Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Oude Lijn)
Ga naar: navigatie, zoeken
Oude Lijn
Amsterdam - Rotterdam
Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam op de kaart
Totale lengte 85,3 km
Spoorwijdte
breedspoor 1945 mm (tot 1866)
normaalspoor 1435 mm (vanaf 1866)
Aangelegd door HIJSM
Geopend
A'dam C - A'dam Westerdok: 15 oktober 1889
A'dam Westerdok - Sloterdijk: 15 oktober 1878
A'dam W'poort- d' Eenhonderd Roe: 4 okt. 1848
d' Eenhonderd Roe- Haarlem: 20 sept. 1839
Haarlem- Veenenburg: 2 juni 1842
Veenenburg - Leiden: 17 augustus 1842
Leiden - Voorschoten: 1 mei 1843
Voorschoten- Den Haag: 6 december 1843
Den Haag - Rotterdam: 3 juni 1847
Geëlektrificeerd 1927
Aantal sporen
Amsterdam - Leiden: 2
Leiden - Rijswijk: 4
Rijswijk - Schiedam Centrum: 2
Schiedam Centrum - Rotterdam Centraal: 4
Baanvaksnelheid
Amsterdam - Haarlem: 130
Haarlem - Rotterdam: 140
Beveiliging of treinbeïnvloeding ATB EG
Treindienst door NS
Traject
vSTR lijn van Zutphen
dX+ldWgrvÜST lijn van Elten
vBHFrvBHFl -1,4 Amsterdam Centraal
vÜSTvÜST
vSTRevHST -1,0 Amsterdam Westerdok
dSTRvÜSTrdSTR
exdX+ledWgrdSTRdKBSTedSTRd opstelterrein
exdKBSTedXldXl+rdX+rdSTRd Westerdoksdijk opgebroken
ddWBRÜCKEdWBRÜCKEdWBRÜCKE Singelgracht
vSTR+l-vABZgr-STRdSTRexdKBHFa 0,0 Amsterdam Willemspoort
dSTRdSTR+ldKRZodABZrfdSTRexdHST 0,3 d'Eenhonderd Roe
vDST-STRdWg+ldWgr+lxdWgrexdSTR Werkplaats Zaanstraat
veHST-STRvSTRexdSTRexdSTR Spaarndammerdijk-Houthaven
vÜSTvSTRexvDST-STR Westergasfabriek
dXr+ldXrvSTRexvSTR lijn naar Den Helder tot 1983
dSTRudENDEavSTRexdABZglexdKRZ aansluiting Centrale Markthallen opgebroken
dSTRudHSTvSTRexdWg+lexdXr Isolatorweg
Metrolijn  50 
dSTRudSTRvSTRexdBHFd 2,4 Amsterdam Sloterdijk tot 1985
dAKRZurudAKRZulvAKRZuexdAKRZud A10E22
dSTRudSTRlmvTBHFuxmdKRZuudSTRq Amsterdam Sloterdijk
Metrolijn  50 
vSTRl-vTBHFuxdKRZudSTRq 3,0 Amsterdam Sloterdijk
lijn naar Schiphol
ddSTR+ldKRZudTBHFuxdKRZudSTRq Amsterdam Sloterdijk
Hemboog
dSTRqdABZqrdSTRredWg+lexdXrd lijn naar Den Helder vanaf 1983
vBS2+l
AKRZu A5
BHF 9,0 Halfweg-Zwanenburg
AKRZu A9
BHF 14,3 Haarlem Spaarnwoude
BSicon xSPLa.svg
BSicon exv-STR+l.svg
lijn van Aalsmeer opgebroken
dSTRdxENDEa
ddSTRdWgldX+r
dvSTRdKDSTxe NedTrain Haarlem
dvSTRexdKBHFe Haarlem tot 1842
vWBRÜCKE Spaarne
vÜSTl
vBHF 16,7 Haarlem
vÜST
ABZ3lgvABZgr-STRBSicon .svg lijn naar Uitgeest
KRZvSTRrfBSicon .svg lijn naar Zandvoort
STRlfABZlg{{{3}}}
eHST 18,0 Zijlweg
eHST 18,8 Leidsche Straat
vSTRa
vSTR-DST 19,1 Haarlem Goederen
vSTRe
BHF 21,1 Heemstede-Aerdenhout
eHST 23,7 Mannepad
eBHF 25,3 Vogelenzang-Bennebroek
eGRENZE grens Noord-Holland - Zuid-Holland
eHST 26,6 Doodweg
BHF 28,0 Hillegom
voorheen Loosterweg
eHST 29,0 Hillegommerbeek
