Station Leiden Centraal

Leiden Centraal    Station Leiden Centraal (Centrumzijde) Afkorting Ledn Opening 17 augustus 1842 Perronsporen  6 (w.o. 2 kopsporen) Perrons 3 Lijn(en) Oude Lijn Schiphollijn Woerden - Leiden Vervoerder(s)  NS  Reizigers 58.529 (2010) per dag Coördinaten 52°09′59″N 4°28′56″E Externe link  NS-stationsinformatie Portaal    Openbaar vervoer

Westelijke toegang (zeezijde)

Zicht op het station vanaf spoor 5a

Ingang nieuwe fietsenstalling aan de zeezijde.

Station Leiden Centraal is het belangrijkste spoorwegstation in de Zuid-Hollandse stad Leiden (de twee kleinere stations zijn station De Vink & station Leiden Lammenschans).

Geschiedenis

Het eerste station Leiden werd geopend op 17 augustus 1842 aan de Oude Lijn, de eerste spoorlijn van de HIJSM. Het oorspronkelijke stationsgebouw werd in 1879 vervangen door een nieuw gebouw van D.A.N. Margadant.

Internationale Beneluxtrein in 1986 (derde station). Er was hier nog maar één doorrijspoor.

In 1955 kwam hiervoor het derde (hooggelegen) station van Leiden in de plaats, ontworpen door H.G.J. Schelling. Dit naoorlogse station werd gekenmerkt door een grijze betonnen bouw, die in die jaren ook werd toegepast bij de stations van Arnhem, Enschede, Hengelo en Zutphen. Er waren veel pilaren in de hal en gangen. Via een trap kwam men de hoofduitgang in of uit. Het station was te klein voor het aantal reizigers. De hal was vaak geheel vol met reizigers die wachtten voor een van de loketten. Door de wat grauwe bouwstijl raakte het gezegde "zo lelijk als het station van Leiden" in omloop. Het autoverkeer reed direct voor het station langs; intussen vond ondertunneling plaats.

Huidig station

Het huidige stationsgebouw van architect Harry Reijnders is het vierde en werd in 1996 opgeleverd. Het bestaat uit witte vakwerkconstructies. Kenmerkend is de entree, bestaande uit een gebogen witte schelp. Aanvankelijk werd bij de hoofdingang een grote, aparte ruimte voor de kaartverkoop geopend. Met de komst van de kaartautomaten in de stationshal blijkt deze ruimte, die door het hoge plafond maar moeilijk te verwarmen was, grotendeels overbodig. De vloer van het station bestond oorspronkelijk uit wit en lichtblauw gekleurde tegels. Hoewel deze vloer een lichte aanblik gaf, bleken de eerste problemen al snel: bij nat weer werd de tegelvloer snel glad. In het voorjaar van 2009 kwam er een nieuwe vloer, bestaande uit de standaard grijze vloertegels, zoals die tegenwoordig gebruikt worden bij vervanging van vloeren of nieuwbouw van stations. Door lekkages komt geregeld water op de vloer terecht. Wat dit betreft was het oude station beter: op de grauwe betonnen vloer kon men eenvoudigweg niet uitglijden.

Tegen het einde van de 20e eeuw waren er twee grote spoorweguitbreidingen rond Leiden:

• 1981: Door de Schiphollijn, die na de indienststelling van de Ringspoorbaan in 1986 een tweede verbinding gaf met Amsterdam Centraal, werd Leiden een belangrijk spoorwegknooppunt met veel overstappende reizigers.
• 1995: Door het drukke treinverkeer op de Schiphollijn werd het traject Leiden - Den Haag een flessenhals, zodat het viersporig werd gemaakt.

Hierdoor werd een spooruitbreiding van het station noodzakelijk.

Sinds de verbouwing bestaat het station uit een perron met twee kopsporen 1 en 2, twee eilandperrons met de sporen 4 en 5 (centrumzijde) resp. 8 en 9 (zeezijde) en vier niet-perronsporen 3, 6, 7 en 10. Het eilandperron aan de zeezijde werd in westelijke richting opgeschoven. Daardoor kwam er ruimte om het doorgaande middenspoor te verdubbelen tot de sporen 6 en 7, zodat internationale treinen - de Beneluxtrein, die sinds 1998 hier niet meer stopt (en tot december 2009 ook de Thalys) - kunnen passeren. De twee eilandperrons zijn zodanig verlengd dat twee achter elkaar staande treinen ieder apart kunnen worden afgehandeld, dankzij wisselverbindingen met de aangrenzende sporen. Hierdoor stoppen sommige treinen aan de noordkant van het station buiten de overkapping, op grote afstand van de trappen, liften en de centrale stationshal.

