Station Groningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Samenvoegen van Iemand vindt dat de tekst van Busstation Groningen in dit artikel ingevoegd zou moeten worden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dat artikel een redirect te worden (hier melden).
    Groningen   
080430 Hoofdstation Groningen NL.jpg
Afkorting Gn
Opening 1 juni 1866
Perrons 3 (gelijkvloers)
Perronsporen 5 (kopsporen west, a-zijde)
5 (kopsporen oost, b-zijde)
1 (doorgaand spoor)
Spoorlijn Staatslijn B
Staatslijn C
Groningen - Roodeschool
Groningen - Delfzijl
Groningen - Veendam
Stadsbus Stadsbus Groningen
Streekbus Streekbus Groningen
Qliner Qliner Groningen
Vervoerder(s) NS
Arriva (bus & trein)
Qbuzz
Publicexpress
Reizigers 32.570 (2006) per dag
Coördinaten 53° 14′ NB, 6° 35′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Groningen
Station Groningen
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Groningen, plaatselijk bekend als het Hoofdstation, is het belangrijkste spoorwegstation in de stad Groningen. Het ligt aan de zuidkant van de binnenstad, net over het Verbindingskanaal.

Naam[bewerken]

Stationsbeheerder ProRail en de vervoermaatschappijen NS Reizigers en Arriva Personenvervoer Nederland spreken van Groningen (van oudsher de officiële naam), maar Groningers in de gehele provincie noemen het gebouw (ook van oudsher) het Hoofdstation. Ook de gemeente Groningen hanteert in officiële stukken vaak deze laatste naam.[1] Vervoerbedrijf Qbuzz, de NS-dochteronderneming die vrijwel al het stads- en streekvervoer in Groningen exploiteert, gebruikte de naam Centraal Station, maar is op 15 december 2013 op verzoek van de gemeente overgegaan op Hoofdstation.[2]

Geschiedenis[bewerken]

Het oude Station Groningen (1893)

Het huidige station is het derde station van Groningen. Bij de opening van de spoorlijn naar Leeuwarden op 1 mei 1866 kwam een noodgebouw in gebruik, net buiten de toenmalige vesting. Na de opening van de lijn naar WinschotenNieuweschans in 1868 en naar MeppelZwolle in 1870 kwam er in 1872 een echt station in gebruik. Dit stond op dezelfde plaats waar we het huidige gebouw vinden, dat ruim twintig jaar later werd gebouwd. Op 15 juni 1884 werd de spoorlijn naar Delfzijl geopend en op 16 augustus 1893 werd ook de verbinding naar Roodeschool in gebruik genomen.

Sindsdien is Groningen het belangrijkste spoorwegknooppunt van het noordoosten van Nederland. Naast de treinen van de bovengenoemde, nu nog bestaande spoorlijnen richting Leeuwarden, Nieuweschans (met zijlijn naar Veendam), Meppel-Zwolle, Delfzijl en Roodeschool kwamen in het station Groningen in de eerste helft van de twintigste eeuw ook de reizigerstrams van de tramlijn Drachten - Groningen (1913-1948) en de treinen van de spoorlijn naar Zoutkamp (1922-1938) en de Woldjerspoorlijn naar Delfzijl via de Woldstreek (1929-1941).

Na de slechting van de vestingwallen werd het mogelijk om een nieuw representatief gebouw te realiseren. Het Hoofdstation van Groningen, "gebouwd in een virtuoze mengeling van renaissance- en gotische stijlelementen",[3] behoort tot de fraaiste stationsgebouwen van Nederland. Het is een ontwerp van Isaac Gosschalk, dat officieel op 16 april 1896 werd voltooid, hoewel de gevelsteen boven de ingang het jaartal 1895 vermeldt.[4] Het pand is een rijksmonument.[3] De perronoverkappingen en de traverse met seinhuis zijn aangewezen als gemeentelijk monument.

Na de Tweede Wereldoorlog is er een Plaquette voor het Gevallen Spoorwegpersoneel opgehangen met daarop twaalf namen. In de jaren zestig van de twintigste eeuw werd de stationshal gemoderniseerd, waarbij er een verlaagd plafond werd aangebracht. In 1999 werd het gebouw gerestaureerd. De stationshal werd daarbij teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat. Het sierplafond van papier collé (een bijzondere vorm van papierstuc met in mallen geperst papier) kon worden gerestaureerd. De monumentale hal heeft echter weinig functie meer omdat reizigers via andere ingangen kortere routes vinden naar de treinen en voorzieningen in het station.

Met 32.570 in- en uitstappende reizigers per dag was Groningen in 2006 het vijftiende station van Nederland, gemeten naar passagiersaantallen.[5]

Om de bereikbaarheid van de perrons te vergroten werd in december 2010 een gelijkvloerse overgang gemaakt van het tweede naar het derde perron. Hierdoor werden de doorgaande sporen 4, 5 en 6 omgezet in zes kopsporen en zijn alle perronsporen 1 t/m 4, 6 en 7 gelijkvloers te bereiken. Spoor 7 is nu het enige doorgaande perronspoor[6] en de monumentale traverse heeft geen functie meer voor reizigers.

Plannen[bewerken]

De gemeenteraad werd op woensdag 20 juni 2012 gevraagd een voorkeur uit te spreken in verband met de verdere ontwikkeling en plannen voor het Stationsgebied. In het voorliggende ‘voorkeursalternatief’ werd het busstation verplaatst naar de zuidzijde van het station en komt er een nieuwe entree voor het Stationsgebied via de “Emmaboulevard”. Deze stedelijke boulevard ontstaat door verlaging van het Emmaviaduct tussen Parkweg en Julianaplein. Het huidige Stationsplein moet dan van een verkeersplein meer een verblijfsplein worden. De raad neemt hiermee nog geen definitieve beslissingen over het stationsgebied. Wel geeft de raad richting aan de verdere uitwerking van de plannen. [7] [8]

In 2014 zou het station volgens plan deels weer op de schop gaan door aantakking van de RegioTram Groningen. Onder meer het busplein en de parkeerplaats voor de bussen zouden dan opnieuw worden vormgegeven. Deze verbouwing is inmiddels onzeker nadat het college van burgemeester en wethouders van Groningen op 26 september 2012 over het tramplan struikelde. Een meerderheid van de gemeenteraad vond de aanleg veel te duur. Wel is er nog het plan om de Noordelijke Nevenlijnen aan elkaar te knopen door de treinen van Delfzijl / Roodeschool te laten doorrijden richting Veendam / Winschoten en verder. Dat maakt een lokale treindienst zonder overstap mogelijk tussen de stations Groningen Noord en Groningen Europapark. Daarvoor zouden de kopsporen in het hoofdstation doorgaand moeten worden en zou de verbouwing van december 2010 ongedaan moeten worden gemaakt.

Plannen voor eventuele nieuwe spoorverbindingen met Groningen zijn weinig concreet. Na het afblazen van de plannen voor de Zuiderzeelijn opperde Arriva de aanleg van een nieuwe spoorlijn Groningen - Heerenveen. De lijn werd in 2008 opgenomen in het compensatiepakket voor het Noorden. Voor de dienst Groningen - Veendam, ook geopend dankzij gelden uit dit compensatiepakket, zijn plannen geopperd voor doortrekking naar Stadskanaal en misschien Emmen.

Op 14 maart 2014 werd door staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu een samenwerkingsovereenkomst gesloten met NS, ProRail, gemeente en provincie over een 'mega-ombouw' van het stationsgebied.[9] Hierbij zal het station zo worden verbouwd dat het doorrijden van de regionale treinen (Arriva) in alle richtingen via het station mogelijk zal zijn. Er komen twee eilandperrons bij en een twintig meter brede reizigerstunnel onder alle sporen.

Treindiensten[bewerken]

Traverse en seinhuis (2012)

De treindiensten richting Assen en Zwolle en verder naar de Randstad worden geëxploiteerd door de Nederlandse Spoorwegen, alle andere treindiensten die Groningen aandoen door Arriva Personenvervoer Nederland.

Arriva heeft per 1 mei 2011 de sinds 1953 alleen door goederentreinen bereden aftakking tussen Zuidbroek en Veendam nieuw leven ingeblazen door een halfuursdienst tussen Groningen en Veendam in te stellen.

Sinds 9 december 2012 is de spoorlijn van Zwolle naar Lelystad een schakel in de verbindingen van station Groningen met de noordelijke Randstad.

Treinseries[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Openbaar vervoer in Groningen (stad) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Alle reizigerstreinen beginnen of eindigen in Groningen: er zijn geen doorgaande treinen.

Bussen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de busverbindingen in en met de stad Groningen

Het station is een belangrijk knooppunt voor zowel de streek- en regiobussen als voor de stadsbus in Groningen. Het busstation ligt aan de voorzijde van het station, ten oosten van het stationsgebouw.

Stationsplein[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Stadsbalkon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In augustus 2002 is begonnen met verbouwing van het stationsgebied, dat tussen het treinstation en de Stationsweg ligt. Het aparte gedeelte voor stadsbussen, dat zich voor het stationsgebouw bevond, is afgebroken om het busstation overzichtelijker te maken. Het totaal aantal perrons is verkleind, en alle streek- en stadsbussen vertrekken nu vanaf de oostelijke helft van het plein. Een aantal buslijnen kreeg een halte direct aan de Stationsweg.

De westelijke helft van het stationsplein heeft een multifunctionele bestemming gekregen: het Stadsbalkon, dat op 7 juni 2007 geopend werd. Dit bestaat uit twee delen. Het bovenste deel is een groot plein waarover van de Stationsweg naar het station gelopen kan worden. Dit in hoogte golvende plein, waardoor de begane grond van de westelijke vleugel van het stationsgebouw grotendeels aan het oog wordt onttrokken, vormt het dak van de fietsenstalling in het onderste deel. Deze biedt plaats aan 4.150 fietsen[10] en moet daarmee een antwoord bieden op de stallingsproblematiek voor fietsen die het stationsgebied kende. De fietsenstalling van het Stadsbalkon wordt in de lengte doorkruist door het doorgaande fietspad tussen de Marwixkade en de Lodewijkstraat.
Aan de zijde van de Stationsweg bevindt zich ook een taxistandplaats, die wordt aangegeven met een grote lichtmast met neonletters.

Op het Stadsbalkon staat het beroemde "Peerd van Ome Loeks", gemaakt door de beeldhouwer Jan de Baat. Het standbeeld, dat verwijst naar het paard in het lied van Ome Loeks, staat sinds 1959 bij het Hoofdstation, maar niet onafgebroken op dezelfde plek.

Trivia[bewerken]

Station Groningen in Madurodam
  • In de miniatuurstad Madurodam in Den Haag staat een model schaal 1:25 van het Hoofdstation van Groningen.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Het zuidelijke stationsgebied (2008)
Bronnen, noten en/of referenties
  • Informatie stations ontleend aan: Stationsweb.nl.
  • H. Romers, De Spoorwegarchitectuur in Nederland, 1841-1938, Zutphen 1981
  • C. Douma, Stationsarchitectuur in Nederland, 1938-1998, Zutphen 1998