Veiligheidsraad van de Verenigde Naties
De Veiligheidsraad is een belangrijk orgaan van de Verenigde Naties en heeft de primaire verantwoordelijkheid voor het handhaven van de internationale veiligheid en vrede, in het kader van de doelstellingen en beginselen van de Verenigde Naties.
Inhoud |
[bewerken] Samenstelling
 Zie Leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De Veiligheidsraad bestaat uit vijftien leden van de Verenigde Naties, waarvan vijf permanente leden: China, Frankrijk, Rusland (voorheen de Sovjet-Unie), de Verenigde Staten en het Verenigd koninkrijk.
De overige tien landen worden telkens voor twee jaar gekozen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties; elk jaar worden er vijf nieuwe landen gekozen. Van deze tien landen zijn er drie uit Afrika, twee uit Azië, twee uit Latijns-Amerika, één uit Oost-Europa en twee uit een restgroep (West-Europa, Canada, Oceanië), waarvan minstens één uit West-Europa. Van de vijf Afrikaans-Aziatische landen is er altijd één Arabisch land, beurtelings uit Afrika en Azië.
Het voorzitterschap van de Veiligheidsraad wisselt op de eerste dag van elke nieuwe maand, in alfabetische volgorde van de Engelse naam van de leden.
Elk lid van de Verenigde Naties mag (zonder stemrecht) deelnemen aan vergaderingen van de Veiligheidsraad, indien de Veiligheidsraad meent dat de belangen van dat lid in het geding zijn.[1]
[bewerken] Recente tijdelijke leden
Tijdelijke leden in de afgelopen jaren waren en in komende jaren zijn:
| Jaren | Tijdelijke leden |
|---|---|
| 2002 en 2003 | Bulgarije, Guinee, Kameroen, Mexico en Syrië |
| 2003 en 2004 | Angola, Chili, Duitsland, Pakistan en Spanje |
| 2004 en 2005 | Algerije, Benin, Brazilië, Filipijnen en Roemenië |
| 2005 en 2006 | Argentinië, Denemarken, Griekenland, Japan en Tanzania |
| 2006 en 2007 | Congo-Brazzaville, Ghana, Peru, Qatar en Slowakije |
| 2007 en 2008 | België, Indonesië, Italië, Panama en Zuid-Afrika |
| 2008 en 2009 | Burkina Faso, Costa Rica, Kroatië, Libië en Vietnam |
| 2009 en 2010 | Japan, Mexico, Oeganda, Oostenrijk en Turkije |
| 2010 en 2011 | Bosnië en Herzegovina, Brazilië, Gabon, Libanon en Nigeria |
| 2011 en 2012 | Colombia, Duitsland, India, Portugal en Zuid-Afrika |
| 2012 en 2013 | Pakistan, Marokko, Togo, Guatemala en Azerbeidzjan |
| België was vijf keer lid: in 1947 & 1948, 1955 & 1956, 1971 & 1972, 1991 & 1992 en 2007 & 2008 | |
| Nederland was vijf keer lid: in 1946, 1951 & 1952, 1965 & 1966, 1983 & 1984 en 1999 & 2000 | |
[bewerken] Mogelijke uitbreiding van de Veiligheidsraad
Vier landen — te weten Brazilië, Duitsland, India en Japan — hebben aangegeven dat zij graag een permanente zetel in de Veiligheidsraad willen krijgen. In september 2005 is hierover gestemd. Daarnaast zouden ook nog één of twee Afrikaanse landen een permanente zetel moeten krijgen, maar hier is nog veel onduidelijkheid over, mede doordat de huidige vijf permanente leden liever geen nieuwe permanente leden erbij willen hebben. Met een uitbreiding van het aantal landen met een vetorecht zou het in de toekomst veel moeilijker worden om nog tot een akkoord te komen.
Er gaan ook stemmen op om de permanente leden van de Veiligheidsraad hun veto te ontnemen of om niet langer met permanente leden te werken. Een probleem hierbij is echter dat de huidige leden met vetorecht daar ook mee in moeten stemmen en zij dus hun veto zouden kunnen gebruiken als dit voorstel in stemming wordt gebracht.
Tijdens een Aziatische rondreis in november 2010 gaf de Amerikaans president Barack Obama aan de kandidatuur van India voor een permanente zetel te steunen.[2]
[bewerken] Stemprocedure
Om een besluit te nemen in de Veiligheidsraad moeten er negen stemmen vóór zijn, terwijl geen van de vijf permanente leden tegen stemt. De permanente leden hebben hiermee wat onofficieel het recht van veto genoemd wordt. Daarmee kunnen zij voorgestelde besluiten (ontwerpresoluties) van andere leden met betrekking tot internationale vrede en veiligheid tegenhouden. Tijdens de Koude Oorlog is er van dit recht veelvuldig gebruikgemaakt, waardoor de Veiligheidsraad vaak niet tot een beslissing kon komen. Sinds 1990 wordt het vetorecht alleen nog in bijzondere omstandigheden gebruikt.
Hoewel het Handvest van de Verenigde Naties vereist dat alle vijf permanente lidstaten instemmen voordat een voorstel doorgang kan vinden, is het inmiddels gewoonterecht dat een onthouding of afwezigheid van een van hen geen hindernis is voor de aanname van een voorstel.
Het vetorecht geldt niet in procedurekwesties: daarin is een meerderheid van negen op vijftien voldoende.[3] Procedurekwesties omvatten het aannemen van een huishoudelijk reglement, de uitnodiging van een niet-lid om aan een vergadering deel te nemen, het oprichten van hulporganen en het op de agenda zetten van een onderwerp.
[bewerken] Bevoegdheden
De Veiligheidsraad heeft de primaire verantwoordelijkheid voor handhaving van de veiligheid en vrede. Diens besluiten heten resoluties. De Veiligheidsraad mag elk (dreigend) geschil onderzoeken en maatregelen voorstellen (volgens het internationaal recht niet bindend) en opleggen (bindend); onder dit laatste valt ook het instellen van sancties en het gebruik van militair geweld.[4] Het monopolie van de Veiligheidsraad op het gebied van vrede en veiligheid werd in 1950 voor een stuk aangetast door de Uniting for Peace-resolution. Dankzij deze resolutie mag de Algemene Vergadering zich met elke situatie bemoeien waar sprake is van verbreking of bedreiging van de vrede, of als de Veiligheidsraad ten gevolge van het veto van een permanent lid niet kan optreden. Deze resolutie is door de vroegere Sovjet-Unie en haar bondgenoten steeds fel bestreden.
Een aantal bevoegdheden moet de Veiligheidsraad delen met de Algemene Vergadering:
- toelating, schorsing en uitstoting van leden: de Algemene Vergadering besluit nadat de Veiligheidsraad een aanbeveling heeft gedaan;
- de verkiezing van de rechters van het Internationaal Gerechtshof: de kandidaat die in zowel de Algemene Vergadering als de Veiligheidsraad een absolute meerderheid van de stemmen haalt, is verkozen;
- de benoeming van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties: de Algemene Vergadering besluit nadat de Veiligheidsraad een aanbeveling heeft gedaan.
[bewerken] Resoluties
| Zie Lijst van resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties |
[bewerken] Externe links
- Veiligheidsraad op de site van de Verenigde Naties (Engels)
- Alle resoluties van de Veiligheidsraad, vanaf 1946 (Engels)
[bewerken] Noten
- ↑ Marc Bossuyt en Jan Wouters (2005): Grondlijnen van internationaal recht, Intersentia, Antwerpen enz., blz. 598.
- ↑ http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=7331VC7M
- ↑ Marc Bossuyt en Jan Wouters (2005): Grondlijnen van internationaal recht, Intersentia, Antwerpen enz., blz. 599.
- ↑ Marc Bossuyt en Jan Wouters (2005): Grondlijnen van internationaal recht, Intersentia, Antwerpen enz., blz. 601.
| Bestuursorganen van de Verenigde Naties |  |
|---|---|
|
Algemene Vergadering · Economische en Sociale Raad · Internationaal Gerechtshof · Secretariaat van de Verenigde Naties · Trustschapsraad · Veiligheidsraad · Mensenrechtenraad |
|
 |
Zie de categorie United Nations Security Council van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