Als de HSL-Zuid volledig in gebruik is, rijden er volgens dienstregeling geen doorgaande reizigerstreinen meer over de middensporen van het station. Er zal dan aan de reeds bestaande intercitydiensten een halfuurdienst Lelystad - Amsterdam Zuid - Schiphol - Den Haag Centraal worden toegevoegd, die zal stoppen op Leiden Centraal (zie NS-dienstregeling 2012).

Toen het nieuwe station werd geopend claimde de gemeente dat haar station, in reizigersaantallen gemeten het vijfde van Nederland, ook recht had op de aanduiding CS. NS heeft toen het beleid voor stationsnaamgeving heroverwogen. Besloten werd de vijf in reizigersaantallen grootste stations (Amsterdam CS, Utrecht CS, Den Haag CS, Rotterdam CS en Leiden) de toevoeging 'Centraal' te geven. Kleinere stations (waaronder Almere CS) kregen zo nodig de toevoeging 'Centrum'. In 1997 werd het station 'Leiden Centraal' gedoopt. Inmiddels is het voorbijgestreefd door de stations Schiphol en Eindhoven. Het is dus het zevende station van Nederland. Hierdoor staat het predikaat 'Centraal' momenteel op de helling , ook omdat Leiden slechts één ander station heeft, namelijk Leiden Lammenschans (station De Vink ligt grotendeels op Voorschoter grondgebied).

Aan de voorzijde (centrumzijde) van het station bevinden zich een busstation en de taxibrug met daaronder een verdiepte fietsenstalling. Het doorgaande autoverkeer wordt hier onderlangs geleid in de in 1997 geopende Stationspleintunnel. Aan de achterzijde (zeezijde) is een verdiepte (gratis) bewaakte fietsenstalling met ruimte voor ruim 2.000 fietsen.

Aanpassingen voor de OV-chipkaart

In 2007 zijn er toegangspoortjes geplaatst, die na ingebruikneming alleen mensen met een OV-chipkaart doorlaten. Ze begrenzen het zogenaamde OV-chipkaartgebied, dat bestaat uit de perrons en het grootste deel van de stationstraverse, met de daaraan gelegen winkels en horeca. De kaartautomaten, de lokettenhal en een aantal winkels vallen er buiten.

De gemeente Leiden, die de stationstunnel ziet als een belangrijke voetgangersverbinding tussen het centrum en het stadsdeel achter het station (met o.a. het Leids Universitair Medisch Centrum en een toekomstige vestiging van het ROC Leiden), heeft bezwaar gemaakt tegen de afsluiting met poortjes voor niet-reizigers. De NS biedt wel een gratis passage-recht, maar men zal wel als borg een instaptarief van € 20 moeten betalen. Bij een langer verblijf dan zestig minuten is men dit bedrag kwijt.

Op 29 augustus 2011 heeft de gemeente besloten op te treden tegen de poortjes omdat ze zonder vergunning zijn neergezet en omdat het bestemmingsplan aangeeft dat de stationshal een voetgangerstraverse is.

Proefstation Leiden

In 2007 werd station Leiden Centraal een proefstation voor de nieuwe wereldstations van de Nederlandse Spoorwegen. Op het station worden de verschillende ideeën voor de wereldstations beproefd. Leiden Centraal moest hiervoor worden verbouwd en dit was eind 2009 gereed. Niet iedereen toonde zich enthousiast over de verbouwingsplannen. De gemeente Leiden liet de bouw zelfs korte tijd stilleggen omdat de benodigde vergunningen nog ontbraken. De bezwaren van de architect van het gebouw, Harry Reijnders, waren fundamenteler en richtten zich vooral tegen de versmalling van de centrale hal.

Op dit moment worden er verschillende proeven gehouden op het station. Zo zijn er op de perrons van de sporen 4/5 en 8/9 acht mediaschermen geplaatst waarop uitzendingen van SpoorTV te zien zijn. Deze uitzendingen zonder geluid duren in totaal 15 minuten. Er wordt nog bekeken wat de beste perronmarkering is voor de sporen 1/2. Ook wordt een bewegwijzering (met pictogrammen) ontwikkeld voor de "Kiss & Ride"-zone.

RijnGouwelijn

In de nabije toekomst zou het station ook een halte krijgen aan de RijnGouwelijn, een lightrailverbinding van Gouda naar Katwijk/Noordwijk. Door wijzigingen in het politieke beleid en doordat de bekostiging niet rond kwam, wordt de lijn niet volgens de oorspronkelijke plannen aangelegd.

