Autosnelweg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Britse snelweg M25
Druk verkeer op de snelweg
Vista-kmixdocked.png
Verkeer op de snelweg Amsterdam / Amersfoort (bij de Witte Bergen) 
Verkeersbord dat een autosnelweg aangeeft. Met kleine verschillen wordt dit bord in het grootste deel van Europa gebruikt.

Een autosnelweg, snelweg, autostrade of autobaan is een conflictvrije weg bestemd voor snel gemotoriseerd verkeer (zoals auto's, motoren, bussen en vrachtwagens). Conflictvrij wil zeggen dat kruisingen ongelijkvloers zijn en dat er een middenberm is tussen de twee rijrichtingen. De naam autostrade, afgeleid van het Italiaanse woord autostrada, wordt vooral gebruikt in Vlaanderen terwijl het germanisme autobaan vooral in het oosten en noorden van Nederland gebruikt wordt.

Het verschil tussen autoweg en autosnelweg werd in Nederland ingevoerd met het RVV van 1966. De autosnelweg heette toen nog autoweg met gescheiden rijbanen en ongelijkvloerse kruisingen. Een autosnelweg is in Nederland alleen toegankelijk voor motorvoertuigen waarmee met een snelheid van ten minste 60 kilometer per uur kan en mag worden gereden.

In 1921 opende bij Berlijn in Duitsland de eerste autosnelweg ter wereld, onder de naam Automobil-Verkehrs- und Übungs-Straße (AVUS) en aanvankelijk werd deze gebruikt als racecircuit. In Nederland is de eerste autosnelweg, rijksweg nr. 12 tussen Voorburg en Zoetermeer, in 1937 in gebruik genomen.[1] Rond 1940 was het traject Den Haag - Utrecht van rijksweg 12 gereed. In België werd het eerste stuk snelweg in 1937 aangelegd ter hoogte van Brugge, tussen Beernem en Loppem[2]. Dit was het begin van de autosnelweg Brussel - Kust, thans A10/E40, voltooid in 1956.

Autosnelwegen worden in de meeste landen (met als belangrijke uitzondering de Verenigde Staten) aangeduid met een verkeersbord dat een pictogram van een autosnelweg met viaduct afbeeldt. De achtergrond is dan blauw of groen.

België heeft met 57,8 km per 1000 km² het grootste aantal kilometers snelweg per 1000 km² van de Europese Unie. Nederland komt op de tweede plaats met 56,8 km per 1000 km². In totaal heeft Nederland 2360 km snelweg op 41.528 km² en België 1763 km op 30.528 km².[3] Afgezet tegen de grootte van de bevolking komen België (ruim 11 miljoen inwoners) en Nederland (bijna 17 miljoen inwoners) allebei op ongeveer 15 centimeter snelweg per inwoner.

Geschiedenis van de autosnelwegen[bewerken]

Duitsland was het eerste land dat autosnelwegen (Autobahnen) aanlegde.

  • 1921 - De allereerste autosnelweg werd in Berlijn gebouwd. Deze was slechts 9 km lang. Men noemde de snelweg de AVUS (Automobil-Verkehrs- und Übungs-Straße). Hij was voornamelijk in gebruik als test- en racecircuit en is nu een deel van de A115 van Berlijn naar Potsdam.
  • 1924 - In Italië werd een snelweg van Milaan naar Varese opengesteld, onderdeel van het project Autostrada dei Laghi. Het was tevens de eerste snelweg ter wereld waarvoor tol werd geheven.
  • 1932 - In Duitsland werd er een derde snelweg van Keulen naar Bonn gebouwd, de huidige A555.
  • 1935 - Openstelling van de eerste echte Autobahn tussen Frankfurt en Darmstadt
  • 1937 - Openstelling van de eerste Nederlandse autosnelweg tussen Voorburg en Zoetermeer, tevens de eerste snelweg ter wereld met een vluchtstrook.

Geen van deze snelwegen voor 1935 was echter een "echte" snelweg in de zin zoals we die nu kennen: een weg met gescheiden rijbanen, ongelijkvloerse kruisingen en aansluitingen, waarop alleen motorvoertuigen zijn toegestaan.

De AVUS had destijds geen verkeersfunctie, maar was een circuit. De Italiaanse autostrada's waren weliswaar alleen voor gemotoriseerd verkeer toegankelijk, maar hadden geen rijbaanscheiding (daarentegen wél op veel plaatsen gelijkvloerse kruispunten). De snelweg tussen Keulen en Bonn had ook geen scheiding tussen de rijrichtingen; die is pas veel later aangebracht.

De HaFraBa, een organisatie die tot doel had om in Duitsland een hoogwaardig wegennet aan te leggen, beginnende met de weg HAmburg-FRAnkfurt-BAsel, had begin jaren dertig zeer veel pionierswerk verricht en tracés opgemeten. Nadat de NSDAP in 1933 in Duitsland aan de macht was gekomen, sloeg de partij als een blad aan een boom om voor wat betreft de houding tegenover autosnelwegen. Was men voor de machtswisseling nog fel tegen de aanleg van snelwegen, plotseling zag men de propagandistische waarde in van de snelweg als object om de werkloosheid te bestrijden en om de nationale verbondenheid te vergroten, alsmede om de wereld de "zegeningen" van het Derde Rijk te kunnen tonen. De HAFRABA werd vervolgens geïncorpereerd in de organisatie die onder leiding van Dr. Fritz Todt de aanleg van zeer veel Autobahnen zou gaan verzorgen. Mede door het voorwerk dat al was verricht, was men in 1935, amper 2 jaar na de machtswisseling, in staat om de eerste echte Autobahn tussen Frankfurt en Darmstadt open te stellen. Hoewel Hitler de Autobahn dus niet niet bedacht heeft, heeft hij hem omarmd en politiek en propagandistisch uitgebuit. Daarmee begon ook de mythe van de "Strasse des Führers".

Kenmerken[bewerken]

Standaardindeling, zie gekleurde strepen en letters bovenaan

██ Weg. De ventweg en het fietspad kunnen geen deel uitmaken van de autosnelweg en zijn dus aparte wegen.

██ Rijstrook

██ Rijbaan

A zijberm
B ventweg
C tussenberm
D vluchtstrook, uitrijstrook. Een vluchtstrook is geen rijstrook.
E rijstrook
F plusstrook
G redresseerstrook
H middenberm
J vluchtstrook, invoegstrook
K fietspad. Een fietspad is geen rijstrook of rijbaan

Een autosnelweg heeft minimaal vier rijstroken (twee rijstroken per richting, dus iedere richting 1 rijbaan) en twee (vlucht/pech-)stroken die normaliter niet gebruikt mogen worden. De twee rijrichtingen zijn van elkaar gescheiden door een middenberm.

Snelwegen met meer dan vier rijstroken per richting komen zelden voor, de afwatering van de autosnelweg wordt door de brede rijbaan bemoeilijkt (gevaar voor aquaplaning), vooral bij op- en afritten.

Nederland kent vier rijkswegen die vierstrooks zijn: de A2 tussen knooppunt Everdingen en knooppunt Deil, de A4 tussen knooppunt Badhoevedorp en knooppunt Burgerveen (tussen Hoofddorp en Burgerveen zelfs vijfstrooks), de A12 van Utrecht tot Woerden en delen van de A16. De A2 tussen Amsterdam en Utrecht, oorspronkelijk een driekstrooksweg, is omgebouwd tot een vijfstrooksweg.

Rijstrookbreedte[bewerken]

De rijstrookbreedte is op autosnelwegen in principe 3,50 meter. Rondom de grote steden komen ook autosnelwegen voor met een rijstrookbreedte van 3,25 meter, de zogenaamde stadsautosnelwegen. De A9 (Gaasperdammerweg) was hiervan een voorbeeld, maar is in 2005 verbreed. Voorts zijn er autosnelwegen die om historische redenen wat smallere rijstroken hebben, zo was de rijstrookbreedte op de A2 Utrecht-Amsterdam voor de verbreding 3,20 m. Op sommige autosnelwegen in Nederland zijn de rijstroken smaller gemaakt, opdat er ruimte is voor een extra rijstrook. Dit wordt een plusstrook genoemd. Kenmerkend is dat er bij plusstroken ook een vluchtstrook beschikbaar blijft. De eerste plusstrook werd geopend op 22 november 1999 op de A27 tussen Houten en knooppunt Everdingen.

Regelgeving[bewerken]

Motorvoertuigen die geen 60 km/h mogen of kunnen rijden zijn in Nederland niet toegelaten tot de autosnelweg. In België is dit 70 km/h. Een weggebruiker dient ook op een autosnelweg zo veel mogelijk rechts te houden, zodat medeweggebruikers de mogelijkheid wordt geboden tot links passeren. Rechts passeren is in principe verboden, behalve bij file-rijden of wanneer men zich rechts van een blokkenlijn bevindt. Voorrangsborden en borden voor verplichte rijrichting zoekt men tevergeefs bij de toeritten van een Nederlandse autosnelweg; dit is inherent aan de regelgeving van dit wegtype. In België komen deze borden wel voor. Keren en achteruitrijden zijn streng verboden en worden beboet met hoge boetes, terwijl spookrijders in principe kunnen rekenen op een dagvaarding.

Oprit en afrit[bewerken]

Met een oprit of invoeging is het mogelijk om op de snelweg te komen en met een afrit of uitvoeging is het mogelijk een autosnelweg weer te verlaten. Het geheel van opritten en afritten wordt aansluiting genoemd. In Nederland liggen er aansluitingen om de 4 à 5 kilometer. Als de invoegstrook van de oprit wordt doorgetrokken naar de uitvoegstrook van de volgende afrit dan noemt men dat een weefstrook of weefvak. Bij een klaverblad is er altijd sprake van een weefvak. Deze liggen meestal in een rangeerbaan. Knooppunten worden in België meestal verkeerswisselaars genoemd.

Het in- en uitvoegen wordt volgens de wet als een bijzondere maneuvre gezien en daarbij moet men het overige verkeer voor laten gaan. Vaak gaat het overige verkeer, mits dat kan en mag, een strook naar links om ruimte te maken voor het in te voegen voertuig, maar dit is niet verplicht.

Verkanting[bewerken]

Verkanting van de rijbaan in een recht stuk weg (boven) en in een bocht naar links (onder)

De verkanting van een rijbaan is een helling die in dwarsrichting wordt ingebouwd om een goede afwatering te waarborgen en om bochten veiliger en comfortabeler berijdbaar te maken. Op een recht stuk weg gebeurt dit meestal in een dakprofiel (zie figuur), onder een helling van 2 à 2,5%, waardoor beide rijbanen naar de zijbermen afwateren. In bochten wordt vaak een lessenaarsprofiel toegepast, waarbij een verkanting (dwarshelling) tot 6% wordt toegepast om het effect van de centrifugaalkracht die inzittenden ondervinden te beperken.

Speciale rijstroken[bewerken]

Busstrook[bewerken]

In België zijn er op bepaalde autosnelwegen zoals de E34 (A21), E313 (A13), E19 (A1) speciale rijstroken voor autobussen. Deze speciale rijstrook (de vroegere pechstrook) mag door autobussen gebruikt worden wanneer er file is. De maximum toegelaten snelheid op deze speciale rijstrook is 80 km/h. Ook op enkele Nederlandse snelwegen mogen lijndiensten bij file gebruikmaken van de vluchtstrook.

Spits- en plusstrook[bewerken]

Om de verkeersdruk in Nederland te verminderen, worden sommige vluchtstroken in de spits dynamisch opengesteld voor het verkeer. Dit wordt een spitsstrook genoemd. De eerste spitsstrook, op de A28 tussen Den Dolder en De Uithof, werd in 1996 geopend. Elke 500 tot 1000 meter zijn pechhavens aangelegd die de functie van vluchtstrook overnemen. Omdat er in Nederland steeds meer spitsstroken komen, was het Ministerie van Verkeer en Waterstaat voornemens om per 1 januari 2005 de hulpdiensten niet meer via de vluchtstrook te laten passeren, maar tussen het gewone verkeer door. Omdat hiertegen door een aantal hulpdiensten in tweede instantie bezwaar is gemaakt en het in principe mogelijk blijft de spitsstroken te sluiten bij pechgevallen, ongevallen en calamiteiten geldt dat het 'middendoor rijden' alleen wordt toegepast als het verkeer niet (meer) van de spitsstrook af kan (bijvoorbeeld bij stilstaande file).

Een alternatief voor de spitsstrook is de plusstrook. Hierbij wordt de rijbaan versmald, zodat een extra rijstrook beschikbaar komt, maar er toch ruimte blijft voor een vluchtstrook. De meest linker rijstrook wordt alleen opengesteld in de spitsuren, waarbij voor alle rijstroken de maximumsnelheid wordt verlaagd.

Noodstopstrook[bewerken]

Noodstopstrook, A7, Duitsland

Op sterke afdalingen worden soms noodstopstroken aangelegd. Dit zijn stukken weg aan de rechterkant van de weg die eindigen in een grote zandbak. Hierdoor kunnen vrachtwagens die niet meer kunnen remmen toch op een veilige manier tot stilstand komen.

Wissel- of doelgroepstrook[bewerken]

Een wisselstrook is een strook in het midden van de autosnelweg, tussen beide rijrichtingen in, die alleen in de spits gebruikt wordt door de automobilisten uit de drukste rijrichting (gelegen op de A1). Voorheen was de bedoeling om deze strook alleen toegankelijk te maken voor carpoolers, dit experiment faalde echter. In delen van de Ring Rotterdam zijn doelgroepstroken voor autobussen en vrachtwagens beschikbaar.

Bufferstrook[bewerken]

Een bufferstrook is een strook die ervoor zorgt dat een file het afslaande verkeer niet blokkeert.

Vluchtstrook[bewerken]

In België wordt de ongebruikte strook aan de rechterkant van de rijbaan pechstrook genoemd en in Nederland wordt dit meestal de vluchtstrook genoemd. De gewone rijstroken worden in België ook wel baanvakken genoemd.

