Kusttram
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|
|
|
|
De Kusttram is een openbaar vervoermiddel langs de Vlaamse kust. De lijn begint in Knokke, nabij de grens met Nederland, en eindigt in Adinkerke, nabij de grens met Frankrijk. Het is met een lengte van 67 kilometer de langste tramlijn ter wereld.
De spoorwijdte is 1000 millimeter (meterspoor), de lijn is ingericht voor eenrichtingtrams. Momenteel wordt de lijn verbouwd om er ook dubbelrichtingtrams te kunnen laten rijden. De tram wordt sinds 1991 geëxploiteerd door Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De kusttram is nu onderdeel van De Lijn, maar is een overblijfsel van het Belgische streektramnet van de NMVB / SNCV. De eerste streektramlijn aan de kust werd in 1885 aangelegd tussen Oostende en Nieuwpoort-Stad, langs de dorpen.[1] Deze lijn wordt op 18 juli 1886 verlengd tot Veurne langs Koksijde-dorp. De huidige route langs de badplaatsen wordt pas later gebouwd, samen met de ontwikkeling van de badplaatsen. Het eerste deel is Oostende (Keizerskaai) - Middelkerke-Bad op 19 juli 1897. Deze tramlijn is aangelegd geëlektrificeerd door de maatschappij TEOL[2] (overgenomen door de NMVB in 1904). Geleidelijk aan worden meer delen van de kustlijn gebouwd en wordt de hoofdroute verlegd naar de kust. Pas op 11 augustus 1926 wordt de laatste schakel, Groenendijk-Bad - Koksijde-Bad, van de huidige lijn Oostende - De Panne in dienst genomen.
Op 8 augustus 1886 wordt de lijn Oostende - Bredene-Dorp - De Haan - Blankenberge in dienst genomen. De huidige route via Bredene-aan-Zee wordt op 8 juli 1905 in dienst genomen. De nog ontbrekende schakel Blankenberge - Heist, van de lijn Oostende - Knokke, wordt op 1 oktober 1908 in dienst genomen. De lijn wordt nog verlengd naar Het Zoute (1912), Oosthoek Siska (1928) en tot Retranchement in Nederland (1929), waar er aansluiting was op de SBM lijnen. De exploitatie van de kustlijnen werd tot na de Tweede Wereldoorlog uitgevoerd door de pachter "S.A. pour l'Exploitation des Lignes Vicinal d'Ostende et des Plages Belges". Daarna werd de exploitatie door de NMVB in eigen beheer genomen.
In 1909 werd begonnen met de elektrificatie met 600 volt gelijkspanning van Oostende naar Blankenberge (Zowel de dorp als de zeeroute). Op 30 juni 1967 wordt in Knokke de kustlijn beperkt tot het Station. Dit was tevens de laatste opheffing van het buurtspoorwegnet in West-Vlaanderen. De stadsnetten van Oostende, Knokke, Brugge en in de Westhoek zijn al eerder gesneuveld. In 1996, na de opsplitsing van de buurtspoorwegen, wordt het laatste deel van de huidige kustlijn naar het NMBS-station De Panne te Adinkerke gebouwd op ongeveer het oude tracé van de vroegere tramlijn 21. (zie Buurtspoorwegen van de provincie West-Vlaanderen)
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de kustlijn onderbroken bij Nieuwpoort, waar de frontlinie begon. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd langs de kust de Atlantikwall gebouwd. Hierdoor was het hele kustgebied militair domein en waren er reisbeperkingen. De inwoners aan de kust moesten een speciale toestemming vragen om naar het binnenland te reizen.[3]
Tot in de jaren zeventig reed de tram maar één keer per uur. Wel kon de tram in de spits wel tot 3 aanhangwagens trekken. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig kwam daar verandering in en werd de trambaan volledig vernieuwd. In 1980 ontving de Kust ook 50 moderne enkelgelede trams met chopperbesturing. Door de wafelijzerpolitiek waren dat veel meer trams dan noodzakelijk. Bovendien zijn de zware trams eigenlijk bedoeld voor gebruik in premetrotunnels (zoals in Charleroi). Het was mogelijk gekoppeld te rijden, maar van deze mogelijkheid werd geen gebruik gemaakt. Door de lange remweg van dit materieel is het aantal (dodelijke) ongelukken relatief groot.
Het materieel, officiële naam LRV of Light Rail Véhicule maar meestal BN's genoemd naar zijn maker La Brugeoise et Nivelles, was oorspronkelijk enkelgeleed maar in 1994 en 1996 werden 16 trams voorzien van een middenbak met lage vloer en een extra loopdraaistel. De overige trams kregen vanaf 2002 een middenbak.
[bewerken] Heden
In de zomer rijden zes trams per uur per richting over het gehele traject. In het tussenseizoen rijdt de tram om de 15 minuten en de winter om de 20 minuten. In juli en augustus 2002 maakten 3,2 miljoen reizigers gebruik van de kusttram, een stijging van 14% ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2008 maakten ruim 12,13 miljoen reizigers gebruik van de kusttram, een stijging van 1% t.o.v. 2007.
Regelmatig worden plannen geopperd om de tramlijn vanaf Knokke door te trekken naar het Nederlandse Breskens of vanaf De Panne naar het Franse Duinkerke. Op korte termijn is de verlenging van Knokke tot Westkapelle het meest kansrijk.[4]
Er zijn ook plannen (Neptunusplan) voor binnenlandse spooraftakkingen (of toevoertramlijnen) van Zeebrugge naar Brugge, van Oostende naar Brugge, van Nieuwpoort naar Diksmuide en van Koksijde naar Veurne.
De volledige lijn is 67 kilometer lang, heeft sinds 7 juli 2007 69 haltes. De tram doet er 2 uur en 23 minuten over om deze afstand af te leggen. Om de trambestuurder te ontlasten van de kaartverkoop worden vervoerbewijzen bij de drukste haltes verkocht in zogeheten lijnwinkels. Een kaartje kopen bij de bestuurder is nog altijd mogelijk als de lijnwinkel gesloten is, maar het is wel duurder.
Alle trams werden uitgerust met een 'zachte' voorkant. Dit bestaat uit een mooiere uitstraling, en een laagje kunststof vooraan, om ongevallen 'zachter' te maken. Vanaf 2006 krijgen ook de achterkanten een nieuwe uitstraling. Ook krijgen de trams nu een digitale led-bestemmingsaanduider, deze vervangen de oude papierfilms.
Sinds 2005 worden er elke zomervakantie enkele HermeLijn-trams uit Antwerpen en Gent aan de kust ingezet, om het aanbod te versterken tussen Oostende en Westende. Men is echter bezig om de HermeLijn-diensten zo ver mogelijk uit te breiden. In de zomer van 2008 zullen deze trams tot De Haan Zwarte Kiezel rijden. Doordat deze tram moeilijker kan draaien (geen meedraaiende wielstellen zoals een BN), moet hiervoor het spoor op verscheidene plaatsen heraangelegd worden. In 2006 en 2007 zijn de sporen in Nieuwpoort vernieuwd, en zijn er testritten geweest tot aan de keerdriehoek Zonnebloem. Sinds 2008 zijn er ook al (niet-reguliere) ritten met passagiers naar De Panne uitgevoerd, onder andere door een hoog defectencijfer bij de BN-trams.
Sinds 5 november 2007 rijden er onder de naam 'X-tra' in de ochtendspits twee sneltrams vanuit Nieuwpoort (vertrek 5.59u. en 6.59u.) naar Oostende. Deze trams stoppen enkel te Nieuwpoort Kerk, Nieuwpoort Stad, Westende Bad, Middelkerke De Greefplein en Oostende Station, waar er aansluiting is met de IC-trein naar Eupen.
Over de gehele lengte van de tramlijn is er geïnvesteerd in waarschuwingssystemen, en hekken tussen de sporen om het oversteken op onbeveiligde plaatsen te voorkomen. Ook zijn de trams uitgerust met een zeer luide toeter, naast de standaard bel. De trams rijden soms tot 70 km/u tussen twee gemeentes.
[bewerken] Sporenschema
Sinds de publicatie is de situatie in De Panne gewijzigd. De lijn is doorgetrokken tot aan het station van Adinkerke, op enkele honderden meters van de Franse grens. Daar is een nieuwe stelplaats gebouwd voor tram en bus, waar een keerlus omheen ligt.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[bewerken] (Deel)gemeenten en zones
Lijst van Vlaamse (deel)gemeenten met zones van de kusttram.
