Rijkswaterstaat
.jpg)
Rijkswaterstaat is het uitvoerende agentschap van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Tot 2010 viel dit onder het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Het werd opgericht in 1798 als Bureau voor den Waterstaat en vanaf 1848 opereert het onder de naam Rijkswaterstaat. De organisatie beheert en ontwikkelt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu de nationale netwerken van hoofdwegen, hoofdvaarwegen en hoofdwatersystemen.
De missie van Rijkswaterstaat is om te werken aan de vlotte en veilige doorstroming van het verkeer, een schoon en gebruikersgericht landelijk watersysteem en de bescherming tegen overstromingen.
De directeur-generaal (DG) van Rijkswaterstaat is sinds 1 februari 2010 mr. ing. Jan Hendrik Dronkers. Hij heeft het stokje overgenomen van ir. Bert (L.H.) Keijts, die aan het roer stond van 1 juni 2003 tot 1 januari 2010.
Rijkswaterstaat is een grote organisatie en telt ongeveer 9000 medewerkers. De organisatie is opgebouwd uit een hoofdkantoor, waar het dagelijks bestuur en de staf zitten, regionale diensten, districten, drie netwerkcentra en landelijke diensten. Daarnaast is er momenteel één (tijdelijke) projectdirectie binnen Rijkswaterstaat: Ruimte voor de Rivier. De regionale diensten moeten niet verward worden met de veel oudere waterschappen, die verantwoordelijk zijn voor de regionale waterhuishouding.
Inhoud |
[bewerken] Regionale diensten
De regionale diensten, vroeger directies genoemd, vormen de ruggengraat van Rijkswaterstaat. Aan het hoofd van een regionale dienst staat de hoofdingenieur-directeur (HID). De regio's op hun beurt zijn weer onderverdeeld in lokale water- en wegendistricten (in het recente verleden dienstkringen genaamd). Vroeger had iedere provincie haar eigen regionale organisatie, maar sinds 1994 zijn in het Noorden (Groningen, Friesland en Drenthe) en een jaar later in het Oosten (Overijssel en Gelderland) directies samengevoegd. In het Ondernemingsplan 2015 is aangekondigd dat dit per 1 januari 2013 ook gaat gebeuren met IJsselmeergebied en Utrecht (Midden-Nederland), Noord-Brabant en Limburg (Zuid-Nederland) en Zeeland en Noordzee. Meestal, maar niet altijd, is de provinciegrens de grens waar een autoweg of waterweg in beheer is bij een van de regionale diensten. De volgende regionale diensten zijn momenteel actief binnen Rijkswaterstaat:
- RWS Noord-Nederland (gevestigd te Leeuwarden)
- RWS Oost-Nederland (gevestigd te Arnhem)
- RWS IJsselmeergebied (gevestigd te Lelystad)
- RWS Utrecht (gevestigd te Utrecht)
- RWS Noord-Holland (gevestigd te Haarlem)
- RWS Zuid-Holland (gevestigd te Rotterdam)
- RWS Zeeland (gevestigd te Middelburg)
- RWS Noord-Brabant (gevestigd te 's-Hertogenbosch)
- RWS Limburg (gevestigd te Maastricht)
- RWS Noordzee (gevestigd te Rijswijk)
Deze diensten voeren het beleid van Rijkswaterstaat uit in hun eigen regio en zijn daarmee verantwoordelijk voor het onderhoud, het beheer en de aanleg van de (vaar)wegen in eigen gebied.
[bewerken] Landelijke diensten
In landelijke diensten is de technische en wetenschappelijke kennis en de uitvoering van veel ondersteunende bedrijfsvoering ondergebracht. Tot eind 2011 waren er vijf van deze diensten:
- Data-ICT-Dienst (gevestigd te Delft)
- Dienst Verkeer en Scheepvaart (gevestigd te Delft)
- Dienst Infrastructuur (voorheen Bouwdienst) (gevestigd te Utrecht)
- Waterdienst (gevestigd te Lelystad)
- Corporate Dienst (gevestigd te Utrecht)
Ook de beleidsafdelingen van het ministerie van Infrastructuur en Milieu maken gebruik van de kennis van deze diensten.
In het Ondernemingsplan 2015 is aangekondigd, dat ten behoeve van de stroomlijning van de werkprocessen in de organisatie de concentratie van kennis en operationele zaken verder gestalte zal krijgen. Als eerste is er per 1 januari 2012 een nieuwe (operationele) dienst ontstaan: RWS Verkeer- en WaterManagement (RWS VWM) ontstaan, waarin de bediening en de drie netwerkcentra zijn ondergebracht.
- Verkeerscentrum Nederland (gevestigd te Utrecht) voor het gehele hoofdwegennet,
- ScheepvaartVerkeersCentrum (gevestigd te Rotterdam) voor het gehele hoofdvaarwegennet,
- Watermanagementcentrum Nederland (gevestigd te Lelystad) voor het gehele hoofdwatersysteem.
Verder zal de uitvoering van Aanleg en Beheer en Onderhoud centraal worden ondergebracht in (vanwege de omvang van het werkenpakket) twee diensten, RWS Dienst Infrastructuur en een nog op te richten dienst. Landelijke kaders, kwaliteit en kennis zal worden ondergebracht in een dienst, die wordt gevormd uit combinatie van de huidige Waterdienst en de Dienst Verkeer en Scheepvaart.
