Station Zwolle

Station Zwolle
Station Zwolle, 23 april 2007
Afkorting	Zl
Opening	6 juni 1864
Perrons	5
Perronsporen	11
Spoorlijn(en)	Centraalspoorweg, Kamperlijntje, Staatslijn A, spoorlijn Zwolle - Almelo, spoorlijn Zwolle - Stadskanaal, Hanzelijn
Vervoerder(s)	NS Arriva
Reizigers	47.477 (2009) per dag
Coördinaten	52°30′19″N 6°5′26″E
Portaal    Openbaar vervoer

Station Zwolle is het spoorwegstation van de Overijsselse stad Zwolle. Het is een van de belangrijkere spoorwegknooppunten van Nederland. Spoorlijnen uit de richtingen Kampen, Enschede, Deventer, Emmen, Amersfoort, Meppel ( -Groningen / Leeuwarden) en Lelystad komen alle in Zwolle samen.

Beschrijving

Het station beschikt over vijf doorgaande perronsporen waarvan zes aan drie eilandperrons, twee kopsporen en een zakspoor aan de westzijde en drie kopsporen aan de oostzijde. De perrons zijn met elkaar verbonden door een tunnel, die tijdens de verbouwing van het station in 2012-2014 echter gesloten is. Er is al enige tijd een traverse waardoor reizigers van het ene naar het andere perron kunnen lopen, zoals verderop in dit artikel vermeld. Bij de verbouwing, die samenhangt met de ingebruikneming van de Hanzelijn op 9 december 2012, is het derde eilandperron toegevoegd.

Geschiedenis

Het eerste station van Zwolle werd geopend op 6 juni 1864 met de ingebruikname van de Spoorlijn Utrecht - Kampen, de spoorlijn van de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) die Utrecht via Zwolle met Kampen verbond. Dit was een tijdelijk stationsgebouw omdat de NCS er op rekende te zijner tijd het medegebruik te verkrijgen van het geprojecteerde nieuwe station. Het in 1873 afgebroken gebouw lag naast het huidige station in de bocht tussen het spoor naar Kampen en de overweg in de Assendorperlure. Op deze plek bevond zich later tot 1997 het perron van de P.T.T. voor het postvervoer per trein. Nadat het 13 jaar niet gebruikt was, werd op 21 mei 2010 een sloopvergunning voor dit perron afgegeven.

Het station anno 1868

Een hondekoptreinstel, Materieel '54, onder de stationskap in 1973.

In 1866 openden de Staatsspoorwegen (SS) het nieuwe grote station aan de spoorlijn Arnhem - Leeuwarden (Staatslijn A). De Staatsspoorwegen hadden voor al hun lijnen standaardstationsgebouwen ontwikkeld in vijf verschillende klassen (5e klasse = klein tot 1e klasse = groot). Station Zwolle en Station Dordrecht zijn de enige twee 1e klasse SS-stations die ooit gebouwd zijn. De NCS ging ook gebruikmaken van dit station. In het westelijke deel keerden de treinen uit Kampen en Utrecht en in het oostelijke deel keerden de treinen uit Leeuwarden en Arnhem. Hiermee was station Zwolle een dubbel kopstation.

Koplopers in station Zwolle in 2008.

Op 1 januari 1881 kwam de spoorlijn Zwolle - Almelo, geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen, gereed. In 1889 kwam er via de lijn van de NCS tussen Hattemerbroek en Zwolle een verbinding met Apeldoorn, die werd geëxploiteerd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Tenslotte werd op 15 januari 1903 het traject Zwolle – Ommen van de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal geopend. Deze lijn, eigendom van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS), werd eveneens geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen.

De Staatsspoorwegen drukten een belangrijk stempel op de spoorwegontwikkeling van Zwolle. Met de ontwikkeling van het treinverkeer, de functie van locomotiefdepot en sinds 1870 de centrale werkplaats voor het onderhoud van locomotieven en rijtuigen, groeide het belang van het station en werd het spoorwegemplacement uitgebreid. Door de NCS was al het emplacement langs de lijn naar de IJsselbrug aangelegd. De SS breidden dit in 1881 uit langs de lijn naar Meppel. Over het sterk vergrote spooremplacement werd in 1883 een viaduct gebouwd, de Hoge Brug. Deze brug is in 1989 op de rijksmonumentenlijst geplaatst.

