Bazel (Zwitserland)

Bazel Basel Gemeente in Zwitserland (Details) Situering Kanton Bazel-Stad BFS/OFS/UST-code 2701 Soort gemeente Gemeente Aangrenzende gemeenten Allschwil, Binningen, Birsfelden, Bottmingen, Huningue (FR), Münchenstein, Muttenz, Reinach, Riehen, Saint-Louis (FR), Weil am Rhein (DE) Coördinaten 47°33'N  7°35'O Algemeen Oppervlakte 22,75 km² Inwoners (31-10-2010) 170.648 (7321,45 inw/km²) Hoogte 260 m Overig Postcode 4000 Netnummer 061 Taal Duits Inwonersnaam Basler Detailkaart Portaal    Zwitserland

Munster van Bazel

Raadhuis van Bazel

Badischer Bahnhof

Typische basiliskenbron in Bazel

Messezentrum Basel

Bank for International Settlements

Bazel of Basel (Duits: Basel, Frans: Bâle) is de derde stad van Zwitserland en ligt in het noordwesten van het land aan de Rijn en de Birs op een hoogte van ongeveer 260 meter. Bazel grenst in het noordwesten aan Frankrijk en in het noordoosten aan Duitsland. De stad telt 170.648; de grootstedelijke agglomeratie, die ook Franse (Saint-Louis) en Duitse steden (Weil am Rhein, Lörrach) omvat, telt ca. 830.000 inwoners (2004). De stad Bazel beslaat vrijwel geheel het kanton Bazel-Stad. In het oosten van het stadskanton liggen echter ook nog de meer landelijke gemeenten Riehen en Bettingen. In de stad zetelt ook de Bank for International Settlements, een internationale centrale bank, die haar plannen vernoemd heeft naar de stad (Basel-I en Basel-II).

Geschiedenis

Al in 374 na Christus werd melding gemaakt van een nederzetting aan de Rijn, Basilea. In 740 werd Bazel bisschopsstad en de plaats maakte een stormachtige ontwikkeling door vooral doordat de bisschoppen van Bazel machtige personen waren. Het grondgebied werd met grote landerijen en velden uitgebreid. Uiteindelijk ontstond een gebied waarin stad en land Bazel genoemd werden en werd er gesproken over Bazel-Stad en Bazel-Land.

Op 18 oktober 1356 werd de stad door een aardbeving grotendeels verwoest. In 1417 woedde in Bazel een grote stadsbrand. Van 1431 tot 1449 vond het Concilie van Basel plaats.

In 1501 trad Bazel toe tot het Oude Eedgenootschap als kanton Bazel. In 1833 waren stad en land het oneens over diverse regelingen zodat het land zich van de stad afscheidde. Vanaf dat moment zijn Bazel-Stad en Basel-Land zogenaamde halfkantons in Zwitserland.

In november 1986 brak een brand uit bij het chemisch bedrijf Sandoz in het industriegebied Schweizerhalle in Muttenz ten oosten van Basel. Met het bluswater stroomden giftige chemicaliën in de Rijn, waardoor een half miljoen vissen omkwamen.

Bestuurlijke indeling

Bazel bestaat uit 19 Quartiere die links en rechts van de Rijn liggen.

• Quartiere linkeroever van de Rijn / Groot Bazel: Altstadt Grossbasel, Vorstädte, Am Ring, Breite, St. Alban/Gellert, Gundeldingen, Bruderholz, Bachletten, Gotthelf, Iselin, St. Johann.
• Quartiere rechteroever van de Rijn/ Klein Bazel: Altstadt Kleinbasel, Clara, Wettstein, Hirzbrunnen, Rosental, Matthäus en Klybeck en Kleinhüningen (1893 geannexeerd).

Quartieren van Bazel

Quartiere Groot Bazel	ha		Quartiere Klein Bazel	ha
Altstadt Grossbasel	37,63		Altstadt Kleinbasel	24,21
Basel-Vorstädte	89,66		Clara	23,66
Basel-Am Ring	90,98		Wettstein	75,44
Breite	68,39		Hirzbrunnen	305,32
St. Alban	294,46		Rosental	64,33
Gundeldingen	123,19		Matthäus	59,14
Bruderholz	259,61		Klybeck	91,19
Bachletten	151,39		Kleinhüningen	136,11
Gotthelf	46,62		Bazel	2275,05
Iselin (Bazel)	109,82		Riehen	1086,10
St. Johann	223,90		Bettingen	222,69
			Kanton Bazel	3583,84

Stadsbeeld

Bazel ligt aan weerszijden van de Rijn; op de linkeroever ligt Groot Bazel en op de rechteroever Klein Bazel. De twee stadsdelen worden met elkaar verbonden door zeven bruggen, waarvan één spoorbrug. De Mittlere Rhein Brücke is de bekendste.

Groot Bazel herbergt het historische stadscentrum waar de 12e-eeuwse Münster van Bazel beeldbepalend is. De Marktplatz met het gotische stadhuis en Jugendstilpanden behoort tot de belangrijkere pleinen. Een ander markant plein is de Barfüsserplatz: lokaal Barfi genoemd. Het plein ontleent zijn naam aan de Franciscanen die hier ooit hun klooster hadden en blootsvoets, ofwel barfuss rondliepen. De woonwijken in Groot Bazel hebben een groen, parkachtig karakter.

In Klein Bazel wordt het stadsbeeld beheerst door industrie. Voornamelijk aan de oevers van de Rijn tot in de voorsteden, zoals het tegen Duitsland gelegen Kleinhüningen, liggen uitgestrekte industrieterreinen.

Moderne architectuur

Bazel is een van de belangrijkste Europese centra voor hedendaagse architectuur. Het Bazelse architectenduo Herzog & de Meuron won in 2001 de Pritzker Prize, die beschouwd wordt als de Nobelprijs voor de architectuur. Ze ontwierpen onder andere het museum Tate Modern in Londen, de Prada-winkel in Tokio en het Olympisch stadion voor de spelen van 2008 in Peking.

Enkele voorbeelden van hedendaagse architectuur in Bazel met het ontstaansjaar en de naam van de respectievelijke ontwerper(s):

• 1995: Bankgebouw Aeschenplatz - Mario Botta
• 1996: Museum Tinguely - Mario Botta
• 1997: Fondation Beyeler - Renzo Piano
• 1999: Peter-Merian-Haus - Hans Zwimpfer, met façades van beeldend kunstenaar Donald Judd
• 2003: Messeturm - Morger Degelo Marques
• 2005: Kantoorgebouw Elsässertor - Herzog & de Meuron
• 2005: Kantoorgebouw Novartis - Diener, Federle en Wiederin

Op het terrein van meubelfabrikant Vitra in de tot de trinationale agglomeratie Bazel behorende Duitse plaats Weil am Rhein liggen verder belangrijke gebouwen van o.a. Zaha Hadid, Frank Gehry, Tadao Ando en Álvaro Siza.

Economie

De farmaceutische en chemische industrie is de belangrijkste bedrijfstak, met hoofdkantoren van ondernemingen als Novartis, Roche, Syngenta en Ciba. Daarnaast is de stad een belangrijk internationaal knooppunt van spoor- en autosnelwegen. Verder is Bazel een financieel centrum met kantoren van verzekeringsmaatschappijen en banken, al is het belang van deze sector door een geleidelijke verschuiving naar Zürich in de loop der jaren afgenomen. De stad is tevens zetel van de Internationale Bank voor het Betalingsverkeer (Bank for International Settlements) die het betalingsverkeer reguleert.
Mede door de gunstige ligging van de stad, op de grens met Frankrijk en Duitsland is de logistieke- en transportindustrie sterk vertegenwoordigd. Het goederenstation van de spoorwegen is het grootste van Zwitserland. Vanaf de jaren 90 van de 20e eeuw is de informatie- en communicatiebranche sterk in opkomst. De Mustermesse Basel is het grootste beursgebouw van het land. Internationale congressen en vakbeurzen vinden hier plaats. Het beursterrein bevindt zich in Klein Bazel. Sinds 1953 bezit de stad een luchthaven, liggend op Frans grondgebied. Zowel Zwitserland, Frankrijk als Duitsland hebben een belang in deze trinationale luchthaven die zich thans Euro Airport noemt. De luchthaven onderhoudt verbindingen met vrijwel alle belangrijke Europese steden.

Kunst en cultuur

Bazel is een belangrijke cultuurstad. De stad telt 41 musea, waaronder de belangrijkste:

• Kunstmuseum Basel
• Kunstmuseum Basel, Kupferstichkabinett
• Museum für Gegenwartskunst
• Kunsthalle Basel
• Museum Tinguely
• Fondation Beyeler
• Antikenmuseum

Het Theater Basel heeft internationaal een goede naam. De grote zaal biedt plaats aan 1000 mensen.

Het in deze stad gesproken Bazelduits is het enige Nederalemannische dialect gesproken in Zwitserland.

Zie ook:

• Cultuur in Zwitserland

Sport

Een voetbalclub in Bazel is FC Basel, de club speelt in het St. Jakob-Park waar in 2008 onder meer wedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 werden gespeeld.

Geboren in Bazel

• Ludwig Senfl (ca. 1486), Zwitsers/Duits componist
• Jakob Bernoulli (1654), wis- en natuurkundige
• Johan Bernoulli (1667), wiskundige
• Nikolaus I Bernoulli (1687), wiskundige
• Leonhard Euler (1707), wiskundige
• Jacob Burckhardt (1818), geschiedkundige
• Karl Barth (1886), theoloog
• Hannes Meyer (1889-1954), architect
• Alice Eckenstein (1890-1984), hulpverleenster WO I
• Marc Allégret (1900-1973), Frans filmregisseur
• Hans-Peter Tschudi (1913), politicus
• Eléonore Hirt (1919), Frans actrice
• Marthe Keller (1943), actrice
• Peter Zumthor (1943), architect
• David Brandes (1968), Duits/Zwitsers songwriter en producer
• Hakan Yakin (22 februari 1977), voetballer
• Patty Schnyder (14 december 1978), tennisster
• Alexander Frei (1979), Zwitsers voetballer
• Marco Streller (18 juni 1981), voetballer
• Eren Derdiyok (12 juni 1988), voetballer
• Roger Federer (8 augustus 1981), tennisser

Desiderius Erasmus is begraven in het Munster, nadat hij de laatste jaren van zijn leven in Bazel heeft doorgebracht.

Zie ook

• Conventie van Bazel
• Vrede van Bazel (1499)
• Vrede van Bazel (1795)

Externe links

• (en) Website van de gemeente Basel
• Hedendaagse architectuur in Basel

Mediabestanden

Zie de categorie Basel van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Gemeenten in het kanton Bazel-Stad
Bazel · Riehen · Bettingen

47° 33' N, 07° 35' O