Station Zwolle

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
    Station Zwolle   
Station Zwolle, 23 april 2007
Station Zwolle, 23 april 2007
Plaats Zwolle
Afkorting Zl
Opening 6 juni 1864
Perrons 5
Perronsporen 11
Spoorlijn Centraalspoorweg, Kamperlijntje, Staatslijn A, spoorlijn Zwolle - Almelo, spoorlijn Zwolle - Stadskanaal, spoorlijn Lelystad - Zwolle
Vervoerder(s) NS (trein)
Arriva (trein)
Syntus Overijssel (bus)
OV Regio IJsselmond (bus)
Reizigers 47.477 (2009)[1] per dag
Coördinaten 52° 30′ NB, 6° 5′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Zwolle
Station Zwolle
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Zwolle is het spoorwegstation van de Overijsselse stad Zwolle. Het is een van de belangrijkere spoorwegknooppunten van Nederland. Spoorlijnen uit de richtingen Kampen, Enschede, Deventer, Emmen, Amersfoort, Meppel ( -Groningen / Leeuwarden) en Lelystad komen allen in Zwolle samen.

Beschrijving[bewerken]

Het station beschikt over zeven doorgaande perronsporen waarvan zes aan drie eilandperrons, twee kopsporen en een zakspoor aan de westzijde en drie kopsporen aan de oostzijde. De perrons zijn met elkaar verbonden door een tunnel, die tijdens de verbouwing van het station in 2012-2014 echter gesloten is. Er is al enige tijd een traverse waardoor reizigers van het ene naar het andere perron kunnen lopen, zoals verderop in dit artikel vermeld. Bij de verbouwing, die samenhangt met de ingebruikneming van de Hanzelijn op 9 december 2012, is het derde eilandperron toegevoegd.

Geschiedenis[bewerken]

Het eerste station van Zwolle werd geopend op 6 juni 1864 met de ingebruikname van de Spoorlijn Utrecht - Kampen, de spoorlijn van de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) die Utrecht via Zwolle met Kampen verbond. Dit was een tijdelijk stationsgebouw omdat de NCS er op rekende te zijner tijd het medegebruik te verkrijgen van het geprojecteerde nieuwe station. Het in 1873 afgebroken gebouw lag naast het huidige station in de bocht tussen het spoor naar Kampen en de overweg in de Assendorperlure. Op deze plek bevond zich later tot 1997 het perron van de P.T.T. voor het postvervoer per trein. Nadat het 13 jaar niet gebruikt was, werd op 21 mei 2010 een sloopvergunning voor dit perron afgegeven.[2]

Het station anno 1868
Een hondekoptreinstel, Materieel '54, onder de stationskap in 1973.

In 1866 openden de Staatsspoorwegen (SS) het nieuwe grote station aan de spoorlijn Arnhem - Leeuwarden (Staatslijn A). De Staatsspoorwegen hadden voor al hun lijnen standaardstationsgebouwen ontwikkeld in vijf verschillende klassen (5e klasse = klein tot 1e klasse = groot). Station Zwolle en Station Dordrecht zijn de enige twee 1e klasse SS-stations die ooit gebouwd zijn. De NCS ging ook gebruikmaken van dit station. In het westelijke deel keerden de treinen uit Kampen en Utrecht en in het oostelijke deel keerden de treinen uit Leeuwarden en Arnhem. Hiermee was station Zwolle een dubbel kopstation.

Koplopers in station Zwolle in 2008.

Op 1 januari 1881 kwam de spoorlijn Zwolle - Almelo, geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen, gereed. In 1889 kwam er via de lijn van de NCS tussen Hattemerbroek en Zwolle een verbinding met Apeldoorn, die werd geëxploiteerd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Tenslotte werd op 15 januari 1903 het traject Zwolle – Ommen van de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal geopend. Deze lijn, eigendom van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS), werd eveneens geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen.

De Staatsspoorwegen drukten een belangrijk stempel op de spoorwegontwikkeling van Zwolle. Met de ontwikkeling van het treinverkeer, de functie van locomotiefdepot en sinds 1870 de centrale werkplaats voor het onderhoud van locomotieven en rijtuigen, groeide het belang van het station en werd het spoorwegemplacement uitgebreid. Door de NCS was al het emplacement langs de lijn naar de IJsselbrug aangelegd. De SS breidden dit in 1881 uit langs de lijn naar Meppel. Over het sterk vergrote spooremplacement werd in 1883 een viaduct gebouwd, de Hoge Brug. Deze brug is in 1989 op de rijksmonumentenlijst geplaatst.[3]

Hoewel Karel Hendrik van Brederode gezien wordt als de architect van de standaardstations, is station Zwolle van de hand van Nicolaas Johannes Kamperdijk.[4][5]

Bij de Duitse aanval op Nederland in mei 1940 werden door de NS en de Genietroepen grootschalige vernielingen aangericht om het belangrijk geachte spoorwegknooppunt Zwolle niet ongehavend in handen van de Duitsers te laten vallen. Hierbij werden onder meer bruggen en draaischijven onklaar gemaakt en locomotiefloodsen in brand gestoken.

Project ZwolleSpoort[bewerken]

Uitbreidingswerkzaamheden spoortunnel, mei 2012

Met name vanwege de komst van de Hanzelijn en de daarmee samenhangende verwachte toename van de aantallen passagiers, wordt het station in 2010-2014 aangepast, mede om meer cross-platform-overstapmogelijkheden te creëren. Zo kwam er een vierde perron en wordt de voetgangerstunnel onder de sporen verbreed. Het project heeft de naam ZwolleSpoort gekregen. De verbouwing van het station is in het najaar van 2010 begonnen en moet in 2015 gereed zijn.[6]

In november 2010 is een nieuwe, tijdelijke, traverse over de sporen in gebruik genomen. Deze fungeert als tijdelijke vervanging van de reizigerstunnel. Om de traverse te kunnen realiseren is op het tweede perron (sporen 3, 4 en 5) de kiosk gesloopt en op het hoofdplein de Burger King. Waar deze vroeger stond, is nu de opgang naar de traverse. Tegenover de sloop van de kiosk en Burger King staat dat er een AH to go aan het station is toegevoegd. Op 7 april 2011 is de reizigerstunnel gesloten voor publiek. Op 3 mei is de sloop van de tunnel gestart. De tunnel wordt van 7 meter verbreed naar 15 meter. De mogelijkheid om de tunnel te verbreden tot 47 meter, en er winkels in onder te brengen, naar voorbeeld van onder andere station Arnhem en station Rotterdam Centraal, is overwogen maar afgewezen. Het plan ontstond toen een groot deel van de verbouwingsplannen al was gemaakt en goedgekeurd.

Op 14 juni 2011 is de nieuwe spoorbrug over de IJssel (Hanzeboog), die uit westelijke richting toegang verschaft tot station Zwolle, volledig in gebruik genomen. De oude spoorbrug, waarvan sommige delen bijna 150 jaar oud waren, is afgebroken.

Treinen[bewerken]

In het spoorwegknooppunt Zwolle is de treinenloop op maandag t/m zaterdag overdag zo opgezet, dat tweemaal per uur, rond .15 en .45, elf treinen tegelijk samenkomen en op elkaar aansluiten. In de spitsuren zijn er enkele toegevoegde treinen buiten dit patroon. In de stille uren ('s avonds en op zondag) wordt de dienst enigszins uitgedund.

Treinseries die stoppen in Zwolle tijdens de dienstregeling 2014:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
500 Intercity Rotterdam CentraalUtrecht CentraalAmersfoortZwolleGroningen Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12500. Vormt tussen Zwolle en Groningen een halfuursdienst met serie 700. Stopt tussen Zwolle en Groningen alleen 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
700 Intercity Den Haag CentraalSchipholLelystad CentrumZwolleGroningen Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12700. Vormt tussen Zwolle en Groningen een halfuursdienst met serie 500. Stopt tussen Zwolle en Groningen alleen 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
3600 Intercity RoosendaalTilburg's-HertogenboschNijmegenArnhemZutphenDeventerZwolle
3800 Sneltrein (Arriva) ZwolleEmmen Onderdeel van de Vechtdallijnen.
4600 Sprinter Amsterdam CentraalWeespAlmere CentrumLelystad CentrumZwolle
5600 Sprinter Utrecht CentraalAmersfoortZwolle
7900 Sprinter ZwolleAlmeloHengeloEnschede
8000 Stoptrein (Arriva) ZwolleMariënbergEmmen Onderdeel van de Vechtdallijnen.
8500 Sprinter ZwolleKampen (Kamperlijntje) Rijdt zondag tot 13:30 1x/uur, daarbuiten 2x/uur
9100 Sprinter ZwolleMeppelGroningen
12500 Intercity Rotterdam CentraalUtrecht CentraalAmersfoortZwolleLeeuwarden Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 500. Stopt tussen Zwolle en Leeuwarden alleen soms 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
12600 Intercity VlissingenRoosendaalDordrechtRotterdam CentraalDen Haag HSSchipholAmsterdam CentraalLelystad CentrumZwolleLeeuwarden/Groningen Rijdt 's morgens en 's avonds enkele malen. Combinatie van de serie 2600 en het deeltraject ten noorden van Lelystad van de series 700/12700.
12700 Intercity Den Haag CentraalSchipholLelystad CentrumZwolleLeeuwarden
13800 Sneltrein (Arriva) ZwolleCoevorden Rijdt allen tijdens de spits en is onderdeel van de Vechtdallijnen.

Busstation[bewerken]

Het busstation van Zwolle is een belangrijk knooppunt in zowel het stadsnet van Zwolle als in het Overijsselse streeknet. Aan de westzijde van het treinstation, nabij het stationsplein, ligt het (westelijke) busstation dat vroeger als stadsbusstation diende. Hier halteren de lijnen 1 t/m 6, 9 en 12 van Syntus Overijssel. Deze lijnen rijden onder meer naar de Zwolse wijken Stadshagen, Oosterenk, Ittersummerbroek, Assendorp en Westenholte, maar ook naar het Deltion Campus en Scholengemeenschap Rechterland. Ook ligt hiernaast de eindhalte die wordt gebruikt voor alle streeklijnen. Aan de oostzijde ligt het busstation voor de streeklijnen vanuit verschillende concessies, waaronder de Veluwelijn van Syntus Gelderland en de scholierenlijn 7.

