Station Leiden Centraal

Leiden Centraal
Station Leiden Centraal (Centrumzijde)
Plaats	Leiden
Afkorting	Ledn
Opening	17 augustus 1842
Perrons	3
Perronsporen	6 (w.o. 2 kopsporen)
Spoorlijn(en)	Oude Lijn Schiphollijn Woerden - Leiden
Vervoerder(s)	NS
Reizigers	58529 (2010) per dag
Coördinaten	52°09′59″N 4°28′56″E
Externe link	NS-stationsinformatie
Portaal    Openbaar vervoer

Station Leiden Centraal is het grootste spoorwegstation in de Zuid-Hollandse stad Leiden (aan de zuidoostelijke kant van de stad ligt station Leiden Lammenschans en aan de zuidwestelijke kant, op de grens van de gemeenten Leiden en Voorschoten, ligt station De Vink).

Geschiedenis

Het eerste station Leiden werd geopend op 17 augustus 1842 aan de Oude Lijn, de eerste spoorlijn van de HIJSM. Het oorspronkelijke stationsgebouw werd in 1879 vervangen door een nieuw gebouw van D.A.N. Margadant.

Internationale Beneluxtrein in 1986 (derde station). Er was hier nog maar één doorrijspoor.

Westelijke toegang (zeezijde)

Zicht op het station vanaf spoor 5a

Ingang nieuwe fietsenstalling aan de zeezijde.

In 1955 werd het station van Margadant vervangen door een ander gebouw, ontworpen door H.G.J. Schelling. Het werd gekenmerkt door een grijze betonnen bouw, die in die jaren ook werd toegepast bij de stations van Arnhem, Enschede, Hengelo en Zutphen. Er waren veel pilaren in de hal en de gangen. Via een trap kon de hoofduitgang bereikt worden. Toen het station te klein werd voor het aantal reizigers, was de hal vaak vol reizigers die wachtten voor een van de loketten. Het autoverkeer reed aanvankelijk direct voor het station langs, maar later werd er een tunnel aangelegd.

Huidig station

Het huidige stationsgebouw van architect Harry Reijnders is het vierde en werd in 1996 opgeleverd. Het bestaat uit witte vakwerkconstructies. Kenmerkend is de entree, bestaande uit een gebogen witte schelp. Aanvankelijk werd bij de hoofdingang een grote, aparte ruimte voor de kaartverkoop geopend. Met de komst van de kaartautomaten in de stationshal blijkt deze ruimte, die door het hoge plafond maar moeilijk te verwarmen was, grotendeels overbodig. De vloer van het station bestond oorspronkelijk uit wit en lichtblauw gekleurde tegels. Hoewel deze vloer een lichte aanblik gaf, bleken de eerste problemen al snel: bij nat weer werd de tegelvloer snel glad. In het voorjaar van 2009 kwam er een nieuwe vloer, bestaande uit de standaard grijze vloertegels, zoals die tegenwoordig gebruikt worden bij vervanging van vloeren of nieuwbouw van stations. Door lekkages komt geregeld water op de vloer terecht. Wat dit betreft was het oude station beter: op de grauwe betonnen vloer kon men eenvoudigweg niet uitglijden.

Tegen het einde van de 20e eeuw waren er twee grote spoorweguitbreidingen rond Leiden.

• Door de Schiphollijn, die na de indienststelling van de Ringspoorbaan in 1986 een tweede verbinding gaf met Amsterdam Centraal, werd Leiden een belangrijk spoorwegknooppunt met veel overstappende reizigers.
• Door het drukke treinverkeer op de Schiphollijn was het traject Leiden - Den Haag een flessenhals geworden, zodat het viersporig werd gemaakt. Hierdoor werd een spooruitbreiding van het station noodzakelijk, die in 1995 werd uitgevoerd.

Sinds de verbouwing bestaat het station uit een perron met twee kopsporen 1 en 2, twee eilandperrons met de sporen 4 en 5 (centrumzijde) resp. 8 en 9 (zeezijde) en vier niet-perronsporen 3, 6, 7 en 10. Het eilandperron aan de zeezijde werd in westelijke richting opgeschoven. Daardoor kwam er ruimte om het doorgaande middenspoor te verdubbelen tot de sporen 6 en 7, zodat internationale treinen - de Beneluxtrein, die sinds 1998 hier niet meer stopte, en later ook de Thalys - konden passeren. De twee eilandperrons zijn zodanig verlengd dat twee achter elkaar staande treinen ieder apart kunnen worden afgehandeld, dankzij wisselverbindingen met de aangrenzende sporen (overloopwissels). Hierdoor stoppen sommige treinen aan de noordkant van het station buiten de overkapping, op afstand van de trappen, de liften en de centrale stationshal.

Toen het nieuwe station werd geopend claimde de gemeente dat haar station, in reizigersaantallen het vijfde van Nederland, recht had op de aanduiding Centraal station. NS besloot toen de vijf stations met de grootste reizigersaantallen (Amsterdam CS, Utrecht CS, Den Haag CS, Rotterdam CS en Leiden) de toevoeging 'Centraal' te geven. In 1997 werd het station Leiden Centraal gedoopt.

Aan de voorzijde (centrumzijde) van het station bevinden zich een busstation en de taxibrug met daaronder een verdiepte fietsenstalling. Het doorgaande autoverkeer wordt hier onderlangs geleid in de in 1997 geopende Stationspleintunnel. Aan de achterzijde (zeezijde) is een verdiepte (gratis) bewaakte fietsenstalling met ruimte voor ruim 2.000 fietsen.

Aanpassingen voor de OV-chipkaart

In 2007 zijn er toegangspoortjes geplaatst, die na ingebruikneming alleen reizigers met een OV-chipkaart doorlaten. Ze begrenzen het zogenaamde OV-chipkaartgebied, dat bestaat uit de perrons en het grootste deel van de stationstraverse met winkels en horeca. De kaartautomaten, de lokettenhal en een aantal winkels vallen er buiten.

De gemeente Leiden, die de stationstunnel ziet als een belangrijke voetgangersverbinding tussen het centrum en het stadsdeel achter het station (met onder meer het Leids Universitair Medisch Centrum en een toekomstige vestiging van het ROC Leiden), heeft bezwaar gemaakt tegen de afsluiting met poortjes voor niet-reizigers. De NS biedt wel een gratis passagerecht, maar men zal als borg een instaptarief van € 20 moeten betalen. Bij een langer verblijf dan zestig minuten is men dit bedrag kwijt. Op 29 augustus 2011 heeft de gemeente besloten op te treden tegen de poortjes omdat ze zonder vergunning zijn neergezet en omdat het bestemmingsplan aangeeft dat de stationshal een voetgangerstraverse is.

Proefstation Leiden

In 2007 werd station Leiden Centraal een proefstation voor de nieuwe "wereldstations" van de Nederlandse Spoorwegen. Op het station werden ideeën daarvoor beproefd. Leiden Centraal moest hiervoor worden verbouwd en dit was eind 2009 gereed. Niet iedereen toonde zich enthousiast over de verbouwingsplannen. De gemeente Leiden liet de bouw zelfs korte tijd stilleggen omdat vergunningen ontbraken. De bezwaren van de architect van het gebouw, Harry Reijnders, waren fundamenteler en richtten zich vooral tegen de versmalling van de centrale hal.

RijnGouwelijn

Door wijzigingen in het politieke beleid en doordat de bekostiging niet rond kwam, wordt de RijnGouwelijn, een lightrailverbinding van Gouda naar Katwijk/Noordwijk via Leiden Centraal, niet aangelegd.

Knooppunt

Station Leiden Centraal is een knooppunt van openbaar vervoerverbindingen.

Spoorlijnen

Er komen de volgende spoorlijnen samen:

• de Oude Lijn: Amsterdam Centraal / Hoorn – Haarlem - Leiden - Den Haag HS – Rotterdam Centraal en verder;
• de Schiphollijn: Amsterdam / Weesp – Schiphol – Leiden – Den Haag Centraal / Rotterdam Centraal en verder;
• de Spoorlijn Woerden - Leiden: Leiden – Alphen aan den Rijn – Utrecht / Gouda.

