Rijksweg 12

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rijksweg 12
Ochtendspits op de A12 ter hoogte van Cattenbroek
Ochtendspits op de A12 ter hoogte van Cattenbroek
Rijksweg 12
Rijksweg 12
Land Nederland
Provincie Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland
Lengte 137 [1] km
A12 op autosnelwegen.net
Rijkswegen in Nederland
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Nederland
Traject
Kruising Den Haag N44 s101
Begin autoweg Autoweg
Afrit autosnelweg 1 Den Haag-Malieveld Pfeil unten.svg
Afrit autosnelweg 2 Den Haag-Centrum Pfeil oben.svg
Afrit autosnelweg 3 Den Haag-Bezuidenhout Pfeil oben.svg
Begin autosnelweg Autosnelweg
Afrit autosnelweg 4 Voorburg Pfeil oben.svg s108
Knooppunt van wegen Prins Clausplein A4E19RING
Begin trajectdeel E30
Afrit autosnelweg 5 Nootdorp
Tankstation Knorrestein Pfeil oben.svg
Afrit autosnelweg 6 Zoetermeer-Centrum Pfeil unten.svg
Afrit autosnelweg 7 Zoetermeer N470
Afrit autosnelweg 8 Bleiswijk N209
Afrit autosnelweg 9 Zevenhuizen N219
Knooppunt van wegen Gouwe Pfeil oben.svg A20E25
Begin trajectdeel E25
Tunnel Gouwe-aquaduct
Afrit autosnelweg 11 Gouda N452 (N207)
Tankstation De Andel Pfeil unten.svg
Afrit autosnelweg 12 Reeuwijk N459 (N11)
Tankstation Restaurant Bodegraven Pfeil oben.svg
Afrit autosnelweg 12a Bodegraven Pfeil oben.svg N11
Afrit autosnelweg 13 Nieuwerbrug
Afrit autosnelweg 14 Woerden N204
Afrit autosnelweg 14a Harmelen (N198)
Tankstation Bijleveld Pfeil unten.svg
Tankstation Hellevliet Pfeil oben.svg
Afrit autosnelweg 15 De Meern N198N228
Knooppunt van wegen Oudenrijn A2E25E35RING
Einde trajectdeel E25
Begin trajectdeel E35
RING Begin trajectdeel Ring Utrecht
Afrit autosnelweg 16 Nieuwegein
Brug over het water Galecopperbrug over het A'dam-Rijnkanaal
Afrit autosnelweg 17 Kanaleneiland
Afrit autosnelweg 18 Hoograven N408
Knooppunt van wegen Lunetten A27E30E311RING
RING Einde trajectdeel Ring Utrecht
Einde trajectdeel E30
Tankstation De Forten Pfeil unten.svg
Afrit autosnelweg 19 Bunnik N229N411
Afrit autosnelweg 20 Driebergen N225
Ecoduct Ecoduct Mollebos
Afrit autosnelweg 21 Maarn N227 Pfeil unten.svg
Afrit autosnelweg 22 Maarsbergen N226
Tankstation Restaurant Bloemheuvel Pfeil unten.svg
Tankstation Restaurant Oudenhorst Pfeil oben.svg
Ecoduct Ecoduct Rumelaar
Afrit autosnelweg 23 Veenendaal-West
Afrit autosnelweg 23a Veenendaal N233
Knooppunt van wegen Maanderbroek A30
Afrit autosnelweg 24 Ede
Afrit autosnelweg 24 Wageningen N781
Tankstation De Buunderkamp Pfeil unten.svg
Tankstation 't Ginkelse Zand Pfeil oben.svg
Ecoduct Ecoduct Jac. P. Thijsse
Afrit autosnelweg 25 Oosterbeek N224
Knooppunt van wegen Grijsoord A50
Begin trajectdeel A50
Tankstation De Schaars Pfeil oben.svg
Knooppunt van wegen Waterberg A50
Einde trajectdeel A50
Afrit autosnelweg 26 Arnhem-Noord N784
Knooppunt van wegen Velperbroek A348 N325
Brug over het water IJsselbrug
Afrit autosnelweg 27 Westervoort N338
Afrit autosnelweg 28 Duiven N810
Parkeerplaats Aalburgen Pfeil oben.svg
Tankstation Oudbroeken Pfeil unten.svg
Knooppunt van wegen (gepland) A15
Afrit autosnelweg 29 Zevenaar N336N813
Knooppunt van wegen Oud-Dijk Pfeil unten.svg A18
Afrit autosnelweg 30 Beek N812
Tankstation Bergh-Zuid Pfeil unten.svg
Tankstation Bergh-Noord Pfeil oben.svg
Grens met ander EU-land Grensovergang Bergh Autoweg
Vlag van Duitsland van/naar Oberhausen 3E35

Rijksweg A12 is een rijksweg en autosnelweg in Nederland. Vanaf Den Haag en via Gouda loopt de A12 langs Utrecht en Arnhem naar de Duitse grens, nabij Beek. Hiervandaan loopt de weg verder als de Duitse Bundesautobahn 3 naar het Ruhrgebied. De A12 heeft een totale lengte van 137 km. Vanaf het Prins Clausplein tot knooppunt Lunetten vormt de A12 de E30, vanaf knooppunt Oudenrijn tot de Duitse grens de E35. Tussen knooppunt Gouwe en Oudenrijn maakt de A12 bovendien deel uit van de E25. De A12 is een van de belangrijkste oost-west-verbindingen van Nederland.

Geschiedenis[bewerken]

Het traject tussen Den Haag en verkeersplein Oudenrijn is in de jaren 19331940 aangelegd en is daarmee de oudste autosnelweg van Nederland. De toenmalige verharding bestond uit beton en klinkers. De A12 was de eerste autosnelweg ter wereld die uitgerust was met vluchtstroken. Voor de aanleg werd iedere gemeente en ieder waterschapsbestuur gehoord. Echte inspraak, zoals bij de aanleg van spoorlijnen in die tijd, was niet aan de orde, omdat dit doorgaans leidde tot concessies die achteraf dikwijls ongewenst bleken. Op 15 april 1937 werd het gedeelte Voorburg (tijdelijke aansluiting Westvlietweg) – Zoetermeer geopend, en in augustus 1938 werd het resterende deel naar Voorburg over Vlietbrug en Heerenstraatviaduct tot het nieuwe Koningin Wilhelminaplein geopend. Vanaf 25 november 1939 liep de autosnelweg tot Utrecht Oudenrijn.

Reeds enkele weken na de Nederlandse capitulatie kreeg Rijkswaterstaat de mededeling van de Duitse bezetter dat zij rijksweg 12, die in de oorspronkelijke Nederlandse wegenplannen van de jaren 30 slechts tussen Den Haag en De Klomp bij Ede zou verlopen, noordelijk om Arnhem wilde verlengen om bij Emmerik op de Hollandlinie richting Oberhausen aan te sluiten, die op dat moment in aanleg was. Het project werd door Fritz Todt, in nazi-Duitsland verantwoordelijk voor de aanleg van Reichsautobahnen, als Kriegswichtig (van belang voor de oorlogsvoering) verklaard, hetgeen betekende dat de weg met voorrang aangelegd diende te worden. De omwonenden doopten de rijksweg al snel om tot Hazepad, in de hoop dat de bezetter snel over de weg terug zou keren richting Duitsland.

Uiteindelijk kwam Fritz Todt in 1942 bij een vliegtuigongeluk te overlijden en werden zijn taken overgenomen door Albert Speer. Speer meende dat het project omtrent de verlenging tot rijksweg 12 naar de Duitse grens niet van belang voor de oorlogsvoering was, en stelde in 1942 een bouwstop in. Op dat moment waren de voorbereidende werkzaamheden (o.a. aanleggen van aardebanen) in een vergevorderd stadium. Rijkswaterstaat zou na de oorlog niet meer voor een ander tracé kiezen. Tijdens de oorlog werd enkel het wegvak tussen Oudenrijn en Bunnik geopend.

Tussen Bunnik en de grens werd de weg tussen 1947 en 1963 stukje bij beetje naar het oosten verlengd. In 1965 werd de weg verbonden met de Duitse Autobahn, door de opening van de Bundesautobahn 3 tussen Emmerik en Wesel.

Doordat de A12 één van de belangrijkste schakels is voor de verbindingen Rotterdam-Utrecht en Den Haag-Utrecht is het traject uitgebreid tussen 2010 en 2013. Begin 2010 zijn spitsstroken aangelegd tussen Zoetermeer en Gouda, en enkele afslagen aangepast, waaronder Zevenhuizen/Waddinxveen en Bleiswijk. In combinatie met het werk aan de A12 zijn ook de overgangen met de spoorlijn Gouda - Den Haag voor een groot gedeelte ongelijkvloers gemaakt. Tussen Gouda en Woerden is een extra rijstrook aangelegd (zodat er sinds 2013 vier rijstroken zijn), en in de andere richting al in 2010 een spitsstrook (waardoor er drie, maar in de spits vier rijstroken zijn). Vanaf Woerden tot knooppunt Oudenrijn is in 2010 ook een vierde rijstrook toegevoegd; in omgekeerde richting lag die er al.

Ten oosten van Utrecht zijn ook de trajecten Utrecht-Veenendaal en Ede-Grijsoord uitgebreid met extra rijstroken, plusstroken en spitstroken naast de 2x2 rijbanen die er nu zijn. Vanaf Lunetten tot Bunnik telt de A12 nu vier rijstroken in beide richtingen; van Bunnik tot Driebergen zijn het er drie plus een spitsstrook; van Driebergen tot Ede twee plus een spitsstrook. Vanaf Ede tot Grijsoord is de derde rijstrook permanent - een spitsstrook zou betekenen dat er bij gebruik van de strook verlichting moet branden, en dat wil men op dit stuk dat de Veluwe doorsnijdt niet. Hier is in 2013 ook een ecoduct aangelegd.

Kunstobjecten langs de weg[bewerken]

Verkeersintensiteit[bewerken]

In onderstaande tabel staat een overzicht van de verkeersintensiteit van rijksweg 12 in 2009. De gegevens worden gepresenteerd als het gemiddeld aantal voertuigen dat in beide richtingen langs een meetpunt rijdt. De verschillende intensiteiten tussen werk- en weekenddagen werden gemiddeld[2].

Meetpunt 2009
Den Haag Bezuidenhout - Voorburg 110 380
Nootdorp - Zoetermeer 119 083
Waddinxveen - Knooppunt Gouwe 72 882
Woerden - De Meern 147 149
Knooppunt Lunetten - Bunnik 103 863
Maarsbergen - Veenendaal 75 233
Wageningen - Oosterbeek 83 861
Arnhem Noord - Knooppunt Velperbroek 86 677
Beek - Duitse grens 30 017

Trivia[bewerken]

Malieveld-Prins Clausplein[bewerken]

De weg begint in Den Haag als zijweg van de Zuid-Hollandlaan en de Benoordenhoutseweg, bij het Malieveld, en volgt het tracé van de voormalige Boslaan en de 1e V.d. Boschstraat. Dit eerste deel van de A12, dat bekendstaat als de Utrechtsebaan, heeft door de dichte bebouwing geen vluchtstrook en er geldt een snelheidsbeperking van 70 km/h. Dit deel is een halfverdiepte ongelijkvloerse stadsautoweg. Dit eerste gedeelte tot Den Haag-Bezuidenhout is geen rijksweg, maar wordt beheerd door de gemeente Den Haag. Omdat het geen autosnelweg betreft zou de weg geen A12, maar N12 moeten heten. Vanaf de Haagse Poort is de weg voorzien van vluchtstroken en draagt het de status van autosnelweg. De A12 loopt daarna over het Marianneviaduct dwars door Voorburg. Daarna passeert de A12, op het onderste niveau, het knooppunt Prins Clausplein.

Regenboogroute[bewerken]

Sinds 8 mei 2008 wordt de A12 van Den Haag tot de Duitse grens aangeduid met de naam "Regenboogroute". Kunstwerken en wegmeubilair langs de weg zullen meer eenvormig worden ontworpen, om de weg meer eenheid te geven.[3] Om de route aan te duiden zijn op lichtmasten langs de weg 1650 stickers met gekleurde strepen aangebracht. Het project werd in opdracht van Verkeer en Waterstaat, VROM en LNV uitgevoerd door Routeontwerp en kostte €120.000.[4] Inmiddels is besloten dat door de te hoog uitgevallen kosten de A12 het enige traject zal blijven waar dit routeontwerp is toegepast.[5]

ROC A12[bewerken]

De onderwijsinstelling ROC A12 heeft zijn naam ontleend aan de autosnelweg A12. Het ROC A12 is ontstaan uit een aantal scholen voor mbo uit plaatsen die langs de A12 liggen, zoals Ede, Veenendaal en Velp.

Ontvlechting[bewerken]

Het stuk A12 tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Lunetten was het eerste stuk snelweg waarbij Rijkswaterstaat het zogenaamde ontvlechten heeft toegepast, destijds bij wijze van experiment. Ontvlechting wil zeggen dat de rijbanen voor doorgaand verkeer en regionaal verkeer (dus waar de op- en afritten op aansluiten) gescheiden van elkaar zijn.

Omdat dit succesvol bleek, wordt het tegenwoordig op meer plaatsen toegepast, bijvoorbeeld bij de nieuwe Randweg Den Bosch en Randweg Eindhoven.

Hectometersprong[bewerken]

Ter hoogte van Veenendaal zit een hectometersprong: na hectometerpaal 92.1 volgt 102.2.

Aantal rijstroken[bewerken]

Traject Aantal rijstroken Maximumsnelheid
Kruising met de Bosweg (s101) – afrit Centrum-Zuid 2×2 70 km/h
Centrum-Zuid – Prins Clausplein 2×3 richting Arnhem 100 km/h
richting Den Haag 80 km/h
Prins Clausplein 2×2 100 km/h
Prins Clausplein – afrit Nootdorp 4×2 130 km/h (tussen 6-19h 100 km/h)
afrit Nootdorp – afrit Zoetermeer-Centrum 2×3 (ri. Den Haag effectief een kilometer extra strook) 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h)
afrit Zoetermeer-Centrum – afrit Zoetermeer 3+2 (bij drukte 2×3) 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h)
afrit Zoetermeer – afrit Bleiswijk 2×2 (bij drukte 2×3) 120 km/h
afrit Bleiswijk - Knooppunt Gouwe 2×2 (bij drukte 2×3) 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h)
Knooppunt Gouwe – afrit Gouda 2×4 (bij drukte 5+4) 120 km/h
afrit Gouda – afrit Woerden 4+3 (bij drukte 2×4) 120 km/h
afrit Woerden – afrit De Meern 2×4 120 km/h
De MeernKnooppunt Oudenrijn 6+5 100 km/h
Knooppunt Oudenrijn 1+2+2+1 100 km/h
Knooppunt OudenrijnKnooppunt Lunetten 2+3+3+2 100 km/h, parallelbaan 80 km/h
Knooppunt Lunetten 2+2+2+2 100 km/h
Knooppunt Lunetten – afrit Bunnik 2×4 100 km/h
afrit Bunnik – afrit Driebergen 2×3 (bij drukte 2×4[6]) 100 km/h
afrit Driebergen – afrit Veenendaal 2×2 (bij drukte 2×3[6]) 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h, 100 km/h bij geopende spitsstrook)
afrit VeenendaalKnooppunt Maanderbroek 2×2 (bij drukte 2×3) 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h)
Knooppunt Maanderbroek - afrit Wageningen 2×2 (bij drukte 2×3) 120 km/h
afrit WageningenKnooppunt Grijsoord 2×2 (2×3 in 2014[7]) 120 km/h
Knooppunt GrijsoordKnooppunt Waterberg 2×3 120 km/h
Knooppunt Waterberg - Knooppunt Velperbroek 2×3 100 km/h
Knooppunt Velperbroek – afrit Westervoort 3+2+2 100 km/h
afrit Westervoort – afrit Duiven 3+2+2 100 km/h, parallelbaan 70 km/h
afrit Duiven – afrit Beek 2×2 130 km/h (tussen 6-19h 120 km/h)
afrit Beek - Duitse grens 2×2 100 km/h

Afbeeldingen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Actuele Wegenlijst 2013, via e-mail aan te vragen bij Rijkswaterstaat
  2. Dataportal Ministerie van Verkeer & Waterstaat
  3. Regenboogroute, projectpresentatie op de site van Rijkswaterstaat
  4. 'Regenboogroute' A12: 120.000 euro, AD.nl, 10 mei 2008
  5. 'Regenboogstickers A12 eenmalige actie', AD.nl, 09 juli 2008
  6. a b PDF
  7. http://www.rijkswaterstaat.nl/wegen/plannen_en_projecten/a_wegen/a12/wegverbreding_ede_grijsoord/index.aspx