In Nederland wordt op snelwegen met vier of meer rijstroken naast elkaar vaak een tweede vluchtstrook aangelegd aan de linkerkant, om te voorkomen dat men bij pech drie rijstroken zou moeten oversteken om de vluchtstrook te bereiken.

Klimstrook[bewerken]

Aankondigingsbord klimstrook op de Franse A31

In landen met bergachtige gebieden komen klimstroken voor (Nederlands: kruipstroken). Dit houdt in dat bij stijgingen de rechter rijstrook wordt gereserveerd voor vracht- en ander zwaar verkeer dat meer moeite heeft met hellingen. De weg bestaat dan vaak uit drie rijstroken waarbij de twee meer links gelegen stroken door het snellere verkeer dienen te worden gebruikt. Nederland heeft bijna geen steile hellingen en maar twee klimstroken. De bekendste klimstrook in Nederland is onderdeel van de A2 op de Kruisberg, net ten noorden van Maastricht, in de richting van knooppunt Kerensheide. De tweede, de Kunderberg, ligt op de A76 ter hoogte van Heerlen in de richting van Duitsland (Aken). Tevens zijn er klimstroken op regionale wegen in Overijssel en Limburg. Bij de uitgangen van een aantal tunnels neemt het aantal stroken soms ook toe, waarbij de meest rechtse ook de functie van kruipstrook kan vervullen.

Tol[bewerken]

In sommige landen (bijvoorbeeld China, Frankrijk, Spanje, Japan en Italië) moet tol worden betaald voor het gebruik van bepaalde autosnelwegen. Meestal krijgt de automobilist een kaart als hij de snelweg oprijdt, waarna hij bij het verlaten van de snelweg betaalt over de afgelegde afstand. Het oponthoud bij de tolpoorten is minimaal, maar toch komt het wel eens voor dat er juist bij de tolpoort een file ontstaat.

In Nederland hoeft de weggebruiker op de autosnelweg nergens tol te betalen. Er zijn wel enkele toltunnels in Nederland, waar de weggebruiker voor dient te betalen, maar die zijn onderdeel van een N-weg (bijvoorbeeld Westerscheldetunnel - N62 en Kiltunnel - N217). In België hoeft alleen tol te worden betaald voor het gebruik van de Liefkenshoektunnel (R2) in Antwerpen. Ook voor de Oosterweeltunnel in de geplande Oosterweelverbinding om Antwerpen is tolheffing voorzien.

Wat wel op enkele Nederlandse en Belgische autosnelwegen voorkomt, is schaduwtol. Hierbij betaalt niet de weggebruiker, maar de overheid een bedrag voor iedere voertuigpassage aan de exploitant. Dit komt in België onder andere voor bij de A602 door Luik en in Nederland bij de Noordtunnel (Rijksweg 15) en de Wijkertunnel (Rijksweg 9)

Tolvignetten[bewerken]

Snelwegvignetten voor Slowakije, Tsjechië en Oostenrijk

In diverse landen wordt een belasting op het gebruik van de snelwegen geheven door middel van tolvignetten. Dit zijn meestal stickers die je bij onder andere tankstations en bij de grens kunt kopen en op de voorruit moet bevestigen. Ook handhaving via de kentekenplaten behoort tot de mogelijkheden. Wie bij controle geen vignet blijkt te hebben, moet meestal (soms ter plaatse) alsnog een vignet aanschaffen en bovendien een boete betalen. De vignetten zijn doorgaans verkrijgbaar met een verschillende geldigheidsduur, zoals een maand of een jaar. Landen die momenteel een dergelijk systeem hanteren zijn Bulgarije, Hongarije, Oostenrijk, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië en Zwitserland.

Ook België gaat een dergelijk wegenvignet invoeren. Vanaf 2016 zal elke automobilist die gebruik maakt van het Belgische wegennet een wegenvignet moeten hebben. Belgische automobilisten zullen na betaling van hun wegenbelasting in een database worden geregistreerd, buitenlandse chauffeurs zullen een vignet moeten kopen. De kostprijs zal naar verwachting 90 euro bedragen. Op verschillende plaatsen zullen "handhavingsstations" geïnstalleerd worden. Ook zullen er mobiele controleteams op de baan zijn.

Verlichting[bewerken]

België

Voor de nacht van 15 juli 2011 waren in België de meeste autosnelwegen volledig verlicht. Sommige recentere snelwegen die in de jaren 80 aangelegd zijn, zoals de A17, de A18 en de A19, werden nooit voorzien van een volledige verlichting. De op- en afritten/knooppunten en verzorgingsplaatsen zijn in België vrijwel altijd verlicht. België is zeer bekend omwille van zijn gulheid wat verlichting betreft.

Uit energiebesparing en om lichthinder tegen te gaan, ging de verlichting op de autosnelwegen vanaf 2007 's nachts uit van middernacht tot 06:00 uur, behalve aan de op- en afritten/knooppunten, verzorgingsplaatsen en de ringwegen bij de grote steden. De verlichting blijft eveneens 's nachts branden op de autosnelwegen in Wallonië.

Sinds de nacht van 15 juli 2011 is de verlichting op het merendeel van de snelwegen in Vlaanderen uitgeschakeld. Dit heeft men ingevoerd om nog meer energie te besparen en de lichthinder zo veel mogelijk te beperken. Ook wordt er geld bespaard op het plaatsen en onderhouden van verlichtingspalen, dat geld zou gebruikt worden voor andere verkeersinfrastructuur zoals dynamische borden. Om de veiligheid te blijven garanderen zouden er meer reflectoren langs de kant van de weg komen en gaat men gebruik maken van reflecterende verf. Op ringwegen, knooppunten en op- en afritten blijven de lichten nog altijd permanent aan. Op sommige stukken weg zal men dynamische verlichting aanwenden, die men kan inschakelen bij filevorming, wegwerkzaamheden, op verzoek van de politie of indien de verkeersintensiteit dit rechtvaardigt.

Aangezien de beslissingen op vlak van mobiliteit toebehoren aan de gewestelijke instanties, is het nieuwe lichtplan slechts van toepassing voor het Vlaamse Gewest. In Wallonië en Brussel blijft de bestaande regeling (2007) aldus van kracht.

Nederland

Nederlandse autosnelwegen worden binnen de Randstad op de belangrijke trajecten vrijwel altijd verlicht. Buiten de Randstad is er alleen verlichting bij knooppunten, verzorgingsplaatsen en grotere steden. In totaal is 992 km van de 2342 km autosnelweg verlicht (bron: AVV). Het verlichtingsgehalte op de Nederlandse autosnelwegen neemt echter (ook buiten de Randstad) steeds verder toe. Zo is er onlangs een deel van de A1 in Twente van verlichting voorzien waar dat voorheen niet het geval was.

Duitsland

In tegenstelling tot België en Nederland worden Duitse autosnelwegen sporadisch verlicht. Alleen bij enkele grote steden zoals Berlijn, Hamburg, Keulen en Saarbrücken is er verlichting.

Maximum- en adviessnelheden[bewerken]

De maximumsnelheid op een snelweg is in België 120 km/h, in Nederland 130 km/h. In Nederland geldt in afwijking daarop op veel drukkere wegvakken een maximumsnelheid van 100 km/h of 120 km/h. Tot 1973 was er in Nederland geen snelheidslimiet op autosnelwegen. Op 1 mei 1988 is de maximumsnelheid verhoogd van 100 km/h naar 120 km/h, en op 1 september 2012 naar 130 km/h[4]. In Frankrijk wordt 130 km/h gehanteerd, maar dit wordt bij regen verlaagd naar 110 km/h. Op de Duitse Autobahn geldt alleen een adviessnelheid van 130 km/h. Wel geldt dat er bij snelheden boven de 130 km/h altijd een verzekeringsbeperking bestaat bij een ongeval. Op veel Autobahnen gelden echter bindende snelheidslimieten. Dit is onder meer afhankelijk van nabijheid van bebouwing, natuur en verkeersintensiteit. Italië heeft op 3-strooks snelwegen de limiet naar 150 km/h verhoogd, en ook Luxemburg en Denemarken hebben de maximumsnelheid verhoogd naar 130 km/h, waarbij in Luxemburg, net als in Frankrijk, geldt dat bij regen de wettelijke maximumsnelheid 110 km/u is. Ook Nederland, Zweden en Oostenrijk doen proeven met hogere maximumsnelheden

Voor auto's met aanhangwagens of caravans gelden meestal lagere maximumsnelheden. Zo is in Nederland de maximumsnelheid voor aanhangers en caravans met een totaalgewicht onder de 3500 kg, 90 km/h (tot 1 mei 2009 was dat 80 km/h). In onder andere Frankrijk en België gelden geen afwijkende snelheden voor auto's met een aanhangwagen.

In de Verenigde Staten is de maximumsnelheid op de Interstate Highways per staat geregeld, en varieert over het algemeen van 55 mph (88,55 km/h) in de buurt van steden, tot 80 mph (128,7 km/h) in de uitgestrekte vlakten in het midden van Amerika. Op sommige gevaarlijke trajecten binnen de bebouwde kom komen snelheidslimieten van 40 mph (64,4 km/h) voor. Voor 1995 was er een landelijke maximumsnelheid van 55 mph, die ingesteld was na de oliecrisis van 1973. De staat Montana had tot 1999 overdag geen maximumsnelheid; in plaats daarvan was de snelheidslimiet "reasonable & prudent".