Hierop rijden de volgende treinseries:

Serie	Treinsoort	Route	Bijzonderheden
700	Intercity	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Schiphol – Lelystad Centrum – Zwolle – Groningen	Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 12700. Rijdt op zaterdagochtend en op zondagochtend een verbinding als stoptrein tussen Zwolle en Groningen.
1400	Intercity	Utrecht Centraal – Amsterdam Centraal – Schiphol – Leiden Centraal – Den Haag HS – Rotterdam Centraal	Nachtnet. De treinserie 21400 voor de trajectverlengingen Rotterdam Centraal – Eindhoven en Utrecht Centraal – Eindhoven rijden uitsluitend in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag.
2100	Intercity	Amsterdam Centraal – Haarlem – Leiden Centraal – Den Haag Centraal
2200	Intercity	Amsterdam Centraal – Haarlem – Leiden Centraal – Den Haag HS – Rotterdam Centraal – Dordrecht	Serie 2100 verdubbelt de frequentie.
2600	Intercity	Lelystad Centrum – Amsterdam Centraal – Schiphol – Leiden Centraal – Den Haag HS – Rotterdam Centraal – Dordrecht – Roosendaal – Vlissingen	Stopt na Roosendaal op alle tussengelegen stations.
4300	Sprinter	(Leiden Centraal – ) Hoofddorp – Schiphol – Weesp – Almere Centrum – Almere Oostvaarders	Rijdt alleen in de spits van/naar Leiden Centraal, enkele ritten naar Lelystad C en Den Haag C
5700	Sprinter	Utrecht Centraal – Hilversum – Weesp – Schiphol – Leiden Centraal – (Den Haag Centraal)	Rijdt 's avonds en in het weekend tot Leiden Centraal.
6300	Sprinter	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Haarlem
8800	Intercity	Leiden Centraal – Alphen aan den Rijn – Woerden – Utrecht Centraal
12600	Intercity	Vlissingen – Roosendaal – Dordrecht – Rotterdam Centraal – Den Haag HS – Leiden Centraal – Schiphol – Amsterdam Centraal – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden/Groningen	Rijdt alleen 's avonds en op zaterdagochtend en op zondagochtend en meestal slechts een deel van het traject. Combi van de serie 2600 en serie 700/12700.
12700	Intercity	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Schiphol – Lelystad Centrum – Zwolle – Leeuwarden	Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuursdienst met serie 700. Rijdt als stoptrein tussen Zwolle en Leeuwarden.
19500	Sprinter	Leiden Centraal – Alphen aan den Rijn – Gouda	Rijdt alleen in de spits

Buslijnen

Station Leiden Centraal is een centraal knooppunt van een groot aantal bussen van het stads- en streekvervoer. In het busstation hebben de buslijnen geen vast vertrekperron. De vertrekplaats wordt door een dynamisch reizigersinformatiesysteem toegewezen en aangeduid op grote vertrekstaten. De exploitatie van bijna alle lijnen is in handen van Arriva. De lijnen 43 en 45 worden door Veolia Transport Nederland geëxploiteerd.

De volgende lijnen komen bij het Centraal station:

Lijn	Route	Via	Opmerkingen
1	Station De Vink - Leiderdorp, Rijnland Ziekenhuis	Leiden CS, Station Lammenschans	stadsdienst
2	Station De Vink - Leiderdorp, Oranjewijk	Leiden CS, Station Lammenschans, Rijnland Ziekenhuis	stadsdienst
3	Station De Vink - Leiden, Merenwijk	Station Lammenschans, Leiden CS	stadsdienst
4	Leiden, Zuidwest - Leiden, Merenwijk	Leiden CS	stadsdienst
5	Voorschoten, Starrenburg - Leiderdorp, Leyhof	Station Voorschoten, Leiden CS	stadsdienst
6	Voorschoten, Starrenburg - Leiderdorp, Leyhof	Station Voorschoten, Leiden CS	stadsdienst
20	Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Duinpark	Oegstgeest, Rijnsburg	Rijdt daarna verder als lijn  21
21	Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Duinpark	Oegstgeest, Rijnsburg	Rijdt daarna verder als lijn  20
30	Leiden, Centraal Station - Katwijk, Poolster	Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Noordwijk	Ringlijn met lijn  31
31	Leiden, Centraal Station - Katwijk, Poolster	Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Noordwijk	Ringlijn met lijn  30
37	Leiden, Centraal Station - Katwijk, Vuurbaak	Oegstgeest, Rijnsburg, Katwijk aan den Rijn	Rijdt daarna verder als lijn  38
38	Leiden, Centraal Station - Katwijk, Vuurbaak	Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn	Rijdt daarna verder als lijn  37
43	Den Haag, Centraal Station - Leiden, Centraal station	Wassenaar
45	Den Haag, Centraal Station - Leiden, Centraal station	Voorburg, Leidschendam, Voorschoten
50	Leiden, Centraal Station - Haarlem, Station	Oegstgeest, Warmond, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek, Heemstede
56	Leiden, Centraal Station - Leimuiden	Leiderdorp, Oud Ade, Rijpwetering, Nieuwe Wetering, Roelofarendsveen, Oude Wetering, Leimuiderbrug
57	Leiden, Centraal Station - Lisse, Hyacinthenstraat	Oegstgeest, Sassenheim, Voorhout, Noordwijkerhout
169	Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station	Zoeterwoude-Rijndijk, Hazerswoude-Rijndijk, Koudekerk aan den Rijn
182	Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station	Leiderdorp, Hoogmade, Woubrugge, Ter Aar
183	Leiden, Centraal Station - Alphen aan den Rijn, Station	Leiderdorp, Hoogmade, Woubrugge
221	Leiden, Centraal Station - Noordwijk, Picképlein	Transferium A44, Valkenburg, Katwijk aan den Rijn, Katwijk	's ochtends richting Noordwijk, 's middags richting Leiden
250	Leiden, Centraal Station - Lisse, Keukenhofdreef	Sassenheim	Spitslijn
365	Zoetermeer, Centrum West - Schiphol Centrum, Plaza	Zoeterwoude, Stompwijk, Leiden Centraal Station, Leiderdorp, Roelofarendsveen, Oude Wetering, Leimuiderbrug, Hoofddorp, De Hoek	Qliner
510	Leiden, Centraal Station - Oegstgeest, Poelgeest		Belbus
854	Leiden, Centraal Station - Lisse, Keukenhof		Sneldienst, rijdt alleen wanneer Keukenhof open is

Voorzieningen

Binnen de poortjes bevinden zich AKO, De Brooodzaak, Free Record Shop, Julia's, Kiosk, La Place Express, Shakies, Sissy-Boy, Smullers, VILA en Pieces en buiten de poortjes AH to go (twee vestigingen), Etos, Geplukt Voor U, GWK Travelex, HEMA, Parfumerie Mooi en Starbucks. Aan de zeezijde bevinden zich een ondergrondse fietsenstalling, Level (vestiging van ROC Leiden in aanbouw), appartementencomplex 'De Kijker' met daaronder kantoren en het Leids Universitair Medisch Centrum.

Externe links

• Meer informatie over station Leiden Centraal op ns.nl
• Informatie over proefstation Leiden en de voortgang daarvan
• Plattegrond omgeving station Leiden Centraal
• Station Leiden op Stationsweb

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Leiden Centraal van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Spoorwegstations in Zuid-Holland

Alphen aan den Rijn · Arkel · Barendrecht · Bodegraven · Boskoop · Boven Hardinxveld · Capelle Schollevaar · Delft · -Zuid · Den Haag Centraal · -HS · -Laan v NOI · -Mariahoeve · -Moerwijk · -Ypenburg · Dordrecht · -Stadspolders · -Zuid · Gorinchem · Gouda · -Goverwelle · Hardinxveld-Giessendam · -Blauwe Zoom · Hillegom · Hoek van Holland Haven · -Strand · Leerdam · Leiden Centraal · -Lammenschans · Maassluis · -West · Nieuwerkerk a/d IJssel · Rijswijk · Rotterdam Centraal · -Alexander · -Blaak · -Lombardijen · -Noord · -Stadion · -Zuid · Sassenheim · Schiedam Centrum · -Nieuwland · Sliedrecht · -Baanhoek · Vlaardingen Centrum · -Oost · -West · De Vink · Voorburg · Voorhout · Voorschoten · Waddinxveen · -Noord · Zoetermeer · -Oost · Zwijndrecht · Geplande stations: BleiZo · Boskoop Snijdelwijk · Gorinchem Noord · Hazerswoude-Koudekerk · Leerdam Broekgraaf · Waddinxveen Zuid Voormalige stations: zie de lijst van voormalige spoorwegstations in Zuid-Holland

52° 09' 59" N, 4° 28' 56" O