Spoorlijn Rotterdam Hofplein - Scheveningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hofpleinlijn
Rotterdam Hofplein - Scheveningen
Spoorlijn Rotterdam Hofplein - Scheveningen op de kaart
Totale lengte 28,7 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door ZHESM
Geopend
R'dam Hofplein - DH Laan van NOI: 1 oktober 1908
Den Haag HS - Scheveningen: 1 mei 1907
Gesloten
R'dam Hofplein - Kleiweg: 17 augustus 2010
R'dam Hofplein - DH Laan van NOI: 3 juni 2006
DH Laan van NOI - Scheveningen: 4 oktober 1953
Heropend
R'dam Hofplein - DH Laan van NOI: 10 sept 2006
Huidige status
Rotterdam Hofplein - Kleiweg: buiten gebruik
Kleiweg - DH Laan van NOI: in gebruik
DH Laan van NOI - Scheveningen: opgebroken
Geëlektrificeerd 1 oktober 1908
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 100 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding ZUB
Treindienst door
Kleiweg - Den Haag Laan van NOI: RET
Traject
exKSBHFa 0,0 Rotterdam Hofplein tot 2010
exBHF 1,0 Rotterdam Bergweg
exWBRÜCKE1 Noorderkanaal
exAKRZo A20E19E25
BSicon .svgxKRZoeABZq+lr lijn van Utrecht Centraal naar Rotterdam Centraal
BSicon .svg
+
BSicon xABZrg.svg
xABZrg +
BSicon exSTRrf.svg
exSTRrf + uTUNNELlu
Statenwegtracé
Metrolijn  E 
eBHF 2,6 Rotterdam Kleiweg
voorheen Schiebroek
SBHF 2,9 Melanchthonweg
SBHF 3,6 Meijersplein
eSBHF 4,3 Rotterdam Wilgenplas
KRZt HSL-Zuid van Schiphol naar Antwerpen-Luchtbal
eHST 5,1 Adrianalaan
SBHF 6,0 Rodenrijs
voorheen Berkel en Rodenrijs
SBHF 7,6 Berkel Westpolder
eBHF 8,5 Berkel
SBHF 9,3 Pijnacker Zuid
SBHF 11,0 Pijnacker Centrum
voorheen Pijnacker
SBHF 14,6 Nootdorp
voorheen Nootdorp Oost
BSicon .svgKRZoABZ3rg lijn van Gouda naar Den Haag Centraal
BSicon .svgAKRZoAKRZo A12E30
BSicon .svgvSTRlgSTR Zoetermeer Stadslijn
RandstadRail  3   4 
BSicon .svgvÜSTo+lSTR
BSicon .svgvSTReSTR Leidschendam-Voorburg aansluiting
BSicon .svgeBHFSTR 16,5 Veenweg
BSicon .svgSBHFSTR 16,8 Leidschenveen
BSicon .svgSBHFSTR 17,6 Forepark
BSicon .svgAKRZoAKRZo A4E19
BSicon .svgKRWg+lKRWgr verbinding RandstadRail - ProRail
BSicon .svgABZlfvSTRlg
BSicon .svgSTRvKDSTe Opstelplaats RR en NedTrain Leidschendam
WBRÜCKE1 Spoorbrug over de Vliet
SBHF 18,6 Leidschendam-Voorburg
SBHF 19,9 Voorburg 't Loo
exdSTR+leABZrfd
dSTR+lxdKRZvSTRlg{{{4}}}
dABZqrxdKRZuvKRZuvSTR+r- lijn van Amsterdam Centraal
BSicon exSHI1+l.svg
exvBS2+l + STRq
BSicon vABZg+r-STR.svg
vABZg+r-STR +
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
lijn van Amsterdam Centraal
exABZrgveKRZ-eABZg+rvSTR-
BSicon exSTR.svg
exSTR +
BSicon exvSTR.svg
exvSTR + vÜWBl
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
kruising RandstadRail - NS
exHSTvSTRvSTR- 22,9 Wassenaar
exHSTvSTRvSTR- 24,1 Renbaan-Achterweg
exHSTvSTRvSTR- 25,8 Waalsdorpscheweg
exHSTvSTRvSTR- 27,2 Wittebrug-Pompstation
exKBHFevSTRvSTR- 28,7 Scheveningen
ddSBHFvBHF 21,8 Den Haag Laan van NOI
dvÜSTxdSTR aansluiting opgebroken
BSicon .svg
+
BSicon uvABZgr-STR.svg
uvABZgr-STR + vSTR
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
RandstadRail  3   4 
ddAKRZovAKRZo A12
BSicon .svgdABZqrvKRZodSTRq lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
BSicon .svgdABZq+rvKRZodABZq+l lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
BSicon .svgdXldWg+rdWg+ldXr
BSicon .svgvÜST
BSicon .svgvBHF 23,5 Den Haag HS
BSicon .svgvSTR lijn naar Rotterdam Centraal

De Hofpleinlijn is de door de Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij aangelegde en tussen 1907 en 1908 in gebruik genomen spoorlijn die Rotterdam Hofplein via Den Haag met Scheveningen verbond.

Op 1 oktober 1908 reden hier de eerste elektrische treinen van Nederland. Aanvankelijk was de lijn geëlektrificeerd met een bovenleidingsspanning van 10.000 Volt 25Hz (eenfase wisselspanning). In 1926 werd dit gewijzigd in 1500 Volt gelijkspanning, de nieuwe standaard voor Nederlandse spoorlijnen.

Oorspronkelijk reden de treinen van Rotterdam Hofplein naar Scheveningen via station Den Haag HS, waar ze kop maakten. Ook werd er voor 1940 via een extra verbindingsboog (die net als de lijn van Rotterdam Hofplein naar Den Haag HS onder de Oude Lijn doorging) direct tussen Rotterdam Hofplein en Scheveningen gependeld. Nadat de lijn naar Scheveningen in 1953 werd gesloten, hadden de treinen aanvankelijk Den Haag HS als eindpunt, maar na het gereedkomen van de toenmalige nieuwbouw van station Den Haag Centraal (toen Den Haag CS geheten) en de verbindingsboog van Laan van NOI naar Den Haag Centraal in 1975 reden de treinen daar heen.

De spoorlijn werd vaak gebruikt als omleidingsroute tussen Den Haag en Rotterdam als de spoorlijn via Delft (door werkzaamheden of een storing) niet gebruikt kon worden. Sinds december 2002 is dit niet meer mogelijk omdat toen de verbindingsbogen tussen de spoorlijn Utrecht - Rotterdam en de Hofpleinlijn buiten dienst zijn gesteld en zijn opgebroken in verband met de bouw van het Statenwegtracé.

In de zomer van 2006 werden in het kader van RandstadRail aanpassingen verricht teneinde de lijn geschikt te maken voor een metrodienst. Nadat de gehele lijn enkele maanden buiten bedrijf was, werd de lijn op 10 september 2006 gedeeltelijk geopend als (in naam) onderdeel van Metrolijn E, in exploitatie bij de RET. Het deel van Nootdorp tot aan Den Haag CS is, na in november 2006 enkele weken in gebruik te zijn geweest, weer stilgelegd wegens technische mankementen en de ontsporing van een RET metrovoertuig bij Station Forepark. Sinds 3 september 2007 is de lijn weer volledig in bedrijf.

In Rotterdam liep de lijn over het Hofpleinviaduct met 189 overspanningen over een totale lengte van 1900 meter. Op dit gedeelte van de lijn was slechts vier jaar een metrodienst in bedrijf, in augustus 2010 werd de Hofpleinlijn via een nieuwe geboorde tunnel, het zogenoemde Statenwegtracé, aangesloten op de Metrolijn E en is het traject tussen het voormalige station Rotterdam Kleiweg en Rotterdam Hofplein opgeheven.

Beknopte historie[bewerken]

Hofpleinlijnviaduct.
Situatie 1908 - 1953

De spoorlijn werd in 1905 aangelegd door de Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (ZHESM). Het viaduct was een der eerste bouwwerken waarbij op grote schaal gewapend beton werd toegepast.

  • 1 mei 1907: opening Den Haag HS - Scheveningen Kurhaus (stoomtractie).
  • 1 oktober 1908: opening Rotterdam Hofplein - Scheveningen Kurhaus.
  • 1 oktober 1908: invoering elektrische tractie
  • 8 maart 1909: opening verbindingsboog Rotterdam Delftsche Poort (Rotterdam DP) - Kleiweg.
  • 1 oktober 1927: elektrificatie verbindingsboog Rotterdam DP - Kleiweg.
  • 3 april 1943: opheffing Renbaan-Achterweg - Scheveningen Kurhaus.
  • 15 juni 1947: heropening Renbaan-Buurtweg - Scheveningen.
  • 17 december 1951: opening verbindingsboog Rotterdam Noord Goederen - Kleiweg.
  • 4 oktober 1953: opheffing tak naar Scheveningen. Het aantal reizigers was in de loop der jaren teruggezakt naar 320 reizigers per dag op dit traject[1]
  • 28 september 1975: opening verbindingsboog Den Haag Laan van NOI - Den Haag CS.
  • 1 januari 2002: opheffing verbindingsbogen Rotterdam Centraal – Kleiweg en Rotterdam Noord Goederen - Kleiweg.
  • 7 november 2005: opening Nootdorpboog. Als gevolg van de aanpassingen voor RandstadRail is de lijn gescheiden van het spoorwegnet. Om de onderhoudswerkplaats van NedTrain in Leidschendam toch bereikbaar te houden voor spoorwegmaterieel, is een nieuwe verbindingsboog richting Voorburg aangelegd.
  • 3 juni 2006 - 10 september 2006: gehele lijn tijdelijk buiten gebruik, diverse aanpassingen om de lijn geschikt te maken voor exploitatie met sneltrams in het kader van RandstadRail.
  • 10 september 2006: ingebruikname van het trajectdeel Rotterdam Hofplein - Nootdorp.
  • 11 november 2006: officiële opening van het gehele traject Rotterdam Hofplein - Den Haag CS als onderdeel van RandstadRail.
  • 17 augustus 2010: opening tunnel tussen Kleiweg en Rotterdam Centraal; opheffing traject Kleiweg - Rotterdam Hofplein.
  • 13-16 mei 2011: Hofpleinlijn viaduct over de A20 wordt gesloopt om ruimte te maken voor verlenging van de oprit vanaf het Schieplein de A20 op richting Gouda/Dordrecht.

Oorspronkelijke spoorlijn[bewerken]

Stations[bewerken]

Stations aan de tak naar Scheveningen[bewerken]

Treindiensten[bewerken]

Op 1 oktober 1908 reed de eerste reizigerstrein over het viaduct. De lijn was de eerste geëlektrificeerde spoorlijn van Nederland. Er werd 10.000 volt wisselspanning met een frequentie van 25 Hertz gebruikt. Hiertoe bezat de ZHESM een eigen elektriciteitscentrale op het terrein van de werkplaats in Leidschendam. In 1923 is de lijn overgenomen door de HSM en in 1926 is de bovenleidingspanning gewijzigd in de toen nieuwe Nederlandse standaard van 1500 volt gelijkspanning.

De treinen reden sinds 1975 niet langer naar station Den Haag HS, maar naar het nieuwe Centraal Station. In 1977 is de Zoetermeer Stadslijn geopend als zijtak van de Hofpleinlijn. In Leidschendam (thans op Haags grondgebied) takt de Zoetermeerlijn af.

Het oorspronkelijke materieel bleef in dienst tot 1944. Na de oorlog werd stroomlijnmaterieel ingezet. Sinds 1976 reden er Sprinters op deze lijn. In 2006 werden op deze lijn voornamelijk tot Citypendels, omgebouwde sprinters ingezet, maar in het weekend waren er ook vernieuwde sprinters te vinden. Tussen de stations Rotterdam Hofplein en Kleiweg was nog slechts één spoor in gebruik.

Per 3 juni 2006 is de treindienst van de NS op de Hofpleinlijn definitief beëindigd. Na een ombouwperiode van drie maanden met vervangend busvervoer, is de lijn als onderdeel van RandstadRail heropend.

RandstadRail[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijn E (metro van Rotterdam) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De spoorlijn is in 2006 in het kader van RandstadRail geschikt gemaakt voor een metrodienst van de RET en van Leidschendam tot Laan van NOI tevens geschikt gemaakt voor de lagevloertrams van de HTM voor de Zoetermeerlijn. De haltes op het gedeelde traject zijn daartoe voorzien van perrons in twee hoogtes.

Ook na de ombouw is de lijn officieel nog een spoorlijn, ondanks dat er enkel nog metrorijtuigen op rijden. De lijn is door de minister van Verkeer en Waterstaat aangewezen als lokaalspoorweg en niet als een stadsspoorweg (metrolijn). Een metrolijn moet een volledig vrije baan hebben zonder gelijkvloerse kruisingen, maar de Hofpleinlijn kent enkele overwegen en is dus vergelijkbaar met de oudere sneltramlijnen in Rotterdam Alexander.

Via een nieuwe geboorde tunnel, het zogenoemde Statenwegtracé, rijden de metro's vanaf 17 augustus 2010 door naar het centrum van Rotterdam via de Metrolijn E. Na Melanchthonweg rijden de metro's door deze nieuwe tunnel via station Blijdorp naar Rotterdam Centraal. Met het gereedkomen van dit tracé wordt het spoorviaduct in Rotterdam-Noord en daarmee ook het station Hofplein verlaten, waarna van een Hofpleinlijn eigenlijk geen sprake meer is. Het viaduct in Rotterdam wordt dan overbodig voor de exploitatie; dit rijksmonument blijft echter wel behouden en daarmee de vele bedrijfjes die onder de bogen zijn gevestigd. Het viaduct is aangekocht door een aantal Rotterdamse woningcorporaties, die het viaduct een nieuwe functie zullen gaan geven.

Het eerste deel van de vernieuwde lijn is op 10 september 2006 heropend tussen Rotterdam Hofplein en Nootdorp. Na enig oponthoud is uiteindelijk de gehele lijn tussen Rotterdam Hofplein en Den Haag Centraal op 11 november 2006 officieel geopend. Tussen 29 november 2006 en 3 september 2007 was het gedeelte tussen Nootdorp en Den Haag, na enkele ontsporingen, echter weer tijdelijk buiten gebruik.

Nieuwe stations[bewerken]

In het kader van RandstadRail zijn langs de bestaande lijn de volgende nieuwe stations geopend:

Foto's[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Smit, J.F.: ZHESM Rotterdam Hofplein – Den Haag – Scheveningen Kurhaus. Hoe het spoor elektrisch werd. Phoenix & Den Oudsten, Rotterdam, 1989. ISBN 90 71082 09 1

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties