Rijksweg A12 is een rijksweg en autosnelweg in Nederland. Vanaf Den Haag en via Gouda loopt de A12 langs Utrecht en Arnhem naar de Duitse grens, nabij Beek. Hiervandaan loopt de weg verder als de Duitse Bundesautobahn 3 naar het Ruhrgebied. De A12 heeft een totale lengte van 137 km. Vanaf het Prins Clausplein tot knooppunt Lunetten volgt de A12 de route van de E30, vanaf knooppunt Oudenrijn tot de Duitse grens die van de E35. Tussen knooppunt Gouwe en Oudenrijn wordt ook de route van de E25 gevolgd. De A12 is een van de belangrijkste oost-west-verbindingen van Nederland.
[bewerken] Geschiedenis van Rijksweg 12
Het traject tussen Den Haag en verkeersplein Oudenrijn is in de jaren 1933–1940 aangelegd en is daarmee de oudste autosnelweg van Nederland. De toenmalige verharding bestond uit beton en klinkers. De A12 was de eerste autosnelweg ter wereld die uitgerust was met vluchtstroken. Voor de aanleg werd iedere gemeente en ieder waterschapsbestuur gehoord. Echte inspraak, zoals bij de aanleg van spoorlijnen in die tijd, was niet aan de orde, omdat dit doorgaans leidde tot concessies die achteraf dikwijls ongewenst bleken. Op 15 april 1937 werd het gedeelte Voorburg–Zoetermeer geopend en vanaf 1940 liep de autosnelweg tot Utrecht.
Reeds enkele weken na de Nederlandse capitulatie kreeg Rijkswaterstaat de mededeling van de Duitse bezetter dat zij rijksweg 12, die in de oorspronkelijke Nederlandse wegenplannen van de jaren 30 slechts tussen Den Haag en De Klomp zou verlopen, noordelijk om Arnhem wilde verlengen om bij Emmerik op de Hollandlinie richting Oberhausen aan te sluiten, die op dat moment in aanleg was. Het project werd door Fritz Todt, in Nazi-Duitsland verantwoordelijk voor de aanleg van Reichsautobahnen, als Kriegswichtig (van belang voor de oorlogsvoering) verklaard, hetgeen betekende dat de weg met voorrang aangelegd diende te worden. De omwonenden doopten de rijksweg al snel om tot Hazepad, in de hoop dat de bezetter snel over de weg terug zou keren richting Duitsland.
Uiteindelijk kwam Fritz Todt in 1942 bij een vliegtuigongeluk te overlijden en werden zijn taken overgenomen door Albert Speer. Speer meende dat het project omtrent de verlenging tot rijksweg 12 naar de Duitse grens niet van belang voor de oorlogsvoering was, en stelde in 1942 een bouwstop in. Op dat moment waren de voorbereidende werkzaamheden (o.a. aanleggen van aardebanen) in een vergevorderd stadium. Rijkswaterstaat zou na de oorlog niet meer voor een ander tracé kiezen. Tijdens de oorlog werd enkel het wegvak tussen Oudenrijn en Bunnik geopend.
Tussen Bunnik en de grens werd de weg tussen 1947 en 1963 stukje bij beetje naar het oosten verlengd. In 1965 werd de weg verbonden met de Duitse Autobahn, door de opening van de Bundesautobahn 3 tussen Emmerik en Wesel.
[bewerken] Kunstobjecten langs de A12
[bewerken] Verkeersintensiteit
In onderstaande tabel staat een overzicht van de verkeersintensiteit van rijksweg 12 over de jaren heen. De gegevens worden gepresenteerd als het gemiddeld aantal voertuigen wat in beide richtingen langs een meetpunt rijdt. De verschillende intensiteiten tussen werk- en weekenddagen worden gemiddeld[1].
| Meetpunt |
2009 |
| Den Haag Bezuidenhout - Voorburg |
110 380 |
| Nootdorp - Zoetermeer |
119 083 |
| Waddinxveen - Knooppunt Gouwe |
72 882 |
| Woerden - De Meern |
147 149 |
| Knooppunt Lunetten - Bunnik |
103 863 |
| Maarsbergen - Veenendaal |
75 233 |
| Wageningen - Oosterbeek |
83 861 |
| Arnhem Noord - Knooppunt Velperbroek |
86 677 |
| Beek - Duitse grens |
30 017 |
Doordat de A12 één van de belangrijkste schakels is tussen de verbindingen Rotterdam-Utrecht en Den Haag-Utrecht wordt dit traject uitgebreid. Begin 2010 is het wegvak tussen Zoetermeer en Gouda uitgebreid, er zijn in beide richtingen spitsstroken aangelegd waardoor de doorstroming sterk is verbeterd. Ook zijn er verschillende afslagen veranderd zoals die van Zevenhuizen/Waddinxveen en die van Bleiswijk. In combinatie met het werk aan de A12 zijn ook de overgangen met de spoorlijn Gouda - Den Haag voor een groot gedeelte ongelijkvloers gemaakt. De werkzaamheden gaan echter nog verder. In de richting van Gouda naar Woerden wordt er een extra rijstrook aangelegd waardoor er van Gouda tot Woerden over een aantal jaar (2013) vier rijstroken beschikbaar zullen zijn. In de omgekeerde richting (Woerden-Gouda) is er in 2010 een spitsstrook aangelegd waardoor het verkeer in de spits over vier rijstroken beschikt. Tenslotte is het traject van Woerden naar knooppunt Oudenrijn in 2010 aangepast door er een extra rijstrook aan te leggen. Hierdoor zijn er nu vier rijstroken beschikbaar. Hierdoor is de situatie hetzelfde als de omgekeerde rijrichting waar al jaren vier rijstroken liggen. Tenslotte werkt Rijkswaterstaat ook aan het traject Utrecht-Veenendaal, en Ede-Grijsoord. Hier zullen extra rijstroken, plusstroken en spitstroken worden aangelegd naast de 2x2 rijbanen die er nu zijn. Vanaf Lunetten tot Bunnik wordt het permanent 4-strooks, waarna het overgaat in 3+1 tot Driebergen, vanaf Driebergen gaat het over in 2+1. Hierdoor sluit de weg in 2013 aan op de al bestaande 2+1 van Veenendaal naar Ede. Van Ede naar Grijsoord wordt in dezelfde periode (tot 2013) een 3e rijstrook en een Ecoduct aangelegd. Hier wordt geen spitsstrook aangelegd, omdat dat zou betekenen dat bij opening van de strook verlichting moet branden, en dat wil men op dit stuk dat de Veluwe doorsnijdt niet. Bij een 3e rijstrook is dat geen eis.
[bewerken] Malieveld-Prins Clausplein
De weg begint in Den Haag als zijweg van de Zuid-Hollandlaan en de Benoordenhoutseweg, bij het Malieveld. Het eerste deel van de A12, dat bekend staat als de Utrechtsebaan, heeft door de dichte bebouwing geen vluchtstrook en er geldt een snelheidsbeperking van 70 km/h. Dit deel is een halfverdiepte ongelijkvloerse stadsautoweg. Dit eerste gedeelte tot Den Haag-Bezuidenhout is geen rijksweg, maar wordt beheerd door de gemeente Den Haag. Omdat het geen autosnelweg betreft zou de weg geen A12, maar N12 moeten heten. Vanaf de Haagse Poort is de weg voorzien van vluchtstroken en draagt het de status van autosnelweg. De A12 loopt daarna over het Marianneviaduct dwars door Voorburg. Daarna passeert de A12, op het onderste niveau, het knooppunt Prins Clausplein.
[bewerken] Regenboogroute
Sinds 8 mei 2008 wordt de A12 van Den Haag tot de Duitse grens aangeduid met de naam "Regenboogroute". Kunstwerken en wegmeubilair langs de weg zullen meer eenvormig worden ontworpen, om de weg meer eenheid te geven.[2] Om de route aan te duiden zijn op lichtmasten langs de weg 1650 stickers met gekleurde strepen aangebracht. Het project werd in opdracht van Verkeer en Waterstaat, VROM en LNV uitgevoerd door Routeontwerp en kostte €120.000.[3] Inmiddels is besloten dat door de te hoog uitgevallen kosten de A12 het enige traject zal blijven waar dit route ontwerp is toegepast. [4]
De onderwijsinstelling ROC A12 heeft zijn naam ontleend aan de autosnelweg A12. Het ROC A12 is ontstaan uit een aantal scholen voor MBO uit plaatsen die langs de A12 liggen, zoals Ede, Veenendaal en Velp.
Het stuk A12 tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Lunetten was het eerste stuk snelweg waarbij Rijkswaterstaat het zogenaamde ontvlechten heeft toegepast, destijds bij wijze van experiment. Ontvlechting wil zeggen dat de rijbanen voor doorgaand verkeer en regionaal verkeer (dus waar de op- en afritten op aansluiten) gescheiden van elkaar zijn.
Omdat dit succesvol bleek, wordt het tegenwoordig op meer plaatsen toegepast, bijvoorbeeld bij de nieuwe Randweg Den Bosch en Randweg Eindhoven.
[bewerken] Aantal rijstroken
[bewerken] Hectometersprong
Ter hoogte van Veenendaal zit een hectometersprong: na hectometerpaal 92.2 volgt 102.2.
|
|
|
Utrechtsebaan in Den Haag
|
|
|
|
Fietsersbrug bij Zoetermeer
|
|
|
|
Nelson Mandelabrug bij Zoetermeer
|
|
|
|
Gouwe-aquaduct gezien vanuit richting Rotterdam/Den Haag
|
|
|
|
A12 bij Bunnik gezien richting Arnhem
|
|
[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties
Bronnen, noten en/of referenties:
