Bazel (Zwitserland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bazel
Basel
Stad in Zwitserland Vlag van Zwitserland
Vlag van Bazel Wapen van Bazel
(Details)
Bazel (Zwitserland)
Bazel (Zwitserland)
Situering
Kanton Bazel-Stad
BFS/OFS/UST-code 2701
Soort gemeente Gemeente
Aangrenzende gemeenten Allschwil, Binningen, Birsfelden, Bottmingen, Huningue (FR), Münchenstein, Muttenz, Reinach, Riehen, Saint-Louis (FR), Weil am Rhein (DE)
Coördinaten 47° 33′ NB, 7° 35′ OL
Algemeen
Oppervlakte 22,75 km²
Inwoners (30-06-2014) 173.960 (7321,45 inw/km²)
Hoogte 260 m
Overig
Postcode 4000
Netnummer 061
Taal Duits
Inwonersnaam Basler
Detailkaart
Karte Gemeinde Basel 2007.png
Portaal  Portaalicoon   Zwitserland

Bazel of Basel is een stad in het noordwesten van Zwitserland. De stad is gelegen aan de Rijn en de Birs op een hoogte van ongeveer 260 meter en grenst in het noordwesten aan Frankrijk en in het noordoosten aan Duitsland.

Bazel telt circa 173.000 inwoners (juni 2013), waarmee het de derde stad van Zwitserland naar inwonertal is. De grootstedelijke agglomeratie, die ook Franse (Saint-Louis) en Duitse steden (Weil am Rhein, Lörrach) omvat, telt ongeveer 830.000 inwoners (2004). De stad Bazel beslaat vrijwel geheel het kanton Basel-Stadt. In het oosten van het stadskanton liggen echter ook nog de meer landelijke gemeenten Riehen en Bettingen.

Bazel is een belangrijk cultureel centrum binnen Zwitserland en de zetel van de Bank for International Settlements, een internationale centrale bank, die haar plannen vernoemd heeft naar de stad (Basel-I en Basel-II) en sinds 1976 gevestigd is in een opmerkelijk bruine, ronde kantoortoren, 70 m hoog, bij het centraal station SBB.

Geschiedenis[bewerken]

Bazel in de Kroniek van Neurenberg (1493)

Al in 374 na Christus werd melding gemaakt van een nederzetting aan de Rijn, Basilea. In 740 werd Bazel bisschopsstad en de plaats maakte een stormachtige ontwikkeling door vooral doordat de bisschoppen van Bazel machtige personen waren. Het grondgebied werd met grote landerijen en velden uitgebreid. Uiteindelijk ontstond een gebied waarin stad en land Bazel genoemd werden en werd er gesproken over Basel-Stadt (Bazel-Stad) en Basel-Landschaft ('Bazel-Land').

Op 18 oktober 1356 werd de stad door een aardbeving grotendeels verwoest. In 1417 woedde in Bazel een grote stadsbrand. Van 1431 tot 1449 vond het Concilie van Bazel plaats.

In 1501 trad Bazel toe tot het Oude Eedgenootschap als kanton Bazel. In 1833 waren stad en land het oneens over diverse regelingen zodat het land zich van de stad afscheidde. Vanaf dat moment zijn Bazel-Stad en Basel-Landschaft zogenaamde halfkantons in Zwitserland.

In november 1986 brak een brand uit bij het chemisch bedrijf Sandoz in het industriegebied Schweizerhalle in Muttenz ten oosten van Bazel. Met het bluswater stroomden giftige chemicaliën in de Rijn, waardoor een half miljoen vissen omkwamen.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Bazel bestaat uit 19 Quartiere die links en rechts van de Rijn liggen.

  • Quartiere linkeroever van de Rijn / Groot Bazel: Altstadt Grossbasel, Vorstädte, Am Ring, Breite, St. Alban/Gellert, Gundeldingen, Bruderholz, Bachletten, Gotthelf, Iselin, St. Johann.
  • Quartiere rechteroever van de Rijn/ Klein Bazel: Altstadt Kleinbasel, Clara, Wettstein, Hirzbrunnen, Rosental, Matthäus en Klybeck en Kleinhüningen (1893 geannexeerd).
Quartieren van Bazel


Quartiere Groot Bazel ha Quartiere Klein Bazel ha
Altstadt Grossbasel 37,63 Altstadt Kleinbasel 24,21
Basel-Vorstädte 89,66 Clara 23,66
Basel-Am Ring 90,98 Wettstein 75,44
Breite 68,39 Hirzbrunnen 305,32
St. Alban 294,46 Rosental 64,33
Gundeldingen 123,19 Matthäus 59,14
Bruderholz 259,61 Klybeck 91,19
Bachletten 151,39 Kleinhüningen 136,11
Gotthelf 46,62 Bazel 2275,05
Iselin (Bazel) 109,82 Riehen 1086,10
St. Johann 223,90 Bettingen 222,69
Kanton Bazel 3583,84

Stadsbeeld[bewerken]

Bazel ligt aan weerszijden van de Rijn; op de linkeroever ligt Groot Bazel en op de rechteroever Klein Bazel. De twee stadsdelen worden met elkaar verbonden door vijf bruggen, waarvan één spoorbrug. De Mittlere Rheinbrücke is de bekendste.

Groot-Bazel herbergt het historische stadscentrum met de 12e-eeuwse Münster van Bazel als belangrijke blikvanger. De Marktplatz met het gotische stadhuis en Jugendstilpanden behoort tot de belangrijkere pleinen. Een ander markant plein is de Barfüsserplatz: lokaal Barfi genoemd. Het plein ontleent zijn naam aan de Franciscanen die hier ooit hun klooster hadden en blootsvoets, ofwel barfuss rondliepen. De woonwijken in Groot Bazel hebben een groen, parkachtig karakter.

In Kleinbasel, ten noorden/oosten van de Rijn, is het stadsbeeld wat rommeliger en meer industrieel. Deze eigenschappen maken Klein-Bazel een populair stadsdeel onder jongeren voor zowel wonen als uitgaan. In Kleinbasel bevindt zich ook de Messe, waar jaarlijks vele grote tentoonstelling worden georganiseerd, waaronder Art Basel. Voornamelijk aan de oevers van de Rijn tot in de voorsteden, zoals het tegen Duitsland gelegen Kleinhüningen, liggen uitgestrekte industrieterreinen. Er bevinden zich in Kleinbasel enkele hoge kantoorgebouwen (deels in aanbouw), zoals de 105 m hoge Messeturm (2003) met 31 etages en de 178 m hoge Roche-Turm (2015) met 41 etages, de laatste zal bij completering Zwitserlands hoogste gebouw zijn.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Straatbeeld[bewerken]

Moderne architectuur[bewerken]

Bazel is een van de belangrijkste Europese centra voor hedendaagse architectuur. Het Bazelse architectenduo Herzog & de Meuron won in 2001 de Pritzker Prize, die beschouwd wordt als de Nobelprijs voor de architectuur. Ze ontwierpen onder andere het museum Tate Modern in Londen, de Prada-winkel in Tokio en het Olympisch stadion voor de spelen van 2008 in Peking.

Enkele voorbeelden van hedendaagse architectuur in Bazel met het ontstaansjaar en de naam van de respectievelijke ontwerper(s):

Op het terrein van meubelfabrikant Vitra in de tot de trinationale agglomeratie Bazel behorende Duitse plaats Weil am Rhein liggen verder belangrijke gebouwen van o.a. Zaha Hadid, Frank Gehry, Tadao Ando en Álvaro Siza.

Economie[bewerken]

Messezentrum Basel

De farmaceutische en chemische industrie is de belangrijkste bedrijfstak, met hoofdkantoren van ondernemingen als Novartis, Roche, Syngenta en Ciba. Daarnaast is de stad een belangrijk internationaal knooppunt van spoor- en autosnelwegen. Verder is Bazel een financieel centrum met kantoren van verzekeringsmaatschappijen en banken, al is het belang van deze sector door een geleidelijke verschuiving naar Zürich in de loop der jaren afgenomen. De stad is tevens zetel van de Internationale Bank voor het Betalingsverkeer (Bank for International Settlements) die het betalingsverkeer reguleert.

Mede door de gunstige ligging van de stad, op de grens met Frankrijk en Duitsland is de logistieke- en transportindustrie sterk vertegenwoordigd. Het goederenstation van de spoorwegen is het grootste van Zwitserland. Vanaf de jaren 90 van de 20e eeuw is de informatie- en communicatiebranche sterk in opkomst.

De Mustermesse Basel is het grootste beursgebouw van het land. Internationale congressen en vakbeurzen vinden hier plaats. Het beursterrein bevindt zich in Klein Bazel.

Vervoer[bewerken]

Badischer Bahnhof

Bazel is een belangrijk international treinverkeersknooppunt waar Duitse, Franse en Zwitserse langeafstandsverbindingen samenkomen. Daarnaast is er groot lokaal spoornet, de Regio S-Bahn Basel. Bazel kent twee grote trambedrijven, de Basler Verkehrs-Betriebe voor de stad en de Baselland Transport voor de voorsteden.

Sinds 1953 bezit de stad een luchthaven, liggend op Frans grondgebied. Zowel Zwitserland, Frankrijk als Duitsland hebben een belang in deze trinationale luchthaven die zich thans EuroAirport Bazel-Mulhouse-Freiburg noemt. De luchthaven onderhoudt verbindingen met vrijwel alle belangrijke Europese steden.

Cultuur[bewerken]

Het in deze stad gesproken Bazelduits is het enige Nederalemannische dialect gesproken in Zwitserland.

Kunst[bewerken]

Bazel is een belangrijke cultuurstad. De stad telt 41 musea, waaronder de belangrijkste:

Het Theater Basel heeft internationaal een goede naam. De grote zaal biedt plaats aan 1000 mensen.

Sport[bewerken]

De grootste, bekendste en meest populaire voetbalclub uit Bazel is FC Basel, de club speelt in het St. Jakob-Park waar in 2008 onder meer wedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 werden gespeeld.

Stedenband[bewerken]

Geboren in Bazel[bewerken]

Desiderius Erasmus is begraven in het Munster, nadat hij de laatste jaren van zijn leven in Bazel had doorgebracht.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]