Hoewel Karel Hendrik van Brederode gezien wordt als de architect van de standaardstations, is station Zwolle van de hand van Nicolaas Johannes Kamperdijk.

Bij de Duits aanval op Nederland in mei 1940 werden door de NS en de Genietroepen grootschalige vernielingen aangericht om het belangrijk geachte spoorwegknooppunt Zwolle niet ongehavend in handen van de Duitsers te laten vallen. Hierbij werden onder meer bruggen en draaischijven onklaar gemaakt en locomotiefloodsen in brand gestoken.

Project ZwolleSpoort

Uitbreidingswerkzaamheden spoortunnel, mei 2012

Met name vanwege de komst van de Hanzelijn en de daarmee samenhangende verwachte toename van de aantallen passagiers, wordt het station in 2010-2014 aangepast, mede om meer cross-platform-overstapmogelijkheden te creëren. Zo kwam er een vierde perron en wordt de voetgangerstunnel onder de sporen verbreed. Het project heeft de naam ZwolleSpoort gekregen. De verbouwing van het station is in het najaar van 2010 begonnen en moet in 2014 gereed zijn.

In november 2010 is een nieuwe, tijdelijke, traverse over de sporen in gebruik genomen. Deze fungeert als tijdelijke vervanging van de reizigerstunnel. Om de traverse te kunnen realiseren is op het tweede perron (sporen 3 en 4) de kiosk gesloopt en op het hoofdplein de Burger King. Waar deze vroeger stond, is nu de opgang naar de traverse. Tegenover de sloop van de kiosk en Burger King staat dat er een AH to go aan het station is toegevoegd. Op 7 april 2011 is de reizigerstunnel gesloten voor publiek. Op 3 mei is de sloop van de tunnel gestart. De tunnel wordt van 7 meter verbreed naar 15 meter. De mogelijkheid om de tunnel te verbreden tot 47 meter, en er winkels in onder te brengen, naar voorbeeld van onder andere station Arnhem en station Rotterdam Centraal, is overwogen maar afgewezen. Het plan ontstond toen een groot deel van de verbouwingsplannen al was gemaakt en goedgekeurd.

Op 14 juni 2011 is de nieuwe spoorbrug over de IJssel (Hanzeboog), die uit westelijke richting toegang verschaft tot station Zwolle, volledig in gebruik genomen. De oude spoorbrug, waarvan sommige delen bijna 150 jaar oud waren, is afgebroken.

Treinen

In het spoorwegknooppunt Zwolle is de treinenloop op maandag t/m zaterdag overdag zo opgezet, dat tweemaal per uur, rond .15 en .45, elf treinen tegelijk samenkomen en op elkaar aansluiten. In de spitsuren zijn er enkele toegevoegde treinen buiten dit patroon. In de stille uren ('s avonds en op zondag) wordt de dienst enigszins uitgedund.

Treinseries die stoppen in Zwolle volgens dienstregeling 2013:

Serie	Treinsoort	Route	Bijzonderheden
500	Intercity	Rotterdam Centraal – Utrecht Centraal – Amersfoort – Zwolle – Groningen	Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12500. Rijdt op zaterdagochtend en op zondagochtend een verbinding als stoptrein tussen Zwolle en Groningen.
700	Intercity	Den Haag Centraal – Schiphol – Lelystad Centrum – Zwolle – Groningen	Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12700. Rijdt op zaterdagochtend en op zondagochtend een verbinding als stoptrein tussen Zwolle en Groningen.
3600	Intercity	Roosendaal – Tilburg – 's-Hertogenbosch – Nijmegen – Arnhem – Zutphen – Deventer – Zwolle	Stopt tussen Nijmegen en Arnhem en tussen Deventer en Zwolle op alle tussengelegen stations.
3800	Sneltrein (Arriva)	Zwolle – Emmen
4600	Sprinter	Amsterdam Centraal – Weesp – Almere Centrum – Lelystad Centrum – Zwolle
5600	Sprinter	Utrecht Centraal – Amersfoort – Zwolle
7900	Sprinter	Zwolle – Almelo – Hengelo – Enschede
8000	Stoptrein (Arriva)	Zwolle – Mariënberg – Emmen
8500	Sprinter	Zwolle – Kampen (Kamperlijntje)
9100	Sprinter	Zwolle – Meppel – Groningen
12500	Intercity	Rotterdam Centraal – Utrecht Centraal – Amersfoort – Zwolle – Leeuwarden	Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 500. Rijdt op zaterdagochtend en op zondagochtend een verbinding als stoptrein tussen Zwolle en Leeuwarden.
12600	Intercity	Vlissingen – Roosendaal – Dordrecht – Rotterdam Centraal – Den Haag HS – Schiphol – Amsterdam Centraal – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden/Groningen	Rijdt alleen 's avonds en op zaterdagochtend en op zondagochtend en meestal slechts een deel van het traject. Combi van de serie 2600 en serie 700/12700.
12700	Intercity	Den Haag Centraal – Schiphol – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden	Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 700. Rijdt als stoptrein tussen Zwolle en Leeuwarden.
13800	Sneltrein (Arriva)	Zwolle – Coevorden	Alleen in de spits

Busstation

Het busstation van Zwolle is een belangrijk knooppunt in zowel het stadsnet van Zwolle als in het Overijsselse streeknet. Aan de westzijde van het treinstation, nabij het stationsplein, ligt het (westelijke) busstation dat vroeger als stadsbusstation diende. Hier halteren de lijnen 1 t/m 6, 9 en 11 van Syntus Overijssel. Deze lijnen rijden onder meer naar de Zwolse wijken Stadshagen, Oosterenk, Ittersummerbroek, Assendorp en Westenholte, maar ook naar het Deltion Campus en Scholengemeenschap Rechterland. Ook ligt hiernaast de eindhalte die wordt gebruikt voor alle streeklijnen. Aan de oostzijde ligt het busstation voor de streeklijnen vanuit verschillende concessies, waaronder de Hanzeliner van Connexxion, de Veluwelijn van Syntus Gelderland en de scholierenlijnen 7 en 8. Daarnaast vertrekken ook de stadslijnen 2 t/m 4 vanaf het oostelijke busstation richting de Zwolse wijken Holtenbroek, Berkum en de Aa-landen.

Al sinds 2009 wordt er gesproken over de verplaatsing van het busstation om de verkeersstromen binnen Zwolle te bevorderen. Zo wordt er onder meer gesproken over de verplaatsing van het busstation bovenop het dak van het treinstation. De meest voor de hand liggende oplossing is het verplaatsen van het busstation naar de zuidzijde. Op dit moment is nog niets concreets bekend over bovenstaande verplaatsing. Sinds dienstregeling 2012 zijn de vertrekperrons van sommige lijnen verhuisd naar het andere busstation voor een betere doorstroming. Daarnaast staan er nu tijdens de spitsen ook verkeersregelaars bij de Burg. van Rooiensingel en de uitritten voor beide busstations voor een betere doorstroming van vertrekkende bussen.

Stadslijnen (Syntus Overijssel)

Bussen van Syntus Overijssel op het westelijke busstation

Lijn	Route	Bijzonderheden	Busstation
1	Stadshagen – Station - Oosterenk v.v.		West
2	Holtenbroek – Station - Ittersummerbroek v.v.		West
3	Assendorp – Station – Berkum v.v.		West
4	Aa-landen – Station – Ittersummerbroek v.v.		West
5	Westenholte – Station v.v.		West
6	Voorsterpoort – Station v.v.	Spitslijn	West
7	Oosterenk – Station v.v.	Scholierenlijn; stopt niet op alle haltes	Oost
8	Campus - Station v.v.	Scholierenlijn	Oost
9	Deltion Campus – Station v.v.	Scholierenlijn	West
12	Esdoornstraat – Station v.v.	Scholierenlijn	West
13	Assendorp - Station v.v.		West

Het westelijk busstation staat ook wel bekend als het stadsbusstation, het oostelijk busstation als het streekbusstation.

Streeklijnen

Lijn	Route	Vervoerder	Bijzonderheden
29	Zwolle Station – Nieuwleusen – Balkbrug – Dedemsvaart – Lutten – Slagharen – De Krim – Coevorden v.v.	Syntus Overijssel
40	Zwolle Station – Rouveen – Staphorst – Meppel – Nijeveen – Steenwijk v.v.	Syntus Overijssel	Rijdt niet op zondag
70	Zwolle Station – Hasselt – Zwartsluis – Steenwijk v.v.	Connexxion	Rijdt niet in de avonduren of op zondag
71	Zwolle Station – Hasselt – Zwartsluis – Sint Jansklooster – Vollenhove – Marknesse - Emmeloord v.v.	Connexxion
74	Zwolle Station – Hasselt – Genemuiden v.v.	Connexxion	Sneldienst, spitsbus
83s	Zwolle Station – Balkbrug – Dedemsvaart v.v.	Syntus Overijssel	Sneldienst, spitsbus
100s	Zwolle Station – Hattem - Hattemerbroek - Wezep – Oldebroek – Elburg – Doornspijk – Station Nunspeet v.v.	Syntus Gelderland	Rijdt in de spits elk kwartier tot Elburg
141	Zwolle Station – Kampen – Emmeloord – Urk v.v.	Connexxion	Rijdt op zondag niet tussen Emmeloord en Urk
161	Zwolle Station – Windesheim – Wijhe – Olst – Diepenveen – Deventer v.v.	Syntus Overijssel	Rijdt niet in de avonduren of op zondag
166	Zwolle Station – Wijthmen – Heino – Raalte v.v.	Syntus Overijssel	Rijdt niet in de avonduren of op zondag
167	Zwolle Station – Wijthmen – Dalfsen – Ommen v.v.	Syntus Overijssel	Rijdt niet in de avonduren of op zondag
171	Zwolle Station – Hasselt – Zwartsluis – Sint Jansklooster – Vollenhove v.v.	Connexxion	Sneldienst, spitsbus
200	Zwolle Station – Wezep (Carpoolplaats) - Oldebroek - Elburg - 't Harde v.v.	Syntus Gelderland	Sneldienst, spitsbus
201	Station Zwolle - Station Apeldoorn v.v.	Syntus Gelderland	Veluwelijn, sneldienst
202	Station Zwolle - Hattem (Carpoolplaats A50) - Heerde - Epe - Emst - Vaassen - Wenum Wiesel - Station Apeldoorn v.v.	Syntus Gelderland	Veluwelijn, rijdt 's avonds en in het weekend van Heerde Transferium tot en met Station Apeldoorn v.v.
203	Station Zwolle - Hattem - Wapenveld - Heerde - Epe - Station Apeldoorn v.v.	Syntus Gelderland	Veluwelijn, rijdt in de spits elk kwartier tot Heerde, rijdt 's avonds en in het weekend van Station Zwolle tot en met Heerde Transferium v.v.
667	Ommen, Haven West - Varsen - Oudleusen - Ankum - Dalfsen Station NS - Emmen - Hoonhorst - Lenthe - Wijthmen - Zwolle Station	Syntus Gelderland
668	Zwolle Station - Herfte, Buitenschool	Syntus Gelderland	Rijdt 1x per dag naar Herfte en 2x per dag naar Zwolle

Trivia

• In 2006 werden de Nederlandse Olympische sporters uitbundig onthaald op het station.

Zie ook

• Stationsbuurt voor de buurt was het Station gelegen is.

Externe link

• ZwolleSpoort - ProRail

Foto's

• 

  Een Buffel op spoor 13

• 

  Oude Plan-U's op het rangeerterrein van Zwolle

• 

  De onbewaakte fietsenstalling van het station

• 

  Bloemen, standbeeld van Thorbecke

• 

  Voorkant Station Zwolle

Mediabestanden

Zie de categorie Zwolle train station van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Bronnen, noten en/of referenties

Spoorwegstations in Overijssel

Almelo · -De Riet · Borne · Daarlerveen · Dalfsen · Delden · Deventer · -Colmschate · Enschede · -Drienerlo · -De Eschmarke · Geerdijk · Glanerbrug · Goor · Gramsbergen · Hardenberg · Heino · Hengelo · -Gezondheidspark · -Oost · Holten · Kampen · -Zuid · Mariënberg · Nijverdal · Oldenzaal (AS) · Olst · Ommen · Raalte · Rijssen · Steenwijk · Vriezenveen · Vroomshoop · Wierden · Wijhe · Zwolle Stations van de Museum Buurtspoorweg: Haaksbergen · Zoutindustrie · Boekelo Voormalige stations: zie de lijst van voormalige spoorwegstations in Overijssel

52° 30' NB, 6° 5' OL