Knooppunt

Station Leiden Centraal is een knooppunt van openbaar vervoerverbindingen.

Spoorlijnen

Er komen de volgende spoorlijnen samen:

• de Oude Lijn: Amsterdam Centraal / Hoorn – Haarlem - Leiden - Den Haag HS – Rotterdam Centraal en verder;
• de Schiphollijn: Amsterdam / Weesp – Schiphol – Leiden – Den Haag Centraal / Rotterdam Centraal en verder;
• de Spoorlijn Woerden - Leiden: Leiden – Alphen aan den Rijn – Utrecht / Gouda.

Hierop rijden de volgende treinseries:

Serie	Treinsoort	Route	Bijzonderheden
1400	Intercity	Utrecht Centraal – Amsterdam Centraal – Schiphol – Leiden Centraal – Den Haag HS – Rotterdam Centraal	Nachtnet. De treinserie 21400 voor de trajectverlengingen Rotterdam Centraal – Eindhoven en Utrecht Centraal – Eindhoven rijden uitsluitend in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag.
2100	Intercity	Amsterdam Centraal – Haarlem – Leiden Centraal – Den Haag HS – Dordrecht ( – Roosendaal – Vlissingen )	Rijdt 1 keer per uur door van Dordrecht naar Vlissingen.
2200	Intercity	Amsterdam Centraal – Haarlem – Leiden Centraal – Den Haag HS – Rotterdam Centraal – Dordrecht
2600	Intercity	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Schiphol – Amsterdam Centraal
3700	Intercity	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Schiphol – Amsterdam Zuid – Almere Centrum – Lelystad Centrum
4300	Sprinter	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Schiphol – Weesp – Almere Centrum – Almere Oostvaarders ( – Lelystad Centrum)	Rijdt alleen 's avonds en zondags van/naar Lelystad
5700	Sprinter	Utrecht Centraal – Hilversum – Weesp – Schiphol – Hoofddorp – (Leiden Centraal)	Rijdt alleen tijdens de spits tussen Hoofddorp en Leiden Centraal.
6300	Sprinter	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Haarlem
8800	Intercity	Leiden Centraal – Alphen aan den Rijn – Woerden – Utrecht Centraal
19500	Sprinter	Leiden Centraal – Alphen aan den Rijn – Gouda	Rijdt alleen in de spits

Buslijnen

Op Leiden Centraal stopt een groot aantal bussen van het stads- en streekvervoer. De exploitatie is in handen van Connexxion; slechts de lijnen 43 en 45 worden door Veolia geëxploiteerd.

Begin- en eindhalte voor de lijnen:

• 15: Stadsdienst Leiden - Leiderdorp Brandwacht
• 32: Leiden - Zoeterwoude-Dorp - Stompwijk - Zoetermeer (aansluiting op lijn 33)
• 33: Leiden - Valkenburg - Katwijk aan den Rijn - Esa (ESTEC) (Noordwijk) - Rijnsoever (Katwijk)
• 36: Leiden - Oegstgeest - Katwijk Rijnsburg - Katwijk Vuurbaak
• 37: Leiden - Valkenburg - Katwijk Vuurbaak
• 38: Leiden - Valkenburg - Katwijk Vuurbaak
• 40: Leiden - Oegstgeest - Rijnsburg - Noordwijk Vuurtorenplein
• 43: Leiden - Wassenaar - Den Haag Centraal
• 44: Leiden - Oegstgeest - Rijnsburg - Noordwijk Picképlein
• 45: Leiden - Voorschoten - Leidschendam - Voorburg - Den Haag
• 50: Leiden - Oegstgeest - Warmond - Sassenheim - Lisse - Hillegom - Bennebroek - Heemstede - Haarlem station
• 51: Leiden - Oegstgeest - Sassenheim - Lisse - Hillegom - Bennebroek - Heemstede - Haarlem station
• 54: Leiden - Lisse (alleen tijdens openstelling Keukenhof)
• 55: Leiden - Sassenheim - Lisse Keukenhof [spitslijn]
• 56: Leiden - Leiderdorp - Oud Ade - Rijpwetering - Nieuwe Wetering - Roelofarendsveen - Oude Wetering - Leimuiderbrug - Leimuiden
• 57: Leiden - Oegstgeest - Sassenheim - Voorhout - Noordwijkerhout - Lisse - Hillegom - Beinsdorp - Nieuw Vennep station
• 65: Leiden - Voorschoten - Wassenaar - Den Haag [spitslijn]
• 169: Leiden - Zoeterwoude-Rijndijk - Hazerswoude-Rijndijk - Koudekerk aan den Rijn - Alphen aan den Rijn station
• 182: Leiden - Leiderdorp - Hoogmade - Woubrugge - Ter Aar - Alphen aan den Rijn station
• 206: Leiden - Zoetermeer Centrum West
• 232: Leiden - Valkenburg - Katwijk - Rijnsburg - Noordwijk Picképlein ['s ochtend alleen richting Noordwijk, 's middags alleen richting Leiden]
• 249: Leiden - Leiderdorp - Hoogmade - Woubrugge - Alphen aan den Rijn station
• 256: Leiden - Leiderdorp - Roelofarendsveen - Oude Wetering - Brugrestaurant A4 - De Hoek - Schiphol [sneldienst]
• 527: Leiden - Oegstgeest Poelgeest [belbus, wordt gereden door taxi's)

