Rijksweg 12
Rijksweg A12 is een rijksweg en autosnelweg in Nederland. Vanaf Den Haag en via Gouda loopt de A12 langs Utrecht en Arnhem naar de Duitse grens, nabij Beek. Hiervandaan loopt de weg verder als de Duitse Bundesautobahn 3 naar het Ruhrgebied. De A12 heeft een totale lengte van 137 km. Vanaf het Prins Clausplein tot knooppunt Lunetten vormt de A12 de E30, vanaf knooppunt Oudenrijn tot de Duitse grens de E35. Tussen knooppunt Gouwe en Oudenrijn maakt de A12 bovendien deel uit van de E25. De A12 is een van de belangrijkste oost-west-verbindingen van Nederland.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Het traject tussen Den Haag en verkeersplein Oudenrijn is in de jaren 1933–1940 aangelegd en is daarmee de oudste autosnelweg van Nederland. De toenmalige verharding bestond uit beton en klinkers. De A12 was de eerste autosnelweg ter wereld die uitgerust was met vluchtstroken. Voor de aanleg werd iedere gemeente en ieder waterschapsbestuur gehoord. Echte inspraak, zoals bij de aanleg van spoorlijnen in die tijd, was niet aan de orde, omdat dit doorgaans leidde tot concessies die achteraf dikwijls ongewenst bleken. Op 15 april 1937 werd het gedeelte Voorburg (tijdelijke aansluiting Westvlietweg) – Zoetermeer geopend, en in augustus 1938 werd het resterende deel naar Voorburg over Vlietbrug en Heerenstraatviaduct tot het nieuwe Koningin Wilhelminaplein geopend. Vanaf 25 november 1939 liep de autosnelweg tot Utrecht Oudenrijn.
Reeds enkele weken na de Nederlandse capitulatie kreeg Rijkswaterstaat de mededeling van de Duitse bezetter dat zij rijksweg 12, die in de oorspronkelijke Nederlandse wegenplannen van de jaren 30 slechts tussen Den Haag en De Klomp bij Ede zou verlopen, noordelijk om Arnhem wilde verlengen om bij Emmerik op de Hollandlinie richting Oberhausen aan te sluiten, die op dat moment in aanleg was. Het project werd door Fritz Todt, in nazi-Duitsland verantwoordelijk voor de aanleg van Reichsautobahnen, als Kriegswichtig (van belang voor de oorlogsvoering) verklaard, hetgeen betekende dat de weg met voorrang aangelegd diende te worden. De omwonenden doopten de rijksweg al snel om tot Hazepad, in de hoop dat de bezetter snel over de weg terug zou keren richting Duitsland.
Uiteindelijk kwam Fritz Todt in 1942 bij een vliegtuigongeluk te overlijden en werden zijn taken overgenomen door Albert Speer. Speer meende dat het project omtrent de verlenging tot rijksweg 12 naar de Duitse grens niet van belang voor de oorlogsvoering was, en stelde in 1942 een bouwstop in. Op dat moment waren de voorbereidende werkzaamheden (o.a. aanleggen van aardebanen) in een vergevorderd stadium. Rijkswaterstaat zou na de oorlog niet meer voor een ander tracé kiezen. Tijdens de oorlog werd enkel het wegvak tussen Oudenrijn en Bunnik geopend.
Tussen Bunnik en de grens werd de weg tussen 1947 en 1963 stukje bij beetje naar het oosten verlengd. In 1965 werd de weg verbonden met de Duitse Autobahn, door de opening van de Bundesautobahn 3 tussen Emmerik en Wesel.
Kunstobjecten langs de weg [bewerken]
- "Zuil" (1991) van André Volten. Locatie: noordzijde, onmiddellijk naast het viaduct ter hoogte van station Voorburg.
- plaquettes in de gevel van Hofwijck, Voorburg (zuidzijde).
- Twee roestkleurige objecten in het gras, bij de afrit Zoetermeer (noordzijde).
- Twee cirkels, een beton-object van Ad Dekkers bij de afrit Gouda.
- Grasspriet met veel energie van Jan van Munster bij knooppunt Maanderbroek.
- De Waterdruppel van Marijke de Goey bij de afrit Wageningen.
- Zie hieronder ook bij Regenboogroute
Verkeersintensiteit [bewerken]
In onderstaande tabel staat een overzicht van de verkeersintensiteit van rijksweg 12 in 2009. De gegevens worden gepresenteerd als het gemiddeld aantal voertuigen dat in beide richtingen langs een meetpunt rijdt. De verschillende intensiteiten tussen werk- en weekenddagen werden gemiddeld[2].
| Meetpunt | 2009 |
|---|---|
| Den Haag Bezuidenhout - Voorburg | 110 380 |
| Nootdorp - Zoetermeer | 119 083 |
| Waddinxveen - Knooppunt Gouwe | 72 882 |
| Woerden - De Meern | 147 149 |
| Knooppunt Lunetten - Bunnik | 103 863 |
| Maarsbergen - Veenendaal | 75 233 |
| Wageningen - Oosterbeek | 83 861 |
| Arnhem Noord - Knooppunt Velperbroek | 86 677 |
| Beek - Duitse grens | 30 017 |
Toekomst [bewerken]
Doordat de A12 één van de belangrijkste schakels is tussen de verbindingen Rotterdam-Utrecht en Den Haag-Utrecht wordt dit traject uitgebreid. Begin 2010 is het wegvak tussen Zoetermeer en Gouda uitgebreid, er zijn in beide richtingen spitsstroken aangelegd waardoor de doorstroming sterk is verbeterd. Ook zijn er verschillende afslagen veranderd zoals die van Zevenhuizen/Waddinxveen en die van Bleiswijk. In combinatie met het werk aan de A12 zijn ook de overgangen met de spoorlijn Gouda - Den Haag voor een groot gedeelte ongelijkvloers gemaakt. De werkzaamheden gaan echter nog verder. In de richting van Gouda naar Woerden wordt er een extra rijstrook aangelegd waardoor er van Gouda tot Woerden over een aantal jaar (2013) vier rijstroken beschikbaar zullen zijn. In de omgekeerde richting (Woerden-Gouda) is er in 2010 een spitsstrook aangelegd waardoor het verkeer in de spits over vier rijstroken beschikt. Tenslotte is het traject van Woerden naar knooppunt Oudenrijn in 2010 aangepast door er een extra rijstrook aan te leggen. Hierdoor zijn er nu vier rijstroken beschikbaar. Hierdoor is de situatie hetzelfde als de omgekeerde rijrichting waar al jaren vier rijstroken liggen. Tenslotte werkt Rijkswaterstaat ook aan het traject Utrecht-Veenendaal, en Ede-Grijsoord. Hier zullen extra rijstroken, plusstroken en spitstroken worden aangelegd naast de 2x2 rijbanen die er nu zijn. Vanaf Lunetten tot Bunnik wordt het permanent 4-strooks, waarna het overgaat in 3+1 tot Driebergen, vanaf Driebergen gaat het over in 2+1. Hierdoor sluit de weg in 2013 aan op de al bestaande 2+1 van Veenendaal naar Ede. Van Ede naar Grijsoord wordt in dezelfde periode (tot 2013) een 3e rijstrook en een Ecoduct aangelegd. Hier wordt geen spitsstrook aangelegd, omdat dat zou betekenen dat bij opening van de strook verlichting moet branden, en dat wil men op dit stuk dat de Veluwe doorsnijdt niet. Bij een 3e rijstrook is dat geen eis.
Trivia [bewerken]
Malieveld-Prins Clausplein [bewerken]
De weg begint in Den Haag als zijweg van de Zuid-Hollandlaan en de Benoordenhoutseweg, bij het Malieveld. Het eerste deel van de A12, dat bekendstaat als de Utrechtsebaan, heeft door de dichte bebouwing geen vluchtstrook en er geldt een snelheidsbeperking van 70 km/h. Dit deel is een halfverdiepte ongelijkvloerse stadsautoweg. Dit eerste gedeelte tot Den Haag-Bezuidenhout is geen rijksweg, maar wordt beheerd door de gemeente Den Haag. Omdat het geen autosnelweg betreft zou de weg geen A12, maar N12 moeten heten. Vanaf de Haagse Poort is de weg voorzien van vluchtstroken en draagt het de status van autosnelweg. De A12 loopt daarna over het Marianneviaduct dwars door Voorburg. Daarna passeert de A12, op het onderste niveau, het knooppunt Prins Clausplein.
Regenboogroute [bewerken]
Sinds 8 mei 2008 wordt de A12 van Den Haag tot de Duitse grens aangeduid met de naam "Regenboogroute". Kunstwerken en wegmeubilair langs de weg zullen meer eenvormig worden ontworpen, om de weg meer eenheid te geven.[3] Om de route aan te duiden zijn op lichtmasten langs de weg 1650 stickers met gekleurde strepen aangebracht. Het project werd in opdracht van Verkeer en Waterstaat, VROM en LNV uitgevoerd door Routeontwerp en kostte €120.000.[4] Inmiddels is besloten dat door de te hoog uitgevallen kosten de A12 het enige traject zal blijven waar dit routeontwerp is toegepast. [5]
ROC A12 [bewerken]
De onderwijsinstelling ROC A12 heeft zijn naam ontleend aan de autosnelweg A12. Het ROC A12 is ontstaan uit een aantal scholen voor MBO uit plaatsen die langs de A12 liggen, zoals Ede, Veenendaal en Velp.
Ontvlechting [bewerken]
Het stuk A12 tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Lunetten was het eerste stuk snelweg waarbij Rijkswaterstaat het zogenaamde ontvlechten heeft toegepast, destijds bij wijze van experiment. Ontvlechting wil zeggen dat de rijbanen voor doorgaand verkeer en regionaal verkeer (dus waar de op- en afritten op aansluiten) gescheiden van elkaar zijn.
Omdat dit succesvol bleek, wordt het tegenwoordig op meer plaatsen toegepast, bijvoorbeeld bij de nieuwe Randweg Den Bosch en Randweg Eindhoven.
Hectometersprong [bewerken]
Ter hoogte van Veenendaal zit een hectometersprong: na hectometerpaal 92.1 volgt 102.2.
Aantal rijstroken [bewerken]
| Traject | Aantal rijstroken | Maximumsnelheid |
|---|---|---|
| Kruising met de Bosweg (s101) – afrit Centrum-Zuid | 2×2 | 70 km/h |
| Centrum-Zuid – Prins Clausplein | 2×3 | richting Arnhem 100 km/h richting Den Haag 80 km/h |
| Prins Clausplein | 2×2 | 100 km/h |
| Prins Clausplein – afrit Nootdorp | 4×2 | 130 km/h (tussen 6-19h 100 km/h) |
| afrit Nootdorp – afrit Zoetermeer-Centrum | 2×3 (ri. Den Haag effectief een kilometer extra strook) | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
| afrit Zoetermeer-Centrum – afrit Zoetermeer | 3+2 (bij drukte 2×3) | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
| afrit Zoetermeer – afrit Bleiswijk | 2×2 (bij drukte 2×3) | 120 km/h |
| afrit Bleiswijk - Knooppunt Gouwe | 2×2 (bij drukte 2×3) | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
| Knooppunt Gouwe – afrit Gouda | 2×4 (bij drukte 5+4) | 120 km/h |
| afrit Gouda – afrit Woerden | 4+3 (bij drukte 2×4) | 120 km/h |
| afrit Woerden – afrit De Meern | 2×4 | 120 km/h |
| De Meern – Knooppunt Oudenrijn | 6+5 | 100 km/h |
| Knooppunt Oudenrijn | 1+2+2+1 | 100 km/h |
| Knooppunt Oudenrijn – Knooppunt Lunetten | 2+3+3+2 | 100 km/h, parallelbaan 80 km/h |
| Knooppunt Lunetten | 2+2+2+2 | 100 km/h |
| Knooppunt Lunetten – afrit Bunnik | 2×4 | 100 km/h |
| afrit Bunnik – afrit Driebergen | 2×3 (bij drukte 2×4[6]) | 100 km/h |
| afrit Driebergen – afrit Veenendaal | 2×2 (bij drukte 2×3[7]) | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h, 100 km/h bij geopende spitsstrook) |
| afrit Veenendaal – Knooppunt Maanderbroek | 2×2 (bij drukte 2×3) | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
| Knooppunt Maanderbroek - afrit Wageningen | 2×2 (bij drukte 2×3) | 120 km/h |
| afrit Wageningen – Knooppunt Grijsoord | 2×2 (2×3 in 2014[8]) | 120 km/h |
| Knooppunt Grijsoord – Knooppunt Waterberg | 2×3 | 120 km/h |
| Knooppunt Waterberg - Knooppunt Velperbroek | 2×3 | 100 km/h |
| Knooppunt Velperbroek – afrit Westervoort | 3+2+2 | 100 km/h |
| afrit Westervoort – afrit Duiven | 2×3 | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
| afrit Duiven – Duitse grens | 2×2 | 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h) |
Afbeeldingen [bewerken]
-
Utrechtsebaan in Den Haag
-
Fietsersbrug bij Zoetermeer
-
Nelson Mandelabrug bij Zoetermeer
-
A12 bij knooppunt Gouwe
-
Gouwe-aquaduct gezien vanuit richting Utrecht
-
Gouwe-aquaduct gezien vanuit richting Rotterdam/Den Haag
-
A12 bij Utrecht als onderdeel van Ring Utrecht
-
A12 bij Bunnik gezien richting Arnhem
-
A12 bij Veenendaal
-
A12 bij Ede
-
A12 bij grensovergang Bergh Autoweg
Externe links [bewerken]
- Info A12 - Rijkswaterstaat
- Openstellingsgeschiedenis A12
- Geschiedenis van de autosnelwegbouw in Nederland
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Rijksweg 12 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Verzorgingsplaatsen langs Rijksweg 12 (A12) | A12 |
|---|---|
|
Knorrestein · De Andel · Bodegraven · Bijleveld · Hellevliet · De Forten · Bloemheuvel · Oudenhorst · De Buunderkamp · 't Ginkelse Zand · De Schaars · Oudbroeken · Aalburgen · Bergh |
|
| Rijkswegen in Nederland |  |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||