- De Panne, zone 1 (=7 haltes)
- Koksijde, zone 2 (=4 haltes)
- Oostduinkerke, zone 3 (=4 haltes)
- Nieuwpoort, zone 4 (=6 haltes)
- Lombardsijde, zone 5 (=3 haltes)
- Westende, zone 5 (=3 haltes)
- Middelkerke, zone 6 (=4 haltes)
- Raversijde, zone 7 (=1 halte)
- Oostende, zone 8 (=10 haltes)
- Bredene, zone 9 (=3 haltes)
- De Haan, zone 10 (=5 haltes)
- Wenduine, zone 11 (=5 haltes)
- Blankenberge, zone 12 (=5 haltes)
- Zeebrugge, zone 13 (=4 haltes)
- Heist, zone 14 (=3 haltes)
- Knokke, zone 15 (=2 haltes)
[bewerken] Kusttramhaltes per gemeente
[bewerken] De Panne
- De Panne-Station
- De Panne-Plopsaland
- De Panne-Moeder Lambic
- De Panne-Kerk
- De Panne-Esplanade
- De Panne-Centrum
- De Panne-Golfstraat
[bewerken] Koksijde
- Koksijde-Sint-Idesbald
- Koksijde-Ster Der Zee
- Koksijde-Bad
- Koksijde-Lejeunelaan
[bewerken] Oostduinkerke
- Oostduinkerke-Shipgat
- Oostduinkerke-Bad
- Oostduinkerke-Duinpark
- Oostduinkerke-Groenendijk-Bad
[bewerken] Nieuwpoort
- Nieuwpoort-Zonnebloem
- Nieuwpoort-Kerk
- Nieuwpoort-Bad
- Nieuwpoort-Ysermonde
- Nieuwpoort-Cardijnlaan
- Nieuwpoort-Stad
[bewerken] Lombardsijde
- Lombardsijde-Y.M.C.A.
- Lombardsijde-Dorp
- Lombardsijde-Bad
[bewerken] Westende
- Westende-Sint-Laureins
- Westende-Bad
- Westende-Belle Vue
[bewerken] Middelkerke
- Middelkerke-Krokodil
- Middelkerke-Verhaegelaan
- Middelkerke-Casino
- Middelkerke-De Greefplein (vanaf hier rijdt de tram op de kustdijk met zicht op het strand)
[bewerken] Raversijde
- Raversijde-Domein Raversijde
[bewerken] Oostende
- Oostende-Raversijde
- Oostende-Ravelingen
- Oostende-Mariakerke-Bad (tot hier op de kustdijk)
- Oostende-Media Center
- Oostende-Renbaan
- Oostende-Koninginnelaan
- Oostende-Marie-Joséplein
- Oostende-Station
- Oostende-Weg Naar Vismijn
- Oostende-Duin & Zee
[bewerken] Bredene
- Bredene-Aan Zee
- Bredene-Campings
- Bredene-Renbaan
[bewerken] De Haan
- De Haan-Vosseslag
- De Haan-Preventorium
- De Haan-Aan Zee
- De Haan-Waterkasteellaan
- De Haan-Zwarte Kiezel
[bewerken] Wenduine
- Wenduine-Sun Parks
- Wenduine-Molen
- Wenduine-Centrum
- Wenduine-Manitoba
- Wenduine-Harendijke
[bewerken] Blankenberge
- Blankenberge-Park
- Blankenberge-Station
- Blankenberge-Pier
- Blankenberge-Sealife-Floréal
- Blankenberge-Duinse Polders
[bewerken] Zeebrugge
- Zeebrugge-Strandwijk
- Zeebrugge-Vaart
- Zeebrugge-Kerk
- Zeebrugge-Zeesluis
[bewerken] Heist
- Heist-Dijk
- Heist-Heldenplein
- Duinbergen
[bewerken] Knokke
- Duinbergen Watertoren
- Knokke-Station
[bewerken] Externe links
 |
Portaal Openbaar vervoer |
- Officiële website van de Kusttram
- Website van exploitant VVM "De Lijn"
- Website over de Kusttram, niet aan "De Lijn" verbonden
[bewerken] Referentie
- ↑ Rail Atlas Vicinal, Rail Memories
- ↑ TEOL = "Tramway électrique d'Ostende - Littoral"
- ↑ Grootouders die een hotel hadden aan de kust
- ↑ Tram 2009
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Category:Coastal tram op Wikimedia Commons. |
