Wuppertal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wuppertal
Stad in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Wuppertal
Wuppertal
Wuppertal
Situering
Deelstaat Noordrijn-Westfalen
Regierungsbezirk Düsseldorf
Coördinaten 51° 16′ NB, 7° 11′ OL
Algemeen
Oppervlakte 168,39 km²
Inwoners (31-12-2012[1]) 342.885 (2036 inw/km²)
Hoogte 160 m
Burgemeester Peter Jung (CDU)
Overig
Postcodes 42103–42399
Netnummers 0202
02058 (Dornap)
02053 (Siebeneick/Mutzberg)
Kenteken W
Stad 10 Stadtbezirke
Gemeentenummer 05 1 24 000
Website www.wuppertal.de
Locatie van Stad Wuppertal
North rhine w W.svg
Foto's
Wuppertal ansicht.jpg
Blik over Wuppertal, stadsdeel Elberfeld
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Wuppertal is een stad (kreisfreie Stadt) in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, 30 km ten oosten van Düsseldorf, 50 km ten noordoosten van Keulen, gelegen aan rivier de Wupper. Het is de grootste stad in de heuvelachtige regio Bergisches Land en valt op door de bebouwing tegen de heuvelflanken. De stad in het groen hoort niet, zoals een bekend misverstand luidt, tot het Ruhrgebied.

Wuppertal telt 342.885 inwoners[2] en het stadsgebied heeft een oppervlakte van 168,41 km². Hoogste punt is bij Lichtscheid, op de zuidhoogten, bij 351 m.

Het is een stad met van oudsher textielindustrie en ijzerwarenwerkplaatsen. De textiel is in de jaren zeventig verdwenen door concurrentie van lagelonenlanden, maar een grote tapijtenfabriek is er nog gevestigd, evenals chemische industrie, metaalgieterijen en auto-onderdelenfabrieken. Ook twee grote Duitse ziektekostenverzekeraars zetelen er, overblijfsel uit de tijd van de 19e-eeuwse sociale ondernemerscultuur en de arbeidersbeweging rond Engels en Marx. Uit Wuppertal komt de Aspirine van Bayer en de waterpomptang van Knipex. Cultureel is de stad belangrijk vanwege het Tanztheater Wuppertal van de vernieuwende choreografe Pina Bausch, het beeldenpark van Tony Cragg en het Schüler-Rockfestival. Kenmerkend zijn de Schwebebahn (zweeftrein), de honderden openbare trappen en de Historische Stadthalle met bijzondere akoestiek. Beroemde inwoners zijn onder meer Friedrich Engels, Else Lasker-Schüler, Johannes Rau en Alice Schwarzer.

De stad is in 1929 ontstaan uit samenvoeging van Barmen, Elberfeld, Vohwinkel, Cronenberg, Ronsdorf en enkele dorpen, waaronder Beyenburg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de stadsbebouwing voor 40% vernietigd, desondanks heeft Wuppertal nog meer dan 4500 historische gebouwen die als nationaal monument zijn geregistreerd. De meeste hiervan stammen uit de periode van het classicisme, art nouveau en Bauhaus. Bekend is de Historische Stadthalle, het concertgebouw, dat in 1900 werd geopend door de Duitse keizer Wilhelm II en keizerin Augusta Victoria. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam ook meer dan 40% van de burgers om; na de oorlog werd de bevolking aangevuld met verdrevenen uit de voormalige Oostenrijkse, later Oost-Duitse gebieden, nu behorend tot Tsjechië en Polen.

Vroege industrialisering[bewerken]

Blik op Barmen in het Wuppertal 1870, schilderij van August von Wille

De Wuppervallei, met als hoofdsteden Barmen en Elberfeld, hoort met Leipzig tot de oudste industrieregio's van Duitsland en na Manchester ook in Europa.

Het snelstromende water van rivier de Wupper en van de tientallen beken in de zijdalen leverden energie voor de aandrijving van machines. Het Bergische Land was regenrijk, de bossen leverden hout, de grond ijzererts en steenkool. Dit trok ondernemers aan die langs het water werkplaatsen bouwden voor gereedschap, zwaarden, messen, stof en vanaf midden 18e eeuw fabrieken begonnen, vooral textiel, ververijen, verfproductie en smederijen. Rond de fabrieken in het dal werden huizen gebouwd voor de arbeiders, op de heuvelflanken, waar de lucht schoner was, villa's voor de eigenaren.
Een voortdurend vernieuwingsproces was mogelijk door werkplaat-uitvinders die uitgroeiden tot machine- en onderdelenbouwers.

Voor de aanvoer van grondstoffen en de distributie van goederen ontstonden er wegen, vervoersfirma's en uitspanningen. Het gebied was een van de eerste in Duitsland met spoorlijnen. Er vestigden zich banken en handelshuizen en de gelovige ondernemers stichtten al vroeg een bedrijfsziekenfondsen. Structuur en economie het in Wuppertal van toen zijn vergelijkbaar met het Silicon Valley nu, de sociale verzekeringsaspecten uitgezonderd.

Het gebied was een van de eerste in Duitsland met spoorlijnen. Het noordelijk gelegen Ruhrgebied dankt ontstaan en groei mede aan de leverantie van hout, kolen en ijzererts aan de Wupperregio in de 18e en 19e eeuw.

Kunst en cultuur[bewerken]

  • Tanztheater Wuppertal - Pina Bausch.[3]
  • Von der Heydt-Museum met een schilderijenverzameling uit bezit van voormalige grootindustriëlen en met regelmatige bijzondere tentoonstellingen van internationaal niveau, bijvoorbeeld in 2010 een overzichtstentoonstelling van Monet. Hier werden als vernieuwing een aantal schilderijen naar onderwerp geordend, niet naar tijd.
  • Museum voor vroege industrialisering waar ontwikkelingen in industrie en maatschappij worden getoond.
  • Engelshuis, woonhuis van textielondernemer en filosoof Friedrich Engels, internationaal beroemd als denker over en actievoerder voor communisme en feminisme.
  • Skulpturenpark Waldfrieden, een beeldenpark met tentoonstellingsruimte van de Engelse beeldhouwer Tony Cragg en anderen.
  • Skulpturenpark Johannisberg, een beeldenroute door de stad, van het Von der Heydt-Museum naar de Stadthalle op de Johannisberg.
  • Schüler-Rockfestival, jaarlijks evenement waar een selectie van jong pop-rock talent zich voorstelt op een professioneel podium.[4]
  • Bergisches Straßenbahnmuseum, trammuseum in Wuppertal-Kohlfurth

Wetenschap[bewerken]

Toerisme[bewerken]

Wuppertal is niet bekend als toeristenstad maar sinds het Von der Heydt museum van zich doet spreken met opzienbarende tentoonstellingen, ontwikkelt er zich weer Fremdenverkehr.

  • De bekendste attractie en tevens belangrijk openbaarvervoermiddel is een hooggebouwde monorail met hangende wagens, de "Wuppertaler Schwebebahn", geopend in 1901. Het traject is 13,3 km lang, het spoor hangt acht meter boven de weg (tussen westelijk eindstation Vohwinkel en station Zoo) en twaalf meter boven de Wupper (tussen station Zoo en oostelijk eindstation Oberbarmen). Kaartjes zijn verkrijgbaar aan automaten in de stations.
  • Zoo Wuppertal (dierentuin), een op een heuvel gelegen park met moderne leeuwentuin en pinguïnonderwateraquarium.
  • Natuur. Vanaf nagenoeg elk punt in de bebouwde kom zijn binnen 10 autominuten de glooiende landerijen en bossen rondom de stad te bereiken, met wandel- en paardrijpaden.
  • De stilgelegde spoorbanen Sambatrasse (tussen Cronenberg en Zoo) en Nordbahntrasse (hoog boven de Nordstadt) met wandel- en fietsmogelijkheden.

Klimaat[bewerken]

Wuppertal ligt in het westen van Duitsland een heeft een zeeklimaat met koele zomers en milde winters. Door de hoogte sneeuwt het op de heuvels vaker en méér dan op het vlakke land. De wolken die met de overwegend westelijke luchtstroming worden aangevoerd, komen bij het Bergische Land de eerste hindernis tegen. Ze worden naar hogere en koelere luchtlagen gestuwd, waardoor stijgingsregens ontstaan. Wuppertal heeft in de dalen een gemiddelde jaarlijkse neerslag van 1116 mm; in de hoger gelegen gebieden valt jaarlijks gemiddeld 1183 mm. Deze waarden zijn ruim anderhalf maal zo hoog als in Amsterdam. Het aantal zonuren ligt met 1300-1400 uur onder het Duitse gemiddelde van 1550 uur. In Duitsland gaat de mare dat kinderen in Wuppertal met een paraplu geboren worden.

Sport[bewerken]

Voetbalclub Wuppertaler SV speelde in de jaren zeventig drie seizoenen in de Bundesliga (Duitsland) en speelt momenteel op het vierde niveau. Vele clubs uit de stad zijn een product van een fusie. Wuppertaler SV ontstond door een fusie van SSV 04 Wuppertal (opgericht als SSV 04 Elberfeld) en TSG Vohwinkel 80 en fuseerde op zijn beurt in 2004 met SV Borussia Wuppertal en nam zo de naam Wuppertaler SV Borussia aan. Borussia was zelf ook een fusieproduct, waarvan SV Germania 1907 Wuppertal (opgericht als Elberfeld) de meest succesvolle was.

Voor de Tweede Wereldoorlog was ook Sportfreunde Schwarz-Weiß Wuppertal (voor 1936 Schwarz-Weiß Barmen) succesvol. Deze club was een fusie van onder andere VfB Barmen en BV Barmen. Eind jaren twintig werd ook SSV Barmen succesvol dat in 1970 fuseerde tot ASV Wuppertal.

Stedenband[bewerken]

Bekende mensen uit Wuppertal[bewerken]

Diversen[bewerken]

  • De rode leeuw uit het stadswapen is terug te voeren tot de leeuw uit het wapen van de graaf van Limburg en is historisch dus van Nederlandse afkomst.
  • De typisch Bergische tinnen koffiekan Dröppelmina is door banden met de graven van Gelre, uit de provincie Gelderland naar de regio geëxporteerd. De kan is middelpunt van de Bergische Kaffeetafel, die op de Brabantse koffietafel lijkt.
  • Wuppertal wordt genoemd in een conference van Toon Hermans uit de jaren zeventig en in het Wuppie-lied voor de EK 2006 van een supermarktketen.
  • In 1992 is Cherry Duyns' half-autobiografische De Zondagsjongen verfilmd door Pieter Verhoeff. De film is in Wuppertal opgenomen.

Stadsdelen[bewerken]

  • 0 Elberfeld
  • 00 Elberfeld-Mitte
  • 01 Nordstadt
  • 02 Ostersbaum
  • 03 Südstadt
  • 04 Grifflenberg
  • 05 Friedrichsberg


  • 1 Elberfeld-West
  • 10 Sonnborn
  • 11 Varresbeck
  • 12 Nützenberg
  • 13 Brill
  • 14 Arrenberg
  • 15 Zoo
  • 16 Buchenhofen
  • 2 Uellendahl-Katernberg
  • 20 Uellendahl-West
  • 21 Uellendahl-Ost
  • 22 Dönberg
  • 23 Nevigeser Straße
  • 24 Beek
  • 25 Eckbusch
  • 26 Siebeneick


  • 3 Vohwinkel
  • 30 Vohwinkel-Mitte
  • 31 Osterholz
  • 32 Tesche
  • 33 Schöller-Dornap
  • 34 Lüntenbeck
  • 35 Industriestraße
  • 36 Westring
  • 37 Höhe
  • 38 Schrödersbusch
  • 4 Cronenberg
  • 40 Cronenberg-Mitte
  • 41 Küllenhahn
  • 42 Hahnerberg
  • 43 Cronenfeld
  • 44 Berghausen
  • 45 Sudberg
  • 46 Kohlfurth


  • 5 Barmen
  • 50 Barmen-Mitte
  • 51 Friedrich-Engels-Allee
  • 52 Loh
  • 53 Clausen
  • 54 Rott
  • 55 Sedansberg
  • 56 Hatzfeld
  • 57 Kothen
  • 58 Hesselnberg
  • 59 Lichtenplatz
  • 6 Oberbarmen
  • 60 Oberbarmen-Schwarzbach
  • 61 Wichlinghausen-Süd
  • 62 Wichlinghausen-Nord
  • 63 Nächstebreck-Ost
  • 64 Nächstebreck-West


  • 7 Heckinghausen
  • 70 Heckinghausen
  • 71 Heidt
  • 72 Hammesberg
  • 8 Langerfeld-Beyenburg
  • 80 Langerfeld-Mitte
  • 81 Rauental
  • 82 Jesinghauser Straße
  • 83 Hilgershöhe
  • 84 Löhrerlen
  • 85 Fleute
  • 86 Ehrenberg
  • 87 Beyenburg-Mitte
  • 88 Herbringhausen
  • 9 Ronsdorf
  • 90 Ronsdorf-Mitte/Nord
  • 91 Blombach-Lohsiepen
  • 92 Rehsiepen
  • 93 Schenkstraße
  • 94 Blutfinke
  • 95 Erbschlö-Linde

Geboren[bewerken]

Foto's[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. (de) Bevölkerungszahlen auf Basis des Zensus vom 9. Mai 2011 Landesbetrieb Information und Technik Nordrhein-Westfalen (IT.NRW)
  2. (de) Bevölkerungszahlen auf Basis des Zensus vom 9. Mai 2011 Landesbetrieb Information und Technik Nordrhein-Westfalen (IT.NRW)
  3. Official website Tanztheater Wuppertal - Pina Bausch Geraadpleegd op 2013-03-14
  4. Official website Schüler-Rockfestival Wuppertal Geraadpleegd op 2013-03-14