Voorstadspoorweg
Een voorstadspoorweg (Engels, commuter rail; Frans, train de banlieue) is een spoorwegnetwerk dat een grote stad verbindt met zijn buitenwijken, voorsteden, en slaapsteden.
Voorstadspoorwegen bestaan bijna niet in België en Nederland, waar de steden relatief dicht bij elkaar liggen en voorsteden of slaapsteden vaak niet aan één enkele grote stad gebonden zijn. In Noord-Amerika zijn ze echter een zeer bekend fenomeen. De grote steden liggen daar vaak zo ver uit elkaar dat er tussen de steden niet of zeer weinig met de trein gereisd wordt. Rondom een grote stad ligt echter meestal een aantal voorsteden of slaapsteden, waarvandaan grote aantallen forensen dagelijks naar de centrale stad reizen. De commuter trains voorzien in hun behoeften. Ook Parijs heeft een netwerk van voorstadspoorwegen: de RER. De S-Bahn systemen die in verschillende Duitse, Zwitserse, en Oostenrijkse steden aanwezig zijn kunnen ook als voorstadspoorwegen gezien worden. In Spanje exploiteert de nationale spoorwegmaatschappij RENFE rond alle grote steden voorstadspoorwegen onder de naam Cercanías. In Barcelona wordt de Catalaanse naam Rodalies gebruikt.
Alternatieve namen in het Nederlands zijn forensenspoorweg[1] en voorstadsnet[2].
Enkele karakteristieken van een voorstadspoorweg zijn:
- afstanden tot ongeveer 50 kilometer;
- meestal radiale lijnen, van het centrum van de centrale stad naar buiten;
- zwaarder materieel dan een metro, maar vaak iets lichter dan lange-afstands treinen;
- afstanden tussen de stations korter dan bij lange-afstands treinen;
- snelheden van 50 tot (zeldzaam) 200 km/uur;
- sporen soms gedeeld met andere treinsoorten; en
- meestal frequenter dan een gewone trein, maar minder frequent dan een metro, en soms maar enkele treinen per dag op een traject.[3]
Een categorie die het midden houdt tussen een metronetwerk en een voorstadspoorweg is Lightrail, zoals RandstadRail in Nederland.
Inhoud |
Lijst van voorstadspoorwegen[bewerken]
Europa[bewerken]
- Amsterdam: Amsterdamse Regiotrein (toekomstig)
- Barcelona: Rodalies Barcelona, Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
- Belfast: Belfast Suburban Rail
- Belgrado: Beovoz
- Brussel: Gewestelijk ExpresNet (vanaf 2012)
- Boedapest: HÉV
- Cardiff: Valleys & Cardiff Local Routes
- Den Haag: Zoetermeer Stadslijn (in juni 2006 vervangen door RandstadRail), Stedenbaan (toekomstig)
- Dublin: Dublin Area Rapid Transit
- Helsinki: Helsinki commuter rail
- Kopenhagen: S-tog
- Londen: London Overground, vanaf 2017 Crossrail
- Liverpool: Merseyrail
- Lyon: Réseau express de l'aire métropolitaine lyonnaise
- Madrid: Cercanías Madrid
- Milaan : Linee S
- Parijs: RER, Transilien
- Praag: Esko
- Rotterdam: Stedenbaan (toekomstig)
- Tallinn: Elektriraudtee
- Turijn : SFM Turijn
- Utrecht: Randstadspoor (toekomstig)
- Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland: S-Bahn
Noord-Amerika[bewerken]
Canada[bewerken]
- Montreal (Canada): treinen van de Agence métropolitaine de transport
- Toronto: GO transit
- Vancouver: TransLink (Brits-Columbia)
Verenigde Staten[bewerken]
- Boston: MBTA Commuter Rail
- Chicago: Metra
- Dallas (Texas)/Fort Worth: Trinity Railway Express
- Los Angeles: Metrolink
- Miami: Tri-Rail
- Minneapolis: Northstar Commuter Rail
- Nashville (Tennessee): Music City Star Commuter Rail
- New York City-Long Island: Long Island Rail Road
- New York City: Metro-North Railroad
- New York City/New Jersey: New Jersey Transit Rail Operations
- Philadelphia (Pennsylvania): SEPTA Regional Rail
- Portland (Oregon): Westside Express Service
- Salt Lake City: Utah Transit Authority Front Runner North
- San Diego: North County Transit District Coaster/Sprinter
- San Francisco Bay Area: Altamont Commuter Express, Caltrain
- Seattle: Sounder Commuter Rail
- Washington D.C. - Baltimore: MARC Commuter Rail
- Washington D.C. - Virginia: Virginia Railway Express
Zuid-Amerika[bewerken]
- Buenos Aires (stad)
- Rio de Janeiro (stad): SuperVia
- Santiago (Chili): Metrotrén
Afrika[bewerken]
- Casablanca: Al Bidaoui
- Rabat: Le Bouregreg
- Tunis: Tunis-Goulette-Marsa lijn
Azië[bewerken]
- Bombay: Mumbai Suburban Railway
- Calcutta: Kolkata Suburban Railway
- İzmir: IZBAN
- Tokio: Een deel van de lijnen van de East Japan Railway Company, zoals de Yamanote Line, is als voorstadspoorweg te karakteriseren
Oceanië[bewerken]
- Sydney: CityRail (Sydney)
- Melbourne: Metro Trains Melbourne
- Brisbane: Queensland Rail
- Perth: Transperth Trains
- Adelaide: TransAdelaide
- Auckland: Veolia Transport Auckland
- Wellington: Tranz Metro