Doorgaande lijnen:

• 11: Stadsdienst: Leiderdorp - Leiden - Station De Vink
• 12: Stadsdienst: Leiderdorp - Leiden - Station De Vink
• 13: Stadsdienst: Leiden Merenwijk - Leiden - Station De Vink
• 14: Stadsdienst: Leiden Merenwijk - Leiden - Leiden Aaltje Noorderwierlaan
• 48: Stadsdienst: Voorschoten - Leiden - Leiderdorp Zuid
• 49: Stadsdienst: Voorschoten - Leiden - Leiderdorp Rijnland Ziekenhuis
• 186: Oegstgeest - Leiden - Zoeterwoude-Rijndijk - Hazerswoude-Rijndijk - Hazerswoude-Dorp - Boskoop - Waddinxveen - Gouda station
• 187: Oegstgeest - Leiden - Zoeterwoude-Rijndijk - Hazerswoude-Rijndijk - Hazerswoude-Dorp - Boskoop - Waddinxveen - Gouda station

Voorzieningen

Er zijn de volgende stationsvoorzieningen:

Binnen de poortjes:

• AKO
• De Brooodzaak
• Free Record Shop
• Julia's
• Kiosk
• La Place
• Shakies
• Sissy-Boy
• Smullers
• VILA en Pieces

Buiten de poortjes:

• AH to go (twee vestigingen)
• Etos
• Geplukt Voor U (Bloemenwinkel)
• GWK Travelex (ook Connexxion-servicepunt) met geldautomaten
• HEMA
• Parfumerie Mooi
• Starbucks

Omgeving

Centrumzijde:

• Hilderspand:
  • Burger King
  • Julia's
  • Unox (tot eind maart 2012, daarna weer Swirl's)
• regiokantoor Sociale Verzekeringsbank
• regiokantoor Achmea
• Aldi, Kruidvat, Jumbo
• Döner Company

Zeezijde:

• ondergrondse fietsenstalling
• ROC Leiden in aanbouw
• appartementencomplex 'De Kijker' met daaronder kantoren
• Leids Universitair Medisch Centrum

Externe links

• Meer informatie over station Leiden Centraal op ns.nl
• Informatie over proefstation Leiden en de voortgang daarvan
• Plattegrond omgeving station Leiden Centraal
• Station Leiden op Stationsweb

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Leiden Centraal van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Spoorwegstations in Zuid-Holland

Alphen aan den Rijn · Arkel · Barendrecht · Bodegraven · Boskoop · Capelle Schollevaar · Delft · -Zuid · Dordrecht · -Stadspolders · -Zuid · Giessendam Blauwe Zoom · Gorinchem · Gouda · -Goverwelle · Den Haag Centraal · -HS · -Laan v NOI · -Mariahoeve · -Moerwijk · -Ypenburg · Hardinxveld-Giessendam · Hillegom · Hoek van Holland Haven · -Strand · Leerdam · Leiden Centraal · -Lammenschans · Maassluis · -West · Nieuwerkerk a/d IJssel · Rijswijk · Rotterdam Centraal · -Alexander · -Blaak · -Lombardijen · -Noord · -Stadion · -Zuid · Sassenheim · Schiedam Centrum · -Nieuwland · Sliedrecht · -Baanhoek · Vlaardingen Centrum · -Oost · -West · De Vink · Voorburg · Voorhout · Voorschoten · Waddinxveen · -Noord · Zoetermeer · -Oost · Zwijndrecht · Toekomstige stations: BleiZo Voormalige stations: zie de lijst van voormalige spoorwegstations in Zuid-Holland

52° 09' 59" N, 4° 28' 56" O