eHST 30,4 Veenenburg
eBHF 31,6 Lisse
eBHF 36,1 Noordwijkerhout
voorheen Piet Gijzenbrug
BHF 38,8 Voorhout
eHST 40,7 Leidsche Straatweg
eHST 40,9 Postbrug
AKRZu A44
vSTRrg lijn van Weesp
vÜSTo+l
veBHF-STR 42,4 Warmond
vWBRÜCKE Warmonder Leede
vSTR-eABZg+l aansluiting Leiden Heerensingel opgebroken
vÜST
dvBHFrdKBHFla 45,6 Leiden Centraal
ddSTRvÜST
dvÜSTdSTRl lijn naar Woerden
vWBRÜCKE Oude Rijn
vBHF 48,4 De Vink
vBHF 51,0 Voorschoten
vSTR-eHST 54,2 Statistiek
vÜST
vBHF 57,0 Den Haag Mariahoeve
exvSTR+r-dWgldWgl+rdX+rd lijn van Scheveningen opgebroken
exdABZglexdSTRqedKRZedKRZoedKRZxdABZq+l lijn van Rotterdam Hofplein
RR  3   4 , Metrolijn  E 
exvSTR-dABZrgdKRZodSTRrdSTR
exdSTRdX+ldXr+ldKRZov-STRr
exdSTRledKRZedABZg+rdSTR{{{5}}}
BSicon exvSTR.svg
exvSTR + vÜWBl
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
kruising RandstadRail - NS
dSBHFvBHFd 59,3 Den Haag Laan van NOI
vÜSTxdSTRd aansluiting opgebroken
BSicon uvABZgr-STR.svg
uvABZgr-STR + vSTR
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
RandstadRail  3   4 
dAKRZovAKRZod A12
dXr+ldWgrdSTRd verbinding Den Haag Centraal, Metrolijn  E 
dABZqrvKRZodSTRq lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
dABZq+rvKRZodABZq+l lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
dXldWg+rdWg+ldXr
vÜST
vBHF 61,2 Den Haag HS
vÜSTr
BSicon uexvABZgr-STR.svg
BSicon vSTR.svg
tramlijn naar Scheveningen opgebroken
BSicon .svgvSTR-eABZg+lexKBSTr Den Haag Laakhaven opgebroken
vBHF 63,5 Den Haag Moerwijk
veHST-STR 64,3 Rijswijk- Wateringen
vTUNNELa
tvBHF 65,0 Rijswijk
vTUNNELe
veHST-STR 65,3 Kleiweg
vAKRZo A4E30
vSTRe 66,9 Delft aansluiting
eHST 67,6 't Haantje
eHST 68,2 Singelweg
BSicon .svgeABZrgexKBSTr DSM gist
eHST 68,9 Schoolpoort
eBHF 69,1 Delft tot 1906
BRÜCKE spoorviaduct Delft
vSTRa
vDST-BHF 69,5 Delft
BSicon uexvSTRgr.svg
BSicon SPLe.svg
tramlijn naar Maaslandse Dam opgebroken
BHF 71,3 Delft Zuid
eHST 76,3 Kethel
WBRÜCKE1 Poldervaart
AKRZo A20E25
vSTRlg lijn van Hoek van Holland Strand
udSTR+rvÜSTd Metrolijn  C 
udBHFrvBHFld 79,8 Schiedam Centrum vh Schiedam Rotterdam West
udSTRrvÜSTrd Metrolijn  A   B   C 
veABZg+r-STR Havenspoorlijn R'dam West goederen, opgeheven
vWBRÜCKE Delfshavense Schie
evBHF Beukelsdijk
BSicon .svgvÜSTldSTR+ld HSL-Zuid van Schiphol
BSicon .svgdSTRdABZlfdKRZudABZq+l lijn van Utrecht Centraal
BSicon .svgvABZg+l-KRZovKRZu-ABZgr
BSicon .svgdABZrgdKRZodABZrfdSTR
BSicon utSTRrg.svg
utSTRrg +
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜSTr
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜST
Metrolijn  E 
utBHFvBHFrvBHFl 83,9 Rotterdam Centraal voorheen Rotterdam DP
utSTRrfdXldWg+rdWg+ldXr Metrolijn  D   E 
BSicon .svgvÜST lijn naar Breda

De Oude Lijn is een spoorweg in Nederland over de route AmsterdamHaarlemLeidenDen Haag HSRotterdam. Het is de oudste spoorlijn van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM).

Aanleg[bewerken]

De spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem werd geopend op 20 september 1839 als eerste spoorlijn in Nederland. Haarlem – Leiden volgde in 1842, Leiden – Den Haag in 1843 en, Den Haag – Rotterdam DP in 1847. De benaming Oude Lijn dankt de lijn aan het feit dat dit de oudste spoorlijn van Nederland is, maar diende ook om die te onderscheiden van de Nieuwe Lijn, waarmee de in 1869 geopende alternatieve route Amsterdam WP - Woerden - Gouda - Rotterdam Maas werd aangeduid.

De lijn werd aangelegd in breedspoor (1945 millimeter). De ombouw tot normaalspoor (1435 millimeter) vond plaats in 1866 om de lijn te kunnen laten aansluiten op andere al in normaalspoor uitgevoerde lijnen.

De lijn had aanvankelijk zijn vertrekpunt bij het tijdelijke Station d'Eenhonderd Roe. Dit lag op het grondgebied van de gemeente Sloten (NH), net buiten de grens van de stad Amsterdam. Nadat de problemen met de grond waren opgelost kon in 1842 het Station Willemspoort, net buiten de Haarlemmerpoort worden geopend. Dit station werd gesloten in 1878, waarbij de lijn verlengd werd naar het tijdelijke station Droogbak. In 1889 kon het nieuwe Centraal Station in gebruik worden genomen. Dit is tot op de dag van vandaag het belangrijkste station van Amsterdam.

Op de plek van het oorspronkelijke station van Haarlem uit 1839 werden de werkplaatsen voor het onderhoud van het spoorwegmaterieel ingericht, het begin van de Hoofdwerkplaats Haarlem. In 1842 kwam het eerste station van Haarlem in gebruik net binnen de stadswallen, op de plek waar sinds 1908 het huidige station ligt.

In Leiden, Den Haag, Delft, Schiedam en Rotterdam werden de stations net buiten de toen nog intact zijnde stadswallen gelegd. Daarom kwam het station Den Haag HS te liggen op het grondgebied van Rijswijk (ZH). Pas later werd dit Haags grondgebied. De Oude Lijn was bij dit station gekoppeld aan het Haagse tramnet. Tot 1974 werden hier goederenwagens overgebracht van het spoor- naar het tramnet, waarna deze door een tramlocomotief verder konden worden gereden naar de Scheveningse haven, over de sporen van de huidige tramlijn 11. Na die tijd werden Oude Lijn en tramnet losgekoppeld.[1]

In Delft loopt de spoorlijn over een lang spoorviaduct vlak langs de binnenstad. Dit spoorviaduct wordt beschouwd als een knelpunt in het spoornetwerk en als overlastgevend voor de spoorzone Delft. De spoortunnel Delft moet komende jaren dit spoorviaduct gaan vervangen.

Het Rotterdamse eindpunt kwam net buiten de Delftse Poort te liggen. Het werd Station Delftsche Poort (Rotterdam DP) genoemd. Sinds 1953 ligt hier het Centraal Station.

De Oude Lijn werd geëlektrificeerd in 1924-1927. Hiervoor werd het Blokkendoosmaterieel (Mat '24) aangeschaft.

Recente uitbreidingen[bewerken]

Er werden verbindingsbogen aangelegd van Laan van Nieuw Oost-Indië naar Den Haag CS (1975) en van Den Haag HS naar Den Haag CS (1976), zodat treinen uit de richtingen Leiden, Rotterdam CS en Rotterdam Hofplein in Den Haag CS konden eindigen.

Sinds de aanleg is de Oude Lijn in de afgelopen ruim anderhalve eeuw een der belangrijkste spoorlijnen in Nederland gebleven, dit ondanks het feit dat sinds 1981 de Schiphollijn tussen Leiden en Amsterdam een deel van de functie heeft overgenomen.

In jaren tachtig en negentig heeft de Nederlandse Spoorwegen flink geïnvesteerd in de modernisering van de spoorlijn. In 1983 werd een groot nieuw station Amsterdam Sloterdijk gebouwd in het kader van de Hemtunnel. Dit was het begin van de modernisering. Hierbij werd de oude lijn verlegd in Amsterdam naar het huidige Station Amsterdam Sloterdijk. Daarbij werden de Oude lijn, Zaanlijn en Schiphollijn in een station ondergebracht. In de periode 1983-1987 is dit gerealiseerd. Het geplande Station Amsterdam Geuzenveld is echter nooit gebouwd.

In de periode 1983-1996 zijn er in Amsterdam grote uitbreidingen geweest aan de oude lijn en de Zaanlijn. Hierbij is uiteindelijk het stuk oude lijn tussen Amsterdam Centraal - Sloterdijk zessporig geworden.

Alle infrastructuur is daarbij vernieuwd, in 1987 begon met de aanleg van de spoorverdubbeling Leiden - Den Haag HS - Rijswijk, dit gehele traject werd op 2 juni 1996 volledig viersporig in gebruik genomen.

Oorspronkelijke hoorde ook het deeltraject Rijswijk - Schiedam Centrum bij dit project. Omdat men in Delft een tunnel wilde is dit uitgesteld. Het deeltraject tussen Schiedam Centrum en Rotterdam Centraal is al sinds 1911 viersporig, twee sporen hiervan zijn normaal gesproken gereserveerd voor de treinen van de Hoekse Lijn.

Tussen de Haagse stations Laan van NOI en HS volgde sinds 1908 de Hofpleinlijn hetzelfde tracé als de Oude Lijn, hierdoor was dit deel van de lijn toen al viersporig. In de jaren zeventig is ter hoogte van Den Haag Laan van NOI het spoor over korte afstand uitgebreid naar zes sporen. De extra sporen werden benut door de treinen van de Hofpleinlijn en Zoetermeerlijn: deze reden voortaan niet meer naar Den Haag HS, maar naar het nieuwe station Den Haag CS. Toen de Hofpleinlijn en de Zoetermeerlijn in 2006 overgingen naar RandstadRail, werden daarbij ook twee van de sporen op station Laan van NOI afgescheiden van de Oude Lijn, die nu dus nog vier sporen beschikbaar heeft voor het treinverkeer.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties