren, Six Days of War: June 1967 and the Making of the Modern Middle East, 2003, 460 p., Ballantine Books - New York, ISBN 978-03-454-6192-6
• Ilan Pappé: A History of Modern Palestine: One Land, Two Peoples, 2004, 333 p., Cambridge University Press - Cambridge, ISBN 978-05-215-5632-3
• Joan Peters, From Time Immemorial: The Origins of the Arab-Jewish Conflict over Palestine, 1985, 601 p., Joseph - Londen, ISBN 978-07-181-2528-8
• Edward Said, From Oslo to Iraq and the road map, 2004, 323 p., Pantheon Books - New York, ISBN 978-03-754-2287-4
• Edward Said, The politics of dispossession: the struggle for Palestinian self-determination, 1969-1994, 1994, 450 p., Pantheon Books - New York, ISBN 978-06-794-3057-5
• Michael Scott-Baumann, Crisis in the Middle East: Israel and the Arab States 1945-2007, 2009, 156 p., Hodder education - Londen, ISBN 978-03-409-6658-7
• Tom Segev, 1967: Israel, the War and the Year That Transformed the Middle East, 2007, 673 p., Metropolitan Books - New York, ISBN 978-08-050-7057-6 (vertaling uit het Hebreeuws)
• Tom Segev, One Palestine, Complete: Jews and Arabs Under the British Mandate, 2000, 612 p., Little, Brown and Company - Londen, ISBN 978-03-166-4859-2 (vertaling uit het Hebreeuws)

Duitstalig

• Christian Hauswaldt, Der Status von Palästina: eine völkerrechtliche Untersuchung des territorialen Status, 2009, 257 p., Nomos - Baden-Baden, ISBN 978-38-329-3843-7

Franstalig

• Henry Laurens, Paix et guerre au Moyen-Orient, 2005, 492 p., Armand Colin - Parijs, ISBN 978-22-002-6977-7

Zie ook

• Geschiedenis van de moderne staat Israël
• Antizionisme

Mediabestanden

Zie de categorie Arab-Israeli conflict van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.