Salzburg (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Salzburg
Stad in Oostenrijk Vlag van Oostenrijk
AUT Salzburg (Stadt) COA.svg
Salzburg (stad)
Salzburg (stad)
Situering
Deelstaat Salzburg
Coördinaten 47° 47′ NB, 13° 4′ OL
Algemeen
Oppervlakte 65,678 km²
Inwoners (31-10-2008) 147.159 (2241,7 inw/km²)
Hoogte 424 m.ü.A.
Overig
Kenteken S
Gemeentenummer 5 01 01
Website stadt-salzburg.at
Foto's
Gezicht op Salzburg
Gezicht op Salzburg
Portaal  Portaalicoon   Centraal-Europa

Salzburg is een stad in Oostenrijk en is de hoofdstad van de gelijknamige deelstaat. De gemeente, die ook het statuut van district heeft, telt bijna 150.000 inwoners en is daarmee de vierde van het land. De stad ligt aan de Salzach in de streek Flachgau nabij de grens met Duitsland. Salzburg is beroemd als de geboortestad van Mozart en organiseert 's zomers de Salzburger Festspiele.

De veelbezochte binnenstad staat in zijn geheel op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Ze wordt gedomineerd door barokgebouwen, waaronder de dom, en door de vesting Hohensalzburg, een middeleeuwse burcht op een heuvel 120 m boven de stad. Salzburg is sinds het einde van de achtste eeuw de hoofdplaats van een aartsbisdom, waarvan de invloed zich tot ver in Beieren en Oostenrijk uitstrekte.

Geschiedenis[bewerken]

Salzburg in de Kroniek van Neurenberg, 1493

Aan de Salzach bevond zich op de plaats van het huidige Salzburg, die al in het neolithicum bewoond was, aan het begin van de jaartelling de Romeinse nederzetting Iuvavum. Deze kreeg in het jaar 45 de status van municipium en werd een van de belangrijkste Romeinse steden ten noorden van de Alpen.

De resten van deze stad werden in 699 door hertog Theodo II van Beieren aan Rupert van Salzburg geschonken. Deze missionaris geldt als de stichter van de stad, die in 755 voor het eerst onder de naam Salzburg in schriftelijke bronnen opduikt. Het bisdom Salzburg werd in 739 gesticht en werd in 798 verheven tot aartsbisdom. Het omvatte het grootste deel van het huidige Oostenrijk en Beieren. De bouw van de dom was toen al begonnen.

Gaandeweg maakte Salzburg zich binnen het Heilige Roomse Rijk los van Beieren: in 1328 kreeg deze verzelfstandiging definitief zijn beslag en was Salzburg een prinsaartsbisdom, wat het tot 1803 zou blijven.

Vanaf 1520 kwam Salzburg onder invloed van de reformatie. Aan het eind van de 16de eeuw werd onder prins-aartsbisschop Wolf Dietrich von Raitenau de contrareformatie ingezet. Aan deze prins-aartsbisschop is ook het barokke uiterlijk van de stad te danken: hij was degene die Italiaanse bouwmeesters uitnodigde de in 1598 afgebrande dom in de nieuwe stijl te herbouwen. De oprichting van de universiteit in 1622 door prins-aartsbisschop Paris von Lodron paste ook in de contrareformatie. Paris von Lodron wist Salzburg ook buiten de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) te houden. Onder prins-aartsbisschop Leopold Anton von Firmian werden in 1731 op grond van het Emigrationspatent de ruim 20.000 protestanten die hun geloof niet opgaven uit de stad uitgewezen. De meesten van hen werden uiteindelijk gehuisvest door de Pruisische koning Frederik Willem I: ze kwamen terecht in het door de pest ontvolkte Oost-Pruisen, maar ook elders in Europa vestigden zich vluchtelingen uit de dalen van het Salzkammergut.

Salzburg op een ansichtkaart omstreeks 1914

De laatste prins-aartsbisschop van Salzburg was Hieronymus von Colloredo-Mannsfeld, een steun en toeverlaat van de verlichte keizer Jozef II. In 1803 volgde de secularisering van het prins-aartsbisdom. Het keurvorstendom Salzburg kwam aanvankelijk aan Ferdinand III van Toscane (Verdrag van Parijs) en kwam in 1805 aan Oostenrijk (Vrede van Presburg). Dat keizerrijk moest de stad in 1809 (Vrede van Schönbrunn) alweer afstaan aan de Franse vazal Beieren. In 1816 kwam de stad na het Congres van Wenen opnieuw aan Oostenrijk, maar werd het gescheiden van het naburige en thans nog steeds Beierse Berchtesgaden. In 1850 kreeg Salzburg binnen Oostenrijk de status van kroonland: tot dan toe was het vanuit Linz bestuurd.

Een referendum in 1921 wees uit dat de stad Oostenrijks wilde blijven en niet koos voor aansluiting bij Duitsland. Na de Anschluss van 1938 werd eind dat jaar tijdens de Kristallnacht de Salzburgse synagoge verwoest. De stad had in 1944/45 te lijden onder geallieerde luchtbombardementen, waarbij veel gebouwen (waaronder de dom) en de bruggen verwoest of beschadigd werden. Toch bleef het grootste deel van de barokarchitectuur behouden. Op 5 mei 1945 namen de geallieerden zonder strijd te hoeven leveren de stad in. Salzburg werd het centrum van de Amerikaanse bezettingszone, die tot 1955 bleef bestaan.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Historisch centrum van de stad Salzburg
Werelderfgoed cultuur
Panorama over de rivier de Salzach, de Rudolfskade en de oude stad van Salzburg vanaf de Kapuzinerberg
Panorama over de rivier de Salzach, de Rudolfskade en de oude stad van Salzburg vanaf de Kapuzinerberg
Land Vlag van Oostenrijk Oostenrijk
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 784
Inschrijving 1996 (20e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst
De vesting Hohensalzburg, gezien vanuit de tuinen van slot Mirabell
De vesting Hohensalzburg

Het oudste monument van Salzburg is de benedictijnerabdij St. Peter (Stift Sankt Peter), die uit 696 dateert en werd gesticht door de missionaris Rupert van Salzburg. Het geldt als het oudste klooster van Oostenrijk en herbergt de oudste bibliotheek van het land. De romaanse stiftskerk heeft een rococo-interieur.

De geschiedenis van de dom van Salzburg gaat terug tot 774, toen de eerste basiliek werd voltooid. De romaanse dom brandde in 1598 echter af en werd vervangen door de huidige barokke kerk uit 1611, die werd ontworpen door Vincenzo Scamozzi en Santino Solari. De 71 meter hoge koepel werd in de Tweede Wereldoorlog door een vliegtuigbom getroffen. De restauratie was in 1959 voltooid. De dom is gewijd aan de missionarissen Rupert en Virgilius.

De bouw van de vesting Hohensalzburg begon in 1077. Deze omvangrijke vesting is het symbool van de stad. Ze werd slechts één keer belegerd (in 1525/26) en is in goede staat bewaard gebleven. Sinds 1900 is het complex met een kabeltrein te bereiken.

Het geboortehuis van Mozart staat aan de Getreidegasse en is een museum.

Verder zijn er het rococoslot Leopoldskron uit 1740 in het stadsdeel Leopoldskron-Moos, het barokke slot Mirabell uit 1606 en de Franciscanerkerk, een romaanse kerk met een barokke façade.

Een bezienswaardigheid met de bijsmaak van de Tweede Wereldoorlog is het woonhuis van de muzikale familie Von Trapp. Het verhaal van hun vlucht na de Anschluss in 1938 werd de basis van de musicalfilm The sound of music. Het huis aan de Traunstraße 34 in Salzburg werd van 1938 tot 1945 bewoond door SS-leider Heinrich Himmler. Momenteel wordt het huis door de Villa Trapp Foundation beheerd en doet het dienst als hotel en trouwlocatie.

Kerken[bewerken]

Burchten en kastelen[bewerken]

Kastelen in Landschaftsgarten Hellbrunner Allee[bewerken]

Kastelen bij de stad[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Het geboortehuis van Wolfgang Amadeus Mozart

Kunsten[bewerken]

Salzburg was in 1756 de geboortestad van Wolfgang Amadeus Mozart, aan wie in het bijzonder in diens 250e geboortejaar 2006 veel aandacht werd besteed. Het conservatorium van Salzburg, het beroemde Mozarteum aan de Getreidegasse, is naar de bekende zoon genoemd.

's Zomers vinden in Salzburg sinds 1920 de Salzburger Festspiele plaats, een van de bekendste klassiekemuziekfestivals in Europa. Voor eigentijdse muziek is aandacht in het Musikfest Salzburg.

Salzburg was het decor van de door Robert Wise geregisseerde film The Sound of Music.

Sport[bewerken]

Een voetbalclub in Salzburg is Red Bull Salzburg, die speelt in het EM-Stadion Wals-Siezenheim waar in 2008 onder meer wedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 werden gespeeld.

Geboren in Salzburg[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Salzburg (stad).