Belgische Kust

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Belgische kustgemeenten (uitgezonderd Brugge) in de provincie West-Vlaanderen
Vlaamse Kust in de Panne: zandstrand, duinen en lineaire verstedelijking
Verstedelijking langs de kust
Schaduwontwikkeling op wandeldijk bij lineaire bebouwing

De Belgische Kust of Kuststreek is de landstreek waarmee België (en meer bepaald het Vlaamse gedeelte van België) grenst aan de Noordzee. De lengte bedraagt ongeveer 67 kilometer en omvat een tot 500 meter breed zandstrand met de tot 2,5 kilometer brede duinengordel erachter.

In het noorden vormt Het Zwin de grens met Nederland. Ten noorden daarvan gaat de kust over in de kust van Zeeuws-Vlaanderen. In het zuiden gaat de kustlijn over in de Franse Opaalkust, die in Frans-Vlaanderen, in het Franse Duinkerke, en oostelijk ervan, ook wel de Franse "Côte Flamande" (Vlaamse kust) wordt genoemd. Achter de kuststrook, meer landinwaarts, liggen De Polders. Deze polders en de kust vormen samen Maritiem Vlaanderen.

De Belgische kust heeft een negatieve connotatie vanwege haar sterk verstedelijkte kuststrook. In de jaren zestig en zeventig van de 20ste eeuw werd zowat de hele kust volgebouwd met appartementsgebouwen die thans een lange muur vormen. Hierdoor ging heel wat natuur (waaronder duingebieden) verloren. Langsheen de kust komen zandstranden voor. De Belgische kust vormt één der belangrijkste toeristische regio's van het land, en telt verscheidene badplaatsen.

Ruimtelijke structuur[bewerken]

De kuststrook in België wordt getypeerd door zijn lineaire stedelijke ontwikkeling. Langs de kust liggen verschillende steden, die door infrastructuur sterk met elkaar verbonden zijn. Sterke verstedelijking, met soms hoogbouw, concentreert zich langsheen de kustlijn, en de Koninklijke Baan, de kusttram en de snelweg A18 die langsheen de kust lopen. Daartussenin komen nog op enkele plaatsen open duingebieden of slikke- en schorregebieden voor.

De Belgische kustlijn heeft een oriëntatie van ongeveer 320° (noordwest). De lineaire bebouwing op de wandeldijken is gemiddeld 9 à 10 verdiepingen hoog (ongeveer 30 meter) terwijl de wandeldijken een breedte hebben die iets kleiner is (ongeveer 25 meter). Dit heeft tot gevolg dat voor een groot gedeelte van de dag, tijdens een groot gedeelte van het jaar de wandeldijken in de schaduw liggen van de lineaire bebouwing.

Toerisme[bewerken]

De Belgische Kust is een van de toeristische regio's van de provincie West-Vlaanderen. Traditioneel gezien is het een van de toeristische topregio's van het land. De regio neemt het belangrijkste deel van het verblijfstoerisme en dagtoerisme van Vlaanderen voor zijn rekening. Het toerisme is erg seizoensgebonden, met als piekseizoen de zomervakantie in juli-augustus. De kust heeft meer dan twee derde van de hotelcapaciteit van Vlaanderen, met meer dan 500 hotels, en 27.000 bedden.[1]

Ontstaan[bewerken]

Duinkerke-transgressies

De kustlijn heeft niet altijd de vorm gehad die we vandaag kennen. Tijdens de laatste ijstijd (Weichseliaan) stond de zeespiegel ruim 100 m lager dan vandaag. Aan het einde van deze laatste ijstijd begonnen de ijskappen te smelten, waardoor de zeespiegel steeg (transgressie). Tijdens deze transgressie werd het land overspoeld door water en sedimenteerde zand en klei. In de recente geschiedenis zijn 3 transgressies bekend, de Duinkerke I, Duinkerke II en Duinkerke III-transgressie. Geleidelijk aan verlandde dit gebied en kreeg vegetatie de kans om hier te gedijen. Hierna werd de kustvlakte tijdens de 2 laatste transgressies overspoeld. De tweede Duinkerke-transgressie was veruit de belangrijkste. Van de 2e tot de 8e eeuw n.C. overspoelde een groot deel van de kustvlakte tot aan de grenzen van het huidige Diksmuide en Brugge. Waar nu de kustlijn is, moet men zich een duinengordel voorstellen. De duinengordel is doorbroken door rivieren die water afvoeren en de zee die zout water brengt bij hoog water (zoals in het Zwin vandaag). Geleidelijk aan greep de mens in en dijkte verschillende polders in. De kust kreeg zijn definitieve vorm door de Sint-Elisabethvloed van 19 november 1404. Bij die ramp werden verschillende eilanden in de Scheldemonding weggevaagd en werd het land overstroomd. Graaf Jan zonder Vrees gaf bevel om de bestaande dijken te verbinden en zo ontstond de Graaf Jansdijk van Duinkerke tot Sas van Gent.

