Bazel (Zwitserland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bazel
Basel
Stad in Zwitserland Vlag van Zwitserland
Vlag van Bazel Wapen van Bazel
(Details)
Bazel (Zwitserland)
Bazel (Zwitserland)
Situering
Kanton Bazel-Stad
BFS/OFS/UST-code 2701
Soort gemeente Gemeente
Aangrenzende gemeenten Allschwil, Binningen, Birsfelden, Bottmingen, Huningue FR, Münchenstein, Muttenz, Reinach, Riehen, Saint-Louis FR, Weil am Rhein DE
Coördinaten 47° 33′ NB, 7° 35′ OL
Algemeen
Oppervlakte 22,75 km²
Inwoners 173.960 (7321,45 inw/km²)
Hoogte 260 m
Overig
Postcode 4000
Netnummer 061
Taal Duits
Inwonersnaam Basler
Detailkaart
Karte Gemeinde Basel 2007.png
Portaal  Portaalicoon   Zwitserland

Bazel of Basel is een stad in het noorden van Zwitserland, op het drielandenpunt met Frankrijk en Duitsland. De stad ligt aan de Rijn, de Birs komt in Bazel in de Rijn uit.

Bazel telt circa 173.000 inwoners (juni 2013), waarmee het naar inwonertal de derde stad van Zwitserland is. De hele agglomeratie, die ook Franse: Saint-Louis en Duitse steden: Weil am Rhein, Lörrach omvat, telt ongeveer 830.000 inwoners (2004). De stad Bazel beslaat vrijwel geheel het kanton Basel-Stadt. In het oosten van het stadskanton liggen de meer landelijke gemeenten Riehen en Bettingen. De officiëel gesproken taal is het Duits. Er wordt ook wordt Bazelduits gesproken, het enige Nederalemannische dialect dat in Zwitserland wordt geproken.

Bazel is een belangrijk cultureel centrum binnen Zwitserland. Er bevindt zich het hoofdkantoor van de Bank for International Settlements, een internationale centrale bank, die sinds 1977 in de 'BIZ-Turm' is gevestigd, een bruine, ronde kantoortoren van 70 m hoog bij het station SBB.

Geschiedenis[bewerken]

Bazel in de Kroniek van Neurenberg, 1493

Al in 374 na Christus werd melding gemaakt van een nederzetting aan de Rijn, Basilea. In 740 werd Bazel bisschopsstad. Vooral door hun macht maakte Bazel een stormachtige ontwikkeling door. Het grondgebied werd met grote landerijen en velden uitgebreid. Uiteindelijk ontstond een gebied waarin stad en land Bazel werden genoemd en werd er gesproken over Basel-Stadt, Bazel-Stad, en Basel-Landschaft, 'Bazel-Land'.

Op 18 oktober 1356 werd de stad door een aardbeving grotendeels verwoest. In 1417 woedde in Bazel een grote stadsbrand.

Van 1431 tot 1449 vond het Concilie van Bazel plaats. In 1501 trad Bazel toe tot het Oude Eedgenootschap als kanton Bazel. In 1833 waren stad en land het oneens over diverse regelingen zodat het land zich van de stad afscheidde. Vanaf dat moment zijn Bazel-Stad en Basel-Landschaft zogenaamde halfkantons in Zwitserland.

Stadsbeeld[bewerken]

Bazel ligt aan weerszijden van de Rijn, op de linkeroever ligt Groot Bazel en op de rechteroever Klein Bazel. De twee stadsdelen worden door vijf bruggen met elkaar verbonden, waarvan één spoorbrug. De Mittlere Rheinbrücke is de bekendste.

Groot-Bazel herbergt het historische stadscentrum met de 12e-eeuwse Munster van Bazel als belangrijke blikvanger. De Marktplatz met het gotische stadhuis en Jugendstilpanden behoort tot de belangrijkere pleinen. Een ander markant plein is de Barfüsserplatz: lokaal Barfi genoemd. Het plein ontleent zijn naam aan de Franciscanen, die hier ooit hun klooster hadden en blootsvoets, ofwel barfuss rondliepen. De woonwijken in Groot Bazel hebben een groen, parkachtig karakter.

Noemenswaardig is ook nog de markante, neogotische evangelische Elisabethenkirche uit 1865 in het centrum van de stad. De toren is ruim 70 m hoog, op 52 m hoogte bevindt zich een smal uitzichtplatform dat via 228 treden te bereiken is. Rond 1968 dreigde sloop van de kerk ten gunste van een parkeergarage. Na de bouw van de Lukaskirche in 1973 verloor de Elisabethenkerk als godshuis haar functie. Nieuwbouw van het Stadstheater aldaar in 1975 veranderde de directe omgeving ingrijpend. Rond 1992 werd de kerk gerestaureerd. Sinds 1994 is ze een 'Offene Kirche' met beneden een klein café en wordt ze gebruikt voor talloze ook niet-kerkelijke activiteiten en doeleinden.

In Kleinbasel, ten noorden en oosten van de Rijn, is het stadsbeeld wat rommeliger en meer industrieel. Deze eigenschappen maken Klein-Bazel een populair stadsdeel onder jongeren voor zowel wonen als uitgaan. In Kleinbasel bevindt zich ook de Messe, waar jaarlijks vele grote tentoonstelling worden georganiseerd, waaronder Art Basel. Voornamelijk aan de oevers van de Rijn tot in de voorsteden, zoals Kleinhüningen tegen Duitsland aan, liggen uitgestrekte industrieterreinen. Er bevinden zich in Kleinbasel enkele hoge kantoorgebouwen, zoals de 105 m hoge Messeturm (2003) met 31 etages en de 178 m hoge Roche-Turm (2015) met 41 etages. De laatste is thans Zwitserlands hoogste gebouw.

Moderne architectuur[bewerken]

Bazel is een van de belangrijkste Europese centra voor hedendaagse architectuur. Het Bazelse architectenduo Herzog & de Meuron won in 2001 de Pritzker Prize, die als de Nobelprijs voor de architectuur wordt beschouwd. Ze ontwierpen onder andere het museum Tate Modern in Londen, de Prada-winkel in Tokio en het Olympisch stadion voor de Spelen van 2008 in Peking.

Enkele voorbeelden van hedendaagse architectuur in Bazel met het ontstaansjaar en de naam van de respectievelijke ontwerper(s):

Op het terrein van meubelfabrikant Vitra in de Duitse plaats Weil am Rhein, in de agglomeratie van Bazel, liggen verder belangrijke gebouwen van o.a. Zaha Hadid, Frank Gehry, Tadao Ando en Álvaro Siza.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Bazel bestaat uit 19 Quartiere die links en rechts van de Rijn liggen.

  • Quartiere linkeroever van de Rijn of Groot Bazel: Altstadt Grossbasel, Vorstädte, Am Ring, Breite, St. Alban/Gellert, Gundeldingen, Bruderholz, Bachletten, Gotthelf, Iselin, St. Johann.
  • Quartiere rechteroever van de Rijn of Klein Bazel: Altstadt Kleinbasel, Clara, Wettstein, Hirzbrunnen, Rosental, Matthäus en Klybeck en Kleinhüningen (1893 geannexeerd).
Quartieren van Bazel


Quartiere Groot Bazel ha Quartiere Klein Bazel ha
Altstadt Grossbasel 37,63 Altstadt Kleinbasel 24,21
Basel-Vorstädte 89,66 Clara 23,66
Basel-Am Ring 90,98 Wettstein 75,44
Breite 68,39 Hirzbrunnen 305,32
St. Alban 294,46 Rosental 64,33
Gundeldingen 123,19 Matthäus 59,14
Bruderholz 259,61 Klybeck 91,19
Bachletten 151,39 Kleinhüningen 136,11
Gotthelf 46,62 Bazel 2275,05
Iselin 109,82 Riehen 1086,10
St. Johann 223,90 Bettingen 222,69
Kanton Bazel 3583,84

Economie[bewerken]

Messezentrum Basel

Bazel is een belangrijk internationaal knooppunt van spoor- en autosnelwegen.

De farmaceutische en chemische industrie is de belangrijkste bedrijfstak, met hoofdkantoren van Novartis, Roche, Syngenta en Ciba. Verder is Bazel een financieel centrum met kantoren van verzekeringsmaatschappijen en banken, al is het belang van deze sector door een geleidelijke verschuiving naar Zürich in de loop der jaren afgenomen. In Bazel is het hoofdkantoor van Bank for International Settlements gevestigd.

Mede door de gunstige ligging van de stad, op de grens met Frankrijk en Duitsland is de logistieke- en transportindustrie sterk vertegenwoordigd. Het goederenstation van de spoorwegen is het grootste van Zwitserland. Vanaf de jaren 90 van de 20e eeuw is de informatie- en communicatiebranche sterk in opkomst.

De Mustermesse Basel is het grootste beursgebouw van het land. Internationale congressen en vakbeurzen vinden hier plaats. Het beursterrein bevindt zich in Klein Bazel.

In november 1986 brak een brand uit bij het chemisch bedrijf Sandoz in het industriegebied Schweizerhalle in Muttenz ten oosten van Bazel. Met het bluswater stroomden giftige chemicaliën in de Rijn, waardoor een half miljoen vissen omkwamen.

Vervoer[bewerken]

Badischer Bahnhof

Bazel is een belangrijk international treinverkeersknooppunt waar Duitse, Franse en Zwitserse langeafstandsverbindingen samenkomen. De sombere tunnels naar de perrons van het station Basel SBB werden in 2003 gesloten en vervangen door de bovengrondse passerelle, een brede glazen overdekte loopbrug met winkels en eetgelegenheden. Daarnaast is er groot lokaal spoornet, de Regio S-Bahn Basel. De tram van Bazel is verdeeld tussen de Basler Verkehrs-Betriebe BVB met groene trams voor de stad en de Baselland Transport BLT met gele trams voor de voorsteden. Buiten de stad rijden de BLT-trams sneltrams met een eigen baanvak en eigen, bewaakte spoorwegovergangen. Bazel had tot medio 2008 ook trolleybussen.

In 2000 is het tramstation vóór het spoorwegstation SBB, op het Centralbahnhofplatz, verbouwd, uitgebreid en voor het autoverkeer afgesloten. Sinds december 2014 rijdt er voor het eerst sedert 1967 weer een tram rechtstreeks naar Duitsland, naar het grensplaatsje Weil am Rhein, waar veel Zwitsers, goedkoop, hun inkopen doen.

Sinds 1953 bezit de stad een vliegveld op Frans grondgebied: EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg. Zowel Zwitserland, Frankrijk als Duitsland hebben een belang in deze luchthaven. De luchthaven onderhoudt verbindingen met vrijwel alle belangrijke Europese steden.

Cultuur[bewerken]

Bazel is een belangrijke cultuurstad. De stad telt 41 musea, waaronder de belangrijkste:

Het Theater Basel heeft internationaal een goede naam. De grote zaal biedt plaats aan 1.000 mensen.

Sport[bewerken]

De grootste, bekendste en meest populaire voetbalclub uit Bazel is FC Basel. De club speelt in het St. Jakob-Park waar in 2008 onder meer wedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 werden gespeeld.

Stedenband[bewerken]

Geboren in Bazel[bewerken]

Wanneer de nationaliteit niet wordt genoemd gaat het om een Zwitserse of Zwitser.

Desiderius Erasmus is begraven in het munster, nadat hij de laatste jaren van zijn leven in Bazel had doorgebracht.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Straatbeeld[bewerken]