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lijst van maximumsnelheden

Terugbrengen van de snelheden[bewerken]

In Nederland is op diverse plaatsen de snelheid teruggebracht tot 100 km/h. Redenen hiervoor zijn: milieuredenen (in het bijzonder geluidsoverlast en luchtkwaliteit), verkeersveiligheid en een betere doorstroming. Dit werd aangegeven door zogenaamde kaasplankjes; gele bordjes in de middenberm. Deze bordjes zijn vanaf 2000 vervangen door hectometerpaaltjes welke de ter plekke geldende maximumsnelheid aangeven. Ook bestaan er enkele burgerinitiatieven om net als in Spanje de snelheid te verlagen tot 110 km/h.[5][6][7]

80-kilometerzone

In bijzondere gevallen wordt de snelheid nog verder teruggebracht, proefsgewijs is als eerste op de A13 bij Rotterdam Overschie vanaf mei 2002 de snelheid teruggebracht tot maximaal 80 km/h. Na een bevredigend resultaat is deze maatregel in november 2005 op meer snelwegen in stedelijke gebieden genomen, zoals op de A10-west in Amsterdam. Hiermee wordt ook een verbetering van de luchtkwaliteit beoogd, naast een extra geluidsreductie van 1 dB(A) ten opzichte van de situatie bij 100 km/h, al kan men zich vragen stellen of de gestelde normen op die manier gehaald zullen worden. Ter vergelijking: een verlaging van de geluidssterkte met 3 dB(A) is voor het menselijk oor nog nét waarneembaar. Trajectcontrole moet zorgen voor de handhaving. De ingestelde 80-kilometer beperking in Den Haag is punt van discussie vanwege de forse toename van files met hun bijkomende effecten zoals toename van luchtvervuiling door lang stilstaande auto's en vrachtwagens, economische schade (meer verbruik van brandstof en verloren tijd voor bestuurders en hun werkgevers). De andere beperkingen staan nu ook ter discussie. Omdat aan de A13 een vliegveld (Rotterdam The Hague Airport) grenst, en de buurt dus ook zeer veel overlast ondervindt van luchtverkeer, is de proef onder wetenschappers omstreden.

De meningen verschillen over de effecten van snelheidsbeperkingen op autosnelwegen. Voorstanders claimen een betere "leefbaarheid", veiligheid en doorstroming (ideale doorstroomsnelheid ligt tussen 80–90 km/h). Critici trekken de als feiten aangenomen gegevens in twijfel. Er zijn vele voorbeelden, meest recent en evident is Denemarken. Daar is na een verhoging van de maximumsnelheid op autosnelwegen van 110 km/h naar 130 km/h het aantal in het verkeer om het leven gekomen personen juist met 25% afgenomen, dit is in strijd met de verwachtingen van veel verkeerskundigen die, op basis van statistische gegevens, uitgaan van enkel nadelige effecten bij snelheidsverhoging.

Snelheden bij werkzaamheden[bewerken]

Bij wegwerkzaamheden of het naderen van files kan de maximumsnelheid worden beperkt door een snelheid van 90, 70 of 50 km/h op matrixborden te tonen. In Nederland waren dat in eerste instantie adviessnelheden, sinds de invoering van het RVV 1990 zijn het maximumsnelheden.

Minimumsnelheden[bewerken]

Hoewel er in Nederland geen minimumsnelheid op de autosnelweg geldt mag men niet zo langzaam rijden dat men het overige verkeer hindert of in gevaar brengt.[8] Ook geldt er een toelatingssnelheid: een voertuig dat niet ten minste 60 km/h kan en mag rijden, mag niet op de autosnelweg komen. In België bedraagt de minimumsnelheid 70 km/h (er is een reeks van uitzonderingen zoals weersomstandigheden, verkeersdichtheid, zicht, etc. bepaald in Artikel 10.1).

Nummering[bewerken]

België[bewerken]

Belgische snelwegen hebben altijd een A- en meestal een E-nummer. E-nummers geven in het algemeen lange, transeuropese routes aan. De E-nummers worden het meest gebruikt, A-nummers worden slechts vermeld als een snelweg geen E-nummer heeft. Autosnelwegen die (een deel van) een ring rond een stad beschrijven worden aangeduid met een R-nummer (bijvoorbeeld R0 - Brussel, R1 en R2 - kleine resp. grote ring Antwerpen), niet alle wegen met een R-nummer zijn echter autosnelweg. Sommige zeer korte stukjes autosnelweg hebben een B-nummer (met de B van Bretelle), maar die zijn meestal niet onder dat nummer bekend (bijvoorbeeld rond Gent: B401 - afrit E17 naar Gent-Centrum, B402 - afrit E40 naar Flanders Expo).

Nederland[bewerken]

Nummering in Nederland

Nederlandse snelwegen hebben altijd een A-nummering. 1- of 2-cijferige A-nummeringen zijn rijkswegen (A1, A12). Driecijferige A-nummers zijn provinciale snelwegen (bijvoorbeeld A348 Arnhem-Dieren). In eerste instantie werden de rijkswegen (de latere A wegen), genummerd 'met de klok mee' vanuit Amsterdam. De A1, Amsterdam ri Duitsland, A2 Amsterdam ri Maastricht, A3 [nooit aangelegd] Amsterdam ri Rotterdam (alleen een stukje bij Dordrecht is N3 genummerd), A4 Amsterdam ri Den Haag. A-wegen worden in Nederland altijd aangeduid met witte letters op een rode achtergrond. Sommige snelwegen hebben ook een E-nummering. Aanduiding van een weg met E-nummer is in Nederland niet gebruikelijk.

Duitsland[bewerken]

Duitse snelwegen hebben een A-nummer, de grotere verbindingswegen een B-nummer (Bundesstrassen), en de andere wegen een L-nummer (Landesstrassen). De belangrijke snelwegen hebben 1 cijfer, de minder belangrijke 2, en de korte verbindingswegen 3 cijfers. Verder zijn de nummers logisch opgebouwd. Oneven nummers lopen van noord naar zuid, en even nummers lopen van west naar oost.

Andere landen[bewerken]

In de meeste Europese landen worden A-nummers gebruikt voor autosnelwegen. Een uitzondering hierop vormen het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en Hongarije. Daar wordt de letter M (van Motorway, of van Magistrales (Oost-Europa)) gebruikt voor autosnelwegen. Voor andere belangrijke nationale wegen worden in het Verenigd Koninkrijk A-nummers gebruikt, in Ierland N-nummers en in Hongarije nummers zonder letter.

Wegbeheer[bewerken]

De A4 bij Rijswijk

De meeste Nederlandse autosnelwegen zijn rijkswegen en worden beheerd door Rijkswaterstaat. Dit zijn alle A-nummers onder de 100 en de A200. Enkele relatief korte snelwegen worden echter beheerd door de provincie. Dit zijn de A208, A256, A261, A270, A325, A326 en de A348. In België zijn alle autosnelwegen gewestwegen en worden beheerd door het Vlaams, Waals of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Autosnelwegen per land[bewerken]

Autosnelwegen in België[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Belgische autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Groei van het autosnelwegennet in België (in kilometers)
Bron:NIS

Autosnelwegen in Nederland[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Nederlandse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Groei van het autosnelwegennet in Nederland (in kilometers (bron: Adviesdienst Verkeer en Vervoer)

Autosnelwegen (Autobahnen) in Duitsland[bewerken]

Duitsland is het enige land in Europa waar geen absolute maximumsnelheid geldt voor autosnelwegen. Voorstanders van een algemene maximumsnelheid zien als voordelen toename van de verkeersveiligheid en vermindering van brandstofverbruik en luchtvervuiling. Tegenstanders zijn van mening dat enerzijds het de persoonlijke vrijheid van burgers zal aantasten ("Freie Fahrt für freie Bürger"), anderzijds wordt vermoed dat een absolute snelheidsbeperking nadelige invloed zal hebben op de nationale economie omdat de reistijden toenemen. Ook geloven zij dat de concurrentiepositie van de Duitse automobielindustrie gevaar kan lopen, omdat de Duitse automerken vooral degelijke en veilige, maar ook snelle auto's ontwikkelen. Er is voortgaande discussie in Duitsland over dit onderwerp, maar in opiniepeilingen blijkt dat een meerderheid tegen een 'absolute maximumsnelheid' is, en over het algemeen wordt ook aangenomen dat er op het ogenblik geen politieke meerderheid voor is. Er wordt, daarentegen, wel een adviessnelheid gegeven van 130 km/h. Boven deze snelheid geldt, indien men bij een ongeval betrokken raakt, een verzekeringsbeperking. Bij slechte weersomstandigheden is 130 km/h een maximumsnelheid. Daarnaast kunnen door verkeersborden en signalering lagere maximumsnelheden worden opgelegd.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lijst van Duitse autosnelwegen

Andere landen[bewerken]

Autosnelwegen in Australië[bewerken]

In Australië bestaan autosnelwegen voornamelijk binnen stedelijke gebieden. Aan de oostkust komen autosnelwegen voor in agglomeraties als Sydney en op drukbereden routes, maar op het platteland zijn nagenoeg alle verbindingswegen tweestrookswegen. De snelheidslimiet in Australië is in het algemeen buiten de steden 110 km/h en binnen de steden varieert deze van 70 tot 100 km/h.