Die dijk beschermde het Vlaamse hinterland tegen de volgende Sint-Elisabethvloed van 19 november 1421 die lelijk huishield, verschillende dorpen in Zeeland deed onderlopen en voor honderden doden zorgde.

De dijk deed de polders ontstaan en zorgde voor een rechttrekking van de Vlaamse Kust.

Natuur[bewerken]

Langs de hele Vlaamse kust komen zandstranden voor. Deze zijn onderhevig aan zandverplaatsing door wind en sedimenttransport door getijden. De breedste stranden komen aan de Westkust voor.

Aan de Belgische kust komen twee estuariene zones voor, namelijk aan de IJzermonding en het Zwin. Op deze plaatsen zijn er slikke- en schorregebieden. De laagst gelegen slikken overstromen elk getij, de hogere schorren slechts bij springvloed.

Zeebermduinen, Oostduinkerke

Tussen het strand en de polders bevindt zich een duinengordel, tenminste, waar deze nog niet door verstedelijking is verdwenen. De duinengordel kan in vier zones worden opgesplitst[2].

  1. In de duinengordel tussen de Franse grens en Westende-Bad, met tal van overgangszones, komen de duinen het meest landinwaarts, en vindt men de breedste duinen van de Vlaamse Kust.
  2. Tussen Westende-Bad en de havengeul van Oostende komen slechts nog versnipperde zeereepduinen voor. Grote stukken zijn volbebouwd. Achter de Koninklijke Baan, iets meer landinwaarts, komen soms nog restanten voor.
  3. Tussen Oostende en Blankenberge komen er nog langere aangesloten duinzones voor. Tussen Fort Napoleon in Oostende en De Haan vormt de zeereep nog één geheel. Meer noordwaarts sluit dit zich aan op de restant van een paraboolduin.
  4. Verder naar het noorden komen minder duinen voor, tot aan het Zwin, waar wel weer natuurlijk duinvorming optreedt.

Gemeenten[bewerken]

Langs de kust vormt Oostende, als "Koningin der Badsteden", als goed uitgeruste regionale stad, het zwaartepunt. Knokke-Heist, Blankenberge en ook Nieuwpoort zijn kleinere lokale steden. De grootste stad aan de Belgische kust is Brugge (Zeebrugge is een deelgemeente van Brugge, waardoor ook Brugge een kuststad is).

De gemeenten langs de Belgische kust in Vlaanderen zijn, van noord naar zuid:

Oostkust[bewerken]

Oostkust van België


Middenkust[bewerken]

Middenkust van België


Westkust[bewerken]

Westkust van België


Gebruik naamgeving Vlaamse Kust[bewerken]

Er is in België geen consensus rond het gebruik van de term Vlaamse Kust in plaats van Belgische Kust. Zeker Franstalige Belgen verkiezen te refereren aan La Côte Belge. Maar het is ook niet duidelijk welke naamgeving geprefereerd wordt door de Vlaamse bevolking. De kuststreek is een onderdeel van het Vlaamse Gewest. Het Vlaams Gewest loopt evenwel slechts tot de zogenaamde "basislijn", de laagwaterlijn van de kust. In die context zou men kunnen stellen dat de gebouwen (behalve staketsels) op de Vlaamse Kust staan, maar dat een zwemmer zich buiten die kust in de Belgische (en niet Vlaamse) territoriale wateren van de Noordzee bevindt.[3]

Toerisme-Vlaanderen is reeds in 1999 consequent de Vlaamse Kust aan het promoten, maar het is vooral Minister Geert Bourgeois (N-VA), sinds 2004 Vlaams minister van Bestuurszaken, Buitenlands Beleid, Media en Toerisme die datzelfde jaar het doorgedreven gebruik van de term Vlaamse kust ook in het buitenland oplegt aan de Vlaamse overheid en zijn agentschappen.[4]. In praktijk worden beide termen door elkaar gebruikt.

Daarnaast kan het begrip "Vlaamse kust" ook slaan op een strook die meer omvat dan enkel de Belgische kust, maar ook de Frans-Vlaamse en Zeeuws-Vlaamse kust. Met Belgische kust wordt dan expliciet enkel het Belgische deel van deze Vlaamse kust bedoeld.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Gecoördineerde versie (april 2004).
  2. Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan West-Vlaanderen
  3. Bespreking ontwerp van decreet inzake het Recht van de Zee en de rol van Vlaanderen en België
  4. Belgische kust wordt Vlaams