Klaverbladknooppunt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Schematisch weergegeven klaverblad
Half klaverbladknooppunt. Om het weefvak te voorkomen, wordt echter meestal de voorkeur gegeven aan een trompetknooppunt, tenzij uitbreiding naar een volledig klaverbladknooppunt voorzien is.

Een klaverbladknooppunt is een knooppunt met een volledig ongelijkvloerse verbinding tussen twee kruisende wegen of autosnelwegen. Het klaverblad dankt zijn naam aan zijn vorm, die vanuit de lucht gezien lijkt op een klavertjevier.

Algemeen[bewerken]

De oplossing om een knooppunt in de vorm van een klaverblad aan te leggen wordt de laatste jaren steeds minder toegepast door de beperkte capaciteit van de verbindingsweg (lage snelheid door kleine boogstraal), de beperkte capaciteit van de weefvakken, de vier elkaar snel opvolgende afritten, en het indirecte links afslaan.

Klaverblad Hoevelaken rond 1995 (bron:Rijkswaterstaat)

Daar staat tegenover dat een klaverblad relatief goedkoop is om aan te leggen en de automobilist de mogelijkheid geeft om te keren. De reden waarom het klaverblad relatief goedkoop is, is dat er slechts één civieltechnisch kunstwerk (viaduct of onderdoorgang) nodig is, namelijk voor de kruisende autosnelwegen, aangezien de verbindingswegen elkaar niet kruisen.

Volledig kruisingsvrij is een klaverblad niet. Het verkeer dat van zuid naar west rijdt, komt eerst in een weefvak met het verkeer dat van west naar noord rijdt en na de bocht in een weefvak met het verkeer dat van oost naar zuid rijdt. Zo'n weefvak is een gelijkvloerse kruising. Men hoeft niet per se te kruisen, men kan ook verder doorrijden door de volgende lus (zodat men weer terugkeert). Bij modernere klaverbladen worden de weefvakken vermeden door twee van de lussen te vervangen door een brug die over de centrale brug leidt. Men spreekt dan van een klaverturbine, een combinatie van een turbineknooppunt en een klaverblad. Er is dan dus een extra kunstwerk nodig, en de directe keermogelijkheid is vervallen.

Motorrijders gebruiken een klaverblad wel eens om snel bochten te kunnen rijden. Ze rijden dan steeds weer door de lussen. Aangezien het een snelweg is, mag dat met hoge snelheid, wat als een sportieve belevenis wordt ervaren.

In België wordt vaak gesproken over het klaverblad Lummen. De benaming klaverblad klopt niet, omdat dit slechts een zwevende rotonde is, waarbij de E313 en E314 elkaar ongelijkvloers kruisen. Sinds 2007 wordt Lummen omgebouwd tot een volwaardige klaverturbine, een veiligere oplossing voor zo'n druk knooppunt.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Knooppunt (verkeer)#Vroege ontwerpen en eerste knooppunten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1916 wordt in de Verenigde Staten voor het eerst patent aangevraagd voor het klaverblad. Voorlopig werd er echter nog geen exemplaar in de praktijk gebouwd. Ruim tien jaar later tekende de Zwitser Willy Sarbach onafhankelijk hiervan eenzelfde soort ontwerp. In 1928 kreeg hij patent, maar de bouw van een klaverblad liet nog op zich wachten. In het midden van de jaren twintig was de U.S. Route 1 met een drukke weg (drukke snelwegen in de Randstad hebben anno 2010 een intensiteit van rond de 100.000). De US-1 was weliswaar kruisingsvrij, maar aan de drukste aansluitingen ontstonden desondanks regelmatig files en ongevallen. In 1929 opende in Woodbridge, New Jersey aan de US-1 ’s werelds eerste klaverblad. De ontwerper Edward Delano verklaart dat hij het idee voor de oplossing kreeg door de aanpak van het verkeer in de stad Buenos Aires. Daar ontlaste men het probleem van verstopte kruisingen door rechtsafslaand verkeer (in Argentinië werd toen links gereden) in de drukke stad op door het verkeer drie linksaf te laten slaan.[1][2][3]

Met de nodige propaganda werd in de jaren dertig in Duitsland de bouw van Reichsautobahnen ter hand genomen. In 1938 werd in de buurt van Leipzig het eerste klaverblad in Europa in gebruik genomen. Het zou nog tot lang na de Tweede Wereldoorlog duren voordat in Nederland en België dit voorbeeld gevolgd werd. Knooppunt Badhoevedorp, nabij Schiphol werd in 1967 opengesteld en is het eerste voorbeeld van een klaverblad in Nederland.

Lijst van klaverbladknooppunten[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Patent 1173505 - Street Crossing - Octrooi van Arthur Hale bij het United States Patent Office, zoals te vinden bij Google Patent, geraadpleegd op 31 oktober 2010
  2. De geschiedenis van het Klaverblad – Autosnelwegen.nl, geraadpleegd 31 oktober 2010
  3. A Major Lane Change - Artikel uit de Los Angeles Times, 7 April 2004, geraadpleegd 31 oktober 2010