Autosnelwegen in Denemarken[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Deense autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen (Autoroutes) in Frankrijk[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Franse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen (Autopálya) in Hongarije[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Hongaarse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen (Motorways) in Ierland[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Wegen_in_Ierland#Snelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Italië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Italiaanse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Japan[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Japanse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Kroatië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Kroatische autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Marokko[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Marokkaanse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Oostenrijk[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Oostenrijkse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Polen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Poolse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Portugal[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Portugese autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Roemenië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Snelwegen en nationale wegen in Roemenië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Slovenië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Sloveense autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Slowakije[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Slowaakse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen (Autovía (tolvrij), Autopista (met tol)) in Spanje[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Spaanse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen (Dálnice) in Tsjechië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Tsjechische autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in de Verenigde Staten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Interstate Highway System voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Autosnelwegen in Zwitserland[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Zwitserse autosnelwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. 75 jaar snelweg in vogelvlucht, Rijkswaterstaat
  2. Wegen-Routes.be - E40
  3. Lengte van het Belgische wegennet, Belgische federale overheid
  4. 130 km per uur vanaf september 2012 de nieuwe norm, Rijkswaterstaat.nl
  5. Easy Drivers
  6. Duurzaam begrensd
  7. Spanje verlaagt maximumsnelheid op wegen naar 110 km per uur, Trouw, 7 maart 2011
  8. Wat is de minimumsnelheid voor het wegverkeer? Rijksoverheid.nl

Externe links[bewerken]

Algemeen: Ecotoop · Landvorm · Landschap · Landschapselement · Nederlandse landschappen
Vlakvormig: Abschnittsmotte · Achterkade · Beekdal · Beemd · Begraafplaats · Bolle akker · Bos · Brink · Brinkdorp · Broek · Del · Dorp · Droogmakerij · Duin · Eiland · Eng · Enk · Es · Esdorp · Fort · Geriefbos · Gors · Griend · Haven · Heuvel · Houtkade · Inlaag · Karreveld · Kerkhof · Kolk · Kraag · Kreek · Kreekrug · Kromakker · Kwelder · Landgoed · Legakker · Lintdorp · Luchthaven · Maat · Made · Mede · Marke · Meer · Meerstal · Meetje · Meet · Moeras · Mijnsteenheuvel · Oeverwal · Pestbosje · Petgat · Pingoruïne · Plas · Poel · Polder · Raatakkers · Rak · Redoute · Rivier · Rivierstrand · Rustbosje · Schans · Schol · Schor · Slik · Sluis · Stad · Stelle · Stinswier · Strand · Strandwal · Strang · Stroomrug · Struweel · Stuwmeer · Stuwwal · Terril · Terp · Uiterwaard · Veenkoepel · Veenlens · Veenkolonie · Veenpolder · Veenplas · Veenterp · Ven · Vesting · Viskenij · Visvijver · Vliedberg · Vliegveld · Vloeiveld · Vloeiweide · Waai · Wad · Weel · Weide · Weiland · Wiel · Wierde · Zee
Lijnvormig: Aarden dam · Aquaduct · Autosnelweg · Autoweg · Bandijk · Barrage · Beek · Berceau · Berm · Boezem · Brandsloot · Dam · Diep · Dijk · Doodweg · Dromerdijk · Enkwal · Fietspad · Fietsstrook · Gracht · Grubbe · Haag · Haha · Heg · Holle weg · Houtkant · Houtsingel · Houtwal · Jaagpad · Kaai · Kade · Kanaal · Kerkpad · Krib · Laan · Landscheiding · Landgraaf · Landweer · Lijkweg · Maar · Molengang · Muraltmuur · Opvaart · Ossengang · Pad · Reeweg · Ringdijk · Ringvaart · Rivier · Schipsloot · Schipvaart · Schurveling · Singel · Singelgracht · Slaperdijk · Sloot · Snelweg · Spoorweg · Steenberg · Strandhoofd · Strekdam · Stuwdam · Tiendweg · Trambaan · Trekpad · Trekvaart · Trottoir · Tunnel · Turfvaart · Tuunwal · Uiterdijk · Vaart · Veenkade · Veendijk · Vlechtheg · Voetpad · Wakerdijk · Wal · Wandelpad · Weg · Wetering · Wieke · Wijk · Wierdijk · Wildwal · Zeedijk · Zwetsloot
Puntvormig: Banpaal · Bermmonument · Boe · Boerderij · Boerenkuil · Boô · Borg · Brug · Buitenplaats · Burcht · Coupure · Daliegat · Dobbe · Duiker · Eendenkooi · Galg · Gemaal · Grafheuvel · Grenspaal · Hagelkruis · Havezate · Hoeve · Hollestelle · Hoogholtje · Hunebed · Inlaat · Inundatiesluis · Kasteel · Kerkgebouw · Kwakel · Molen · Mottekasteel · Overlaat · Overweg · Pijp · Pomp · Ringwalburcht · Rolpaal · Schaapvolt · Stuw · Til · Turfput · Veenput · Verlaat · Viaduct · Vijver · Voorde · Waterpomp · Waterput · Watertoren