Station Leeuwarden

Leeuwarden
Afkorting	Lw
Opening	27 oktober 1863
Perrons	4 (gelijkvloers)
Perronsporen	4 kopsporen west 1 kopspoor oost 1 doorgaand spoor
Lijn(en)	Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren, Staatslijn A, Staatslijn B
Vervoerder(s)	NS Arriva (trein)
Coördinaten	53°11′45″N 5°47′35″E
Externe link	NS-stationsinformatie
Portaal    Openbaar vervoer

Station achterzijde, perrons

Stationshal, Jugendstil tegeltableaus uit 1904

Station Leeuwarden is het belangrijkste spoorwegstation in Leeuwarden.

Geschiedenis

Station Leeuwarden werd in gebruik genomen op 27 oktober 1863 met de opening van de spoorlijn Harlingen – Leeuwarden. Dit was de tweede door de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) in gebruik genomen spoorlijn. In 1866 werd de lijn verlengd naar Groningen. Dit was een deel van de door de Staat der Nederlanden aangelegde Lijn B, van Harlingen naar Nieuweschans (gereed in 1868).

In 1868 kwam ook de verbinding Zwolle – Meppel – Heerenveen – Leeuwarden gereed (onderdeel van de spoorlijn Arnhem - Leeuwarden), waarmee de Friese hoofdstad een rechtstreekse spoorverbinding met de rest van het land kreeg. Dit was een deel van de in 1865-1868 door de Staat der Nederlanden aangelegde Lijn A, van Arnhem naar Leeuwarden. De spoorlijn Zwolle – Leeuwarden werd in 1952 geëlektrificeerd.

De spoorlijn Leeuwarden – Sneek – Stavoren werd in 1883-1885 in gebruik genomen door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) als onderdeel van de verbinding tussen Amsterdam en de Friese hoofdstad, via de route Amsterdam – Enkhuizen – Stavoren – Leeuwarden. Tussen Enkhuizen en Stavoren was een veerdienst over de Zuiderzee.

Tot slot kwam er vanuit Leeuwarden in 1901 nog een spoorlijn in noordelijke richting tot stand. Dit werd de lijn van de Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij (NFLS) die via Stiens verbindingen verzorgde met onder andere Dokkum. Het laatste deel van de dit net (ook bekend onder de naam Dokkumer lokaaltje, de verbinding Leeuwarden – Stiens, werd op 1 maart 1997 officieel buiten gebruik gesteld, maar is nog niet geheel opgebroken. Wel is in 2007 de aansluiting met het reguliere netwerk verwijderd inclusief de rails tot aan de (openstaande) draaibrug over de Harlingervaart.

Gebouw

Het station van Leeuwarden is een van de Standaardstations van de Staatsspoorwegen, gebouwd in de jaren zestig van de 19e eeuw.

Van de vier nog aanwezige stations van het Type SS derde klasse bevinden zich er drie langs de lijn Harlingen – Nieuweschans, Dit betreft Harlingen (1863), Leeuwarden (1863) en Winschoten (1865).

In tegenstelling tot de beide andere stations, die nog grotendeels in oude staat verkeren, is het station van Leeuwarden later grondig verbouwd. In 1890 kwam er aan de oostzijde een nieuwe vierkante aanbouw, de zijvleugels werden in 1924 verbouwd. Ingrijpender was de vernieuwing van het middengedeelte in 1904. Op de plaats van het oorspronkelijke gebouw kwam een hoge nieuwe hal met een groot halfrond venster. Ook in 2000 is het station verbouwd en gemoderniseerd.

Andere stations in Leeuwarden

Sinds 1991 ligt aan de lijn naar Groningen het station Leeuwarden Camminghaburen. Toen dit station in gebruik werd genomen, betekende dit het einde van het station van Visvliet in de provincie Groningen dat aan dezelfde lijn ligt. Station Achter de Hoven is alleen in gebruik voor forensenvervoer: er stopt slechts drie keer per dag een trein. Er zijn plannen om Station Leeuwarden Werpsterhoek te openen aan de lijn richting Zwolle.

Treinen

De volgende treinseries hebben hun begin/eindpunt te Leeuwarden.

Serie	Treinsoort	Route	Bijzonderheden
9000	Sprinter	Leeuwarden – Meppel	Alleen in de spits.
12500	Intercity	Rotterdam Centraal – Utrecht Centraal – Amersfoort – Zwolle – Leeuwarden	Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 500. Rijdt op zaterdagochtend en op zondagochtend een verbinding als stoptrein tussen Zwolle en Leeuwarden.
12600	Intercity	Vlissingen – Roosendaal – Dordrecht – Rotterdam Centraal – Den Haag HS – Schiphol – Amsterdam Centraal – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden/Groningen	Rijdt alleen 's avonds en op zaterdagochtend en op zondagochtend en meestal slechts een deel van het traject. Combi van de serie 2600 en serie 700/12700.
12700	Intercity	Den Haag Centraal – Schiphol – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden	Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 700. Rijdt als stoptrein tussen Zwolle en Leeuwarden.
37000	Stoptrein (Arriva)	Leeuwarden – Sneek
37100	Stoptrein (Arriva)	Leeuwarden – Sneek – Stavoren
37200	Stoptrein (Arriva)	Leeuwarden – Harlingen Haven
37300	Sneltrein (Arriva)	Leeuwarden – Groningen
37400	Stoptrein (Arriva)	Leeuwarden – Groningen	Enkele treinen per dag stoppen in Achter de Hoven. In de ochtendspits enkele extra treinen tussen Zuidhorn en Groningen

Leeuwarden is voor alle treinen het eindpunt, het station kent dan ook voornamelijk kopsporen, er is maar één doorgaand perronspoor. Zodra het station Leeuwarden Werpsterhoek wordt geopend, rijden de treinen van en naar Groningen door naar dit station en wordt het doorgaande perronspoor gebruikt waarvoor het bedoeld is.

Inselzug

In de zomerperiode (van mei tot september) rijdt de trein naar Groningen elke vrijdag en zaterdag twee keer per dag door naar Leer (Oost-Friesland). De trein uit Groningen rijdt twee keer per dag door naar station Harlingen Haven. Dit is makkelijk voor reizigers die naar de eilanden Vlieland en Terschelling willen met de boot. Deze trein heet de Inselzug, die het voor Duitsers gemakkelijk maakt om naar de Waddeneilanden te reizen. Deze Inselzüge zijn door Arriva weer in de dienstregeling opgenomen. Een aantal jaren geleden bestond deze trein namelijk ook al, maar is toen uit de dienstregeling gehaald wegens spoorvernieuwing op het Duitse traject Nieuweschans - Leer.

Toekomst

In 2013 zijn er liften geplaatst voor een betere toegankelijkheid. Er zijn plannen dat in de toekomst een extra sneltrein gaat rijden in de richting van Groningen, daarvoor komt er een nieuw perron aan de zuidkant van het station nabij de nieuwe liften.

Bronnen, noten en/of referenties Informatie stations ontleend aan: Station Leeuwarden op Stationsweb. H. Romers, De Spoorwegarchitectuur in Nederland, 1841-1938, Zutphen 1981 C. Douma, Stationsarchitectuur in Nederland, 1938-1998, Zutphen 1998

Spoorwegstations in Friesland
Achter de Hoven · Akkrum · Buitenpost · Deinum · Dronrijp · Franeker · Grou-Jirnsum · Harlingen · -Haven · Heerenveen · -IJsstadion · Hindeloopen · Hurdegaryp · Koudum-Molkwerum · Leeuwarden · -Camminghaburen · Mantgum · Sneek · -Noord · Stavoren · Veenwouden · Wolvega · Workum · IJlst · Zwaagwesteinde Voormalige stations: zie de lijst van voormalige spoorwegstations in Friesland

Mediabestanden

Zie de categorie Station Leeuwarden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

53° 12' N, 5° 48' O