Dublin
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Dublin (Iers: Baile Átha Cliath) is de hoofdstad van Ierland en de hoofdstad van county Dublin in de provincie Leinster. De stad ligt vrijwel halverwege aan de oostkust van het eiland, aan Dublin Bay, een inham van de Ierse Zee, en wordt van oost naar west doorsneden door de rivier de Liffey.
Dublin is gesticht door de Vikingen in ± 988 en is sindsdien een metropool geworden met meer dan 1 miljoen inwoners in het grootstedelijk gebied. De naam komt van 'Dubh Linn', hetgeen Oudiers is voor zwarte poel of zwart water, een verwijzing naar een nederzetting die volgens sommigen overeenkomt met het huidige Dublin, afkomstig van de Griekse astronoom Ptolemeus, rond het jaar 140. Hij had het over een stad die hij Eblana noemde.
Hoewel de naam Dublin zelf ook uit het Iers komt is in het Iers de gebruikelijke naam voor Dublin Baile Átha Cliath. Baile betekent "stad", Átha is de genitief van Áth, een doorwaadbare plaats, en Cliath is een vlechtwerk van riet waarmee men de rivierbodem bij een doorwaadbare plaats verstevigde. Het eerste deel van de naam wordt vaak weggelaten, zodat de stad ook Áth Cliath heet.
De band U2 is afkomstig uit deze stad. In clips van de band zijn vaak beelden en/of foto's van Dublin terug te vinden.
Inhoud |
Architectuur [bewerken]
Parken en straten [bewerken]
St. Stephen's Green en Merrion Square zijn twee parken in het centrum van Dublin. Phoenix Park is het grootste ingesloten park in een stedelijk gebied van Europa met daarin het paleis van de Ierse president en de Dublin Zoo. Een bekend plein in de stad is het Smithfield, met de daaraan grenzende Jameson Tower (van de oude Jameson distilleerderij). De Liffey is de rivier die Dublin opsplitst in het iets armere noorden en het iets rijkere zuiden. Henry Street en Grafton Street zijn de belangrijkste winkelstraten. De hoofdstraat is O'Connell Street, een straat die genoemd is naar het voormalige (Engelse) parlementslid en burgemeester van Dublin Daniel O'Connell. (O'Connell was ook een voorstander van een onafhankelijk Ierland.) Het Temple bar-gebied is de gedeeltelijk verkeersvrij gemaakte uitgaansbuurt.
Beelden [bewerken]
Op O'Connell Street vindt men de Millennium Spire, die opgericht is ter ere van het nieuwe millennium. Daarnaast is er nog een beeld van Daniel O'Connell zelf, een beeld van een vakbondsleider Larkin en een beeld van een andere Ierse vrijheidsvechter: Parnell. Bij Trinity College vindt men Molly Malone. Daarnaast zijn er beelden van de schrijvers James Joyce (North Earl Street) en Oscar Wilde (Merrion Square). Ook zanger Phil Lynott (Thin Lizzy) is vereeuwigd met een standbeeld in Harry Street.
Gebouwen [bewerken]
In O'Connell Street staat het beroemde postkantoor waar in 1916 tijdens de Paasopstand de republiek werd uitgeroepen. De Bank of Ireland aan College Green was tot 1800 het parlement van Ierland. Schuin tegenover de Bank of Ireland bevindt zich het Trinity College Dublin, gebouwd in 1592, waar nu het Book of Kells is ondergebracht. Een ander bekend gebouw is Dublin Castle, dat deels uit een middeleeuws kasteel bestaat en deels uit een 18e-eeuws complex.
Bezienswaardigheden buiten het centrum zijn onder andere het neo-classistische Casino Marino[1], de Joyce (of Martello) tower, Kilmainham Jail en Royal Hospital, het Irish Museum of Modern Art. Ook buitensteden als Bray, Malahide (bekend van het kasteel) en Howth zijn zeer de moeite waard.
Docklands [bewerken]
Relatief nieuwe architectonische ontwikkelingen doen zich voor in het gebied 'Docklands'. Het vervallen havengebied wordt opgewaardeerd en voorzien van prestigieuze nieuwbouw voor bedrijven, woningen en recreatiedoeleinden, vergelijkbaar met de manier waarop dat in Londen en Rotterdam is gedaan.
Cultuur [bewerken]
Dublin staat ook bekend om zijn schrijvers en dichters. De dichter en toneelschrijver William Butler Yeats is geboren in Sandymount, Dublin. Ook James Joyce, die Dublin vereeuwigde in zijn beroemde Ulysses en Samuel Beckett waren Dubliners. Andere bekende schrijvers uit Dublin zijn Oscar Wilde, Jonathan Swift, Brendan Behan, Sean O'Casey en George Bernard Shaw. De schrijver van Dracula, Bram Stoker, heeft in de Dublinse wijk Clontarf inspiratie opgedaan. De in Dublin geboren Roddy Doyle en Anne Enright wonnen respectievelijk in 1993 en 2007 de Booker Prize. De Dubliner auteur Joseph O'Connor raakte bekend met zijn historische roman Stella Maris die zich afspeelt ten tijde van de grote hongersnood van 1847. Sinds juli 2010 mag Dublin zich Unesco City of Literature noemen.
Drie afdelingen van het Iers Nationaal Museum zijn in Dublin gevestigd, almede het Irish Museum of Modern Art. Op het terrein van Dublin Castle herbergt de Chester Beatty Library een belangwekkende verzameling manuscripten en oude boeken.
De Ieren zijn trots op hun pubs en beweren dat deze de beste in de hele wereld zijn. Temple Bar is het toeristische centrum van activiteit, met veel pubs en restaurants.
De stad is ook de thuisbasis van Guinness, het bekende zwarte bier van het Stouttype. Het Guinness Storehouse museum in de brouwerij in St. James' Gate is een populaire toeristische trekpleister.
Noord tegen zuid [bewerken]
Traditioneel gezien is er een scheiding tussen de noordkant en de zuidkant van de stad, met als scheidingslijn de rivier de Liffey. De Northside wordt gezien als de armere kant, de kant van de werkende klasse terwijl de Southside de kant is voor de rijkere midden- en hogere klassen. De scheiding wordt versterkt door de postcode-indeling: wijken aan de noordkant hebben een oneven getal (bijvoorbeeld Killester is "Dublin 5"), terwijl wijken aan de zuidkant een even getal hebben (Ballsbridge is "Dublin 4").
Het onderscheid ontstond eeuwen terug toen de Hertog van Kildare zijn huis bouwde aan de minder gewaardeerde zuidkant, en hij werd prompt gevolgd door de rest van de elite. Ofschoon de zuidkant aan het begin van de 21e eeuw nog steeds rijker is, staat het huis van de president van Ierland, Áras an Uachtaráin, aan de noordkant (in het Phoenixpark), maar heeft het als postcode Dublin 8, dat een nummer is van de zuidkant. Ook het huis van de Aartsbisschop van Dublin ligt aan de noordkant, terwijl een van Dublins rijkste wijken, the Hill of Howth ook in het noorden ligt. Ook heeft de zuidkant een groot aantal wijken die niet rijk zijn, zoals Palmerstown, Crumlin en Ballyfermot.
Geboren in Dublin [bewerken]
- Francis Patrick Kenrick (3 december 1797 - 8 juli 1863), aartsbisschop van Baltimore
- Jane Francesca Elgee, Lady Wilde (27 december 1821 - 3 februari 1896) dichteres (Speranza)
- Bram Stoker (1847- 1912), schrijver (Dracula)
- Oscar Wilde (16 oktober 1854 - 30 november 1900), schrijver, dichter en dandy
- George Bernard Shaw (26 juli 1856 - 2 november 1950), schrijver en Nobelprijswinnaar
- James Joyce (2 februari 1882 - 13 januari 1941), schrijver
- Elizabeth Bowen (1899-1973), Iers Brits schrijfster
- Samuel Beckett (13 april 1906 - 22 december 1989), schrijver en dichter
- Francis Bacon (28 oktober 1909 - 28 april 1992), Engels-Iers kunstenaar en schilder
- Richard Todd (11 juni 1919 - 3 december 2009), Brits acteur
- Iris Murdoch (15 juli 1919 - 8 februari 1999), romanschrijfster
- Gerard Victory (24 december 1921 - 14 maart 1995), componist
- Brendan Behan (1923-1964), dichter en schrijver van korte verhalen
- Dominic Behan (1923-1989), toneelschrijver en songwriter
- David Kelly (1929-2012), acteur
- Ronnie Drew (16 september 1934 - 16 augustus 2008), gitaarspeler en zanger (The Dubliners)
- Ciarán Bourke (18 februari 1935 - 10 mei 1988), muzikant (The Dubliners)
- Martin Fay (1938-2012), violist (The Chieftains)
- Ian Gibson (1939), schrijver en hispanist
- Barney McKenna (16 december 1939 - 5 april 2012), muzikant (The Dubliners)
- Luke Kelly (17 november 1940 - 30 januari 1984), zanger en musicus (The Dubliners)
- Philip Martin (27 oktober 1947), componist, muziekpedagoog en pianist
- Phil Lynott (20 augustus 1949 - 4 januari 1986), zanger, musicus, componist
- Jim Sheridan (1949), filmregisseur en -producent
- Gabriel Byrne (12 mei 1950), acteur
- George Furey (11 juni 1951), folkmuzikant
- Bertie Ahern (12 september 1951), voormalig Taoiseach (premier van Ierland)
- Bob Geldof (5 oktober 1951), zanger
- Pat Cox (28 november 1952), journalist, tv-presentator en politicus
- Alexandra Colen-Beliën (9 juli 1955), Vlaams politica
- Frank Stapleton (10 juli 1956), voetballer
- Glenn Meade (1957), schrijver
- Roddy Doyle (8 mei 1958), schrijver
- Derek Rowen (13 mei 1959), muzikant en schilder
- Gavin Friday (8 oktober 1959), zanger, componist en schilder
- Stephen Roche (28 november 1959), wielrenner
- Paul David Hewson (Bono) (10 mei 1960), zanger (U2)
- Larry Mullen jr (31 oktober 1961), drummer (U2)
- Dave King (11 december 1961), zanger en de voorman van de Iers-Amerikaanse punkband Flogging Molly
- Anne Enright (11 oktober 1962), schrijfster
- Graham Norton (4 april 1963), acteur, komiek en televisiepresentator
- Lucy Grealy (3 juni 1963 - 18 december 2002), Iers-Amerikaans dichter en auteur
- Joseph O'Connor (20 september 1963), schrijver
- Donal MacIntyre (1966), onderzoeksjournalist
- Niall Quinn (6 oktober 1966), voetballer
- Sinéad O'Connor (8 december 1966), zangeres
- John Boyne (30 april 1971), schrijver en journalist
- Shane Butler (30 april 1973), zanger
- Amanda Byram (16 juni 1973), ex-fotomodel, sinds 1999 televisiepresentratrice
- Damien Rice (7 december 1973), zanger
- Victoria Smurfit (1973 of 1974), actrice
- Jennifer Walshe (1974), componiste en librettist
- Stephen Gately (17 maart 1976 - 10 oktober 2009), zanger
- Colin Farrell (31 mei 1976 - Castleknock), acteur
- Owen Heary (4 oktober 1976), voetballer
- Mark Sheehan (29 oktober 1976), gitarist The Script
- Ronan Keating (3 maart 1977), zanger
- Lisa Kelly (7 mei 1977), zangeres
- Jonathan Rhys-Meyers (27 juli 1977), acteur
- Michael Patrick 'Paddy' Kelly (5 december 1977), zanger van The Kelly Family
- Stephen Farrelly (1978) , Worstelaar, beter bekend onder zijn ringnaam Sheamus
- A.J. Buckley (9 februari 1978), acteur
- Annie Mac (18 juli 1978), dj en televisiepresentatrice
- Nicky Byrne (9 oktober 1978), zanger
- Damien Duff (2 maart 1979), voetballer
- Brian McFadden (12 april 1980), zanger
- Glen Power (5 juli 1980); drummer The Script
- Robbie Keane (8 juli 1980), voetballer
- Danny O'Donoghue (3 oktober 1980), zanger The Script
- Des Byrne (10 april 1981), voetballer
- Darren Sutherland(18 april 1982-14 september 2009), bokser
- David Gillick (9 juli 1983), atleet
- Glenn Whelan (13 januari 1984), voetballer
- Siva Kaneswaran (16 november 1988), zanger uit The Wanted
- Chloë Agnew (9 juni 1989), zangeres
- Jeff Hendrick (31 januari 1992), voetballer
- Robbie Brady (14 januari 1992), voetballer
- Graham Burke (21 september 1993), voetballer
Woonachtig in Dublin [bewerken]
- Michael Conaghan, sinds 1991 burgemeester van Dublin
- Moya Brennan, Voice of Clannad, Ierse volkszangeres
Referenties [bewerken]
- ↑ Heritage Ireland: Casino Marino.
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Dublin op Wikimedia Commons. |
 |
Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Dublin. |
| Hoofdsteden in Europa | ||||
|---|---|---|---|---|
|