[bewerken] Projectdirecties
Net als regionale diensten zorgen projectdirecties voor de praktische uitvoering van het beleid van Rijkswaterstaat. Wanneer een project zeer omvangrijk is en veel tijd in beslag gaat nemen, wordt er een aparte projectdirectie opgericht. Zodra een project wordt afgerond, verdwijnt ook de projectdirectie. Momenteel is er één projectdirectie:
- Ruimte voor de Rivier (gevestigd te Utrecht)
Twee andere projectdirecties zijn in 2010 opgeheven:
- Projectdirectie Maaswerken (gevestigd te Maastricht en Roermond)
- Projectdirectie HSL-Zuid (gevestigd te Zoetermeer)
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Naam
De naam van de organisatie is in de loop van de tijd een aantal malen gewijzigd:
Waterstaat
De vaststelling van Christiaan Brunings' Plan tot beheeringhe van de Waterstaat in de Bataafse Republiek op 24 mei 1798 wordt beschouwd als de geboorte van de Rijkswaterstaat. In de beginperiode volgen reorganisaties elkaar snel op; het begrip Waterstaat blijft steeds in de naamgeving terug komen. Het Bureau van de Waterstaat is vanaf 1798 de centrale organisatie. Waterstaat was in de 18e eeuw als begrip gevestigd als de toestand (staat) van het water; dat wil zeggen het beschreef de situatie in een gebied met betrekking tot de aanwezigheid van dijken, afwateringseenheden, molens etc. en vestingwerken. Vanaf 1807 is de hoogste leiding van de organisatie een Inspecteur-generaal van de Waterstaat.
16e Inspectie van de 'Service des Ponts et Chausées'
Nadat keizer Napoleon het Koninkrijk Holland bij het Franse Keizerrijk had ingelijfd, werd de bestaande waterstaatsorganisatie (met uitzondering van Noord-Brabant) als 16e inspectie toegevoegd aan de Franse waterstaatsorganisatie.
Corps Ingenieurs van den Waterstaat en der Publieke Werken
Vanaf de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden wordt in reorganisatiebesluiten steeds gesproken van het Corps Ingenieurs van den Waterstaat en der Publieke Werken. De organisatie werkt in die periode zowel voor de centrale overheid als voor de decentrale, provinciale overheden.
's Rijks Waterstaat
De grondwetswijziging van 1848 en de daarop volgende Provinciewet van Thorbecke bood de provincies de gelegenheid eigen waterstaatsdiensten in te stellen. In de loop van twee decennia maakten uiteindelijk alle provincies daar gebruik van. Zo ontstonden er Provinciale Waterstaten en de centrale organisatie werd ter onderscheiding aangeduid als 'Rijks Waterstaat, aanvankelijk niet aan elkaar geschreven. Pas vanaf ongeveer 1880 ontstond het gebruik om de naam als een woord te schrijven: Rijkswaterstaat.
[bewerken] Voormalige diensten
[bewerken] regionale directies
- RWS Groningen, RWS Friesland, RWS Drenthe gefuseerd tot RWS Noord-Nederland
- RWS Overijssel, RWS Gelderland gefuseerd tot RWS Oost-Nederland
[bewerken] rivierendirecties
- Benedenrivieren opgegaan in RWS Zuid-Holland
- Bovenrivieren opgegaan in RWS Gelderland
[bewerken] specialistische diensten
[bewerken] - voor dataverwerking
- Meetkundige Dienst via de Adviesdienst Geo-informatie en ICT opgegaan in de Data-ICT-Dienst (gevestigd te Delft)
- Dienst Informatieverwerking
[bewerken] - voor materialenkennis
- Rijkswegenbouwlaboratorium via de Wegbouwkundige Dienst opgegaan in de Dienst Weg- en Waterbouwkunde (tot 2007) gevestigd te Delft
- Dienst Straatklinkercontrole
[bewerken] - voor water
- Rijksinstituut voor Kust en Zee (opgegaan in de Waterdienst en de Data-ICT-Dienst, met een personeelsflux naar Deltares) (gevestigd te Den Haag)
- Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (opgegaan in de Waterdienst met een personeelsflux naar Deltares) (gevestigd te Lelystad)
[bewerken] - voor verkeerskunde
- Dienst Verkeerskunde via de Adviesdienst Verkeer en Vervoer opgegaan in de Dienst Verkeer en Scheepvaart
[bewerken] bouwdiensten
- Dienst der Zuiderzeewerken, als directie Zuiderzeewerken gefuseerd met de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders tot de directie Flevoland (gevestigd te Lelystad)
- RWS Directie Wegen
- Deltadienst
[bewerken] Zie ook
- Rijksweg
- Rijksvaarweg
- Deltares (gevestigd te Delft en Utrecht)
[bewerken] Trivia
- Rijkswaterstaat is als centraal orgaan ingesteld ten tijde van de Bataafse Republiek (1798) om de regie op de versnipperde civieltechnische werken te verbeteren. De hiërarchische structuur leek veel op die van de militaire evenknie, de Genie. Binnen de dienst is het gebruik van uniformen altijd minder geweest dan in het leger, maar ook van de huidige medewerkers dragen nog ruim 1.000 personen een donkerblauw Rijkswaterstaatuniform.
- In de Koude Oorlog waren vele sluiswachters etc. van Rijkswaterstaat automatisch onderofficier van de Genie met oorlogstaak.
- De Amerikaanse Society of Civil Engineers verklaarde de Deltawerken tot een van de zeven Moderne Wereldwonderen.
- De zoutdepots langs de snelwegen zijn eigendom van Rijkswaterstaat. Bij gladheid en sneeuwval worden automatisch particuliere bedrijven ingeschakeld die dit over de snelwegen verspreiden.
- De ambtenaren van de directie zelf hanteren een onderscheid als "ik werk bij Nat (de watersector) of Droog (de wegensector)".
- Sinds 10 oktober 2010 is Rijkswaterstaat niet meer voor heel Nederland verantwoordelijk voor de kustverdediging; De Caribische eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba zijn hier zelf verantwoordelijk voor.