Al in 2009 werd er gesproken over de verplaatsing van het busstation om de verkeersstromen binnen Zwolle te bevorderen. Zo werd er onder meer gesproken over de verplaatsing van het busstation bovenop het dak van het treinstation.[7] In 2014 heeft de gemeente Zwolle besloten om de streek- en stadsbussen naar de zuidzijde te verplaatsen. Hiervoor wordt een langgerekt busperron aangelegd naast de huidige sporen met toegang tot de reizigerstunnel onder het spoor door.[8] Het plan is een busbrug over het spoor aan te leggen die verbinding geeft tussen de Hanzelaan en de kruising Westerlaan met de Veerallee/Willemskade. De verwachting is dat deze brug in 2018 in gebruik genomen kan worden.[9]

Stadslijnen (Syntus Overijssel)[bewerken]

Bussen van Syntus Overijssel op het westelijke busstation
Lijn Route Bijzonderheden Busstation
1 Stadshagen – Station - Oosterenk v.v. West
2 Holtenbroek - Station - Ittersumerbroek v.v. West
3 Assendorp – Station – Berkum v.v. West
4 Aalanden - Station - Ittersumerbroek v.v. West
5 Westenholte – Station v.v. West
6 Voorsterpoort – Station v.v. Spitslijn West
7 Station - Dokterspad v.v. Scholierenlijn; stopt niet op alle haltes Oost
9 Deltion Campus – Station v.v. Scholierenlijn West
12 Station - Zwartewaterallee v.v. Scholierenlijn West

Het westelijk busstation staat ook wel bekend als het stadsbusstation, het oostelijk busstation als het streekbusstation.

Streeklijnen[bewerken]

Lijn Route Vervoerder Bijzonderheden
29 Zwolle Station – NieuwleusenBalkbrugDedemsvaartLuttenSlagharenDe KrimCoevorden v.v. Syntus Overijssel
40 Zwolle Station – RouveenStaphorstMeppelNijeveenSteenwijk v.v. Syntus Overijssel Rijdt niet op zondag
70 Zwolle Station – HasseltZwartsluis – Steenwijk v.v. OV Regio IJsselmond Rijdt niet in de avonduren. Rijdt in de daluren alleen Steenwijk - Zwartsluis v.v.
71 Zwolle Station – Hasselt – Zwartsluis – Sint JanskloosterVollenhoveMarknesse - Emmeloord v.v. OV Regio IJsselmond
74 Zwolle - Hasselt - Genemuiden - Grafhorst - IJsselmuiden - Kampen v.v. OV Regio IJsselmond Rijdt alleen in de spits Zwolle - Hasselt v.v.
83s Zwolle Station – Balkbrug – Dedemsvaart v.v. Syntus Overijssel Sneldienst, spitsbus
100s Zwolle Station – Hattem - Hattemerbroek - WezepOldebroekElburgDoornspijkStation Nunspeet v.v. Syntus Gelderland Rijdt in de spits elk kwartier tot Elburg
161 Zwolle Station – WindesheimWijheOlstDiepenveenDeventer v.v. Syntus Overijssel Rijdt niet in de avonduren of op zondag
166 Zwolle Station – WijthmenHeinoRaalte v.v. Syntus Overijssel Rijdt niet in de avonduren of op zondag
167 Zwolle Station – Wijthmen – DalfsenOmmen v.v. Syntus Overijssel Rijdt niet in de avonduren of op zondag
171 Zwolle Station – Hasselt – Zwartsluis – Sint Jansklooster – Vollenhove v.v. OV Regio IJsselmond Sneldienst, spitsbus
200 Zwolle Station – Wezep (Carpoolplaats) - Oldebroek - Elburg - 't Harde v.v. Syntus Gelderland Sneldienst, spitsbus
201 Station Zwolle - Station Apeldoorn v.v. Syntus Gelderland Veluwelijn, sneldienst
202 Station Zwolle - Hattem (Carpoolplaats A50) - Heerde - Epe - Emst - Vaassen - Wenum Wiesel - Station Apeldoorn v.v. Syntus Gelderland Veluwelijn, rijdt 's avonds en in het weekend van Heerde Transferium tot en met Station Apeldoorn v.v.
203 Station Zwolle - Hattem - Wapenveld - Heerde - Epe - Station Apeldoorn v.v. Syntus Gelderland Veluwelijn, rijdt in de spits elk kwartier tot Heerde, rijdt 's avonds en in het weekend van Station Zwolle tot en met Heerde Transferium v.v.
667 Ommen, Haven West - Varsen - Oudleusen - Ankum - Dalfsen Station NS - Emmen - Hoonhorst - Lenthe - Wijthmen - Zwolle Station Syntus Gelderland
668 Zwolle Station - Herfte, Buitenschool Syntus Gelderland Rijdt 1x per dag naar Herfte en 2x per dag naar Zwolle

Trivia[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